Bank z kredytem frankowym przegrał spór o przyjęcie skargi kasacyjnej do SN

Pozwany Bank S.A. w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Apelacyjnego

w

Poznaniu

z

12

marca

2025

r.,

w sprawie z powództwa P.J. i A.J. przeciwko temu Bankowi o ustalenie i zapłatę.

Powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

i zasądzenie od pozwanego na ich rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

I CSK 2442/25

2

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia.

W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności

kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę

postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu

7 sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego

przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój

prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99,

OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł

na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanki te nie

zostały jednak spełnione.

Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie

okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu

na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego

zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi

przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze,

I CSK 2442/25

3

które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz

innych podobnych spraw (zob. postanowienia SN: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,

OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12,

poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, z 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16).

Istotnych zagadnień prawnych pozwany upatruje w konieczności

wyjaśnienia: 1) które postanowienia charakterystyczne dla umów kredytu

indeksowanych do franka szwajcarskiego są abuzywne, w przypadku stwierdzenia

przez sąd, że uprawnienie banku do ustalania kursu franka szwajcarskiego narusza

rażąco interesy konsumenta i jest niezgodne z dobrymi obyczajami: czy abuzywna

jest wówczas wyłącznie Klauzula Kursowa określająca sposób ustalenia wartości

franka szwajcarskiego, czy też wszystkie postanowienia dotyczące indeksacji

kredytu, tj. Klauzula Kursowa i Klauzula Ryzyka Walutowego stanowiąca, że

wysokość zobowiązań z umowy kredytu zależna jest od zmiennej na przestrzeni

obowiązywania umowy wartości waluty obcej?; 2) czy na etapie oceny możliwości

obowiązywania umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego, tj. na etapie

poprzedzającym etap zastępowania postanowienia abuzywnego przepisem

dyspozytywnym, o którym mowa w orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej C-26/13, C- 260/18 i C - 932/19, dopuszczalne jest ustalenie treści

umowy (stosunku prawnego) w zakresie, który był regulowany przez abuzywną

normę, na podstawie art. 65 § 1 i 2 lub art. 56 k.c. w zw. z art. 41 ustawy - Prawo

wekslowe lub art. 56 w zw. art. 358 § 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. ze szczegółowo

powołanymi innymi przepisami, z których na zasadzie analogii iuris lub analogii

legis wynika, że w polskim prawie obowiązuje generalna norma, zgodnie z którą

wartość waluty obcej określa się według kursu średniego NBP; 3) czy oceniając

możliwości obowiązywania umowy kredytu indeksowanego do CHF, po usunięciu

postanowienia abuzywnego zgodnie z prawem krajowym, należy brać pod uwagę

stan prawny z: dnia zawarcia umowy, dnia powstania sporu, czy dnia orzekania;

4) czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu indeksowanego do

CHF nie może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej jego subsumpcji normą

dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych zapewnia

doprowadzenie do sytuacji jaka miałaby miejsce, gdyby umowa nie zawierała

takiego abuzywnego postanowienia; 5) czy art. 358 § 2 k.p.c. stanowi szczegółowy

I CSK 2442/25

4

przepis dyspozytywny, który znajduje zastosowanie z mocy prawa (automatycznie)

w miejsce abuzywnej klauzuli kursowej określającej sposób ustalania kursu CHF,

na potrzeby operacji związanych z indeksowaniem przy wypłacie i przy spłacie

kredytu; 6) czy rozważając unieważnienie umowy o kredyt indeksowany do waluty

obcej na skutek uznania, że postanowienia odsyłające do tabeli kursów (klauzula

kursowa) mają charakter niedozwolony należy mieć na względzie wyłącznie

oświadczenie kredytobiorcy, czy badać również, czy określone rozstrzygnięcie

prowadzi do zrealizowania celu dyrektywy Rady 93/13 z dnia 5 kwietnia 1993 r.

w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich?

Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

na twierdzeniu, że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga

wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości,

nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane

przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia SN:

z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, z 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15,

z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15).

Potrzebę wykładni skarżący łączy z: 1) art. 189 k.p.c. odnośnie do tego, czy

w sytuacji, gdy kredytobiorcy przysługuje roszczenie o zapłatę, ma on interes

prawny w wytoczeniu powództwa wyłącznie o ustalenie nieistnienia stosunku

prawnego; 2) czy w przypadku orzeczenia bezskuteczności umowy kredytu

indeksowanego do waluty obcej w oparciu o przepisy o postanowieniach

abuzywnych (art. 3851 k.c. i n.) Bank pozostaje w opóźnieniu wobec kredytobiorcy

co do zwrotu kwot uiszczonych w wykonaniu umowy w okresie przed złożeniem

przez kredytobiorcę, po pouczeniu przez sąd, oświadczenia w przedmiocie woli

utrzymania w mocy umowy wobec abuzywności postanowień umownych

a w konsekwencji czy dopuszczalne jest naliczanie odsetek za opóźnienie

(art. 481 § 1 k.c.) za okres do chwili złożenia przez prawidłowo poinformowanego

o skutkach bezskuteczności umowy Kredytobiorcę oświadczenia w przedmiocie

woli utrzymania umowy w mocy; 3) czy w sytuacji, jeżeli kredytobiorca wystąpił

z inicjatywą zawarcia aneksu, w którym doprecyzowany został sposób tworzenia

I CSK 2442/25

5

kursów w tabeli kursów, kredytobiorca mając możliwość swobodnego zapoznania

się z treścią aneksu i zrezygnowania z jego zawarcia, dobrowolnie zawarł ten

aneks, można mówić, że konsument nie wyraził świadomej zgody na dalsze

obowiązywanie określonego postanowienia, a w konsekwencji nie pozbawił umowy

ewentualnego, abuzywnego elementu, regulującego kwestie dokonywania

przeliczeń walutowych pomiędzy stronami?

Podnoszone we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

kwestie prawne i wątpliwości interpretacyjne zostały już wyjaśnione w orzecznictwie

(zob. m.in. postanowienia SN wydane w sprawach I CSK 2225/23, I CSK 2268/23,

I CSK 2291/23 i I CSK 2334/23 oraz wyroki w sprawach II CSKP 957/23,

II CSKP 1002/23, II CSKP 1956/22, II CSKP 2164/22 i II CSKP 2295/22).

W odniesieniu do problematyki związanej z interesem prawnym powoda

w stwierdzeniu nieważności umowy kredytowej odnotować trzeba, że w wyroku

z 23 listopada 2023 r., C-321/22 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej

stwierdził, iż art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w związku z zasadą skuteczności należy

interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisom krajowym,

zgodnie z ich wykładnią dokonaną w orzecznictwie, które w celu uwzględnienia

wytoczonego przez konsumenta powództwa zmierzającego do stwierdzenia

bezskuteczności nieuczciwego warunku w umowie zawartej z przedsiębiorcą

wymagają dowodu na istnienie interesu prawnego, w sytuacji gdy uznaje się, że

taki interes nie istnieje, jeżeli konsumentowi przysługuje powództwo o zwrot

nienależnego świadczenia, lub gdy może on powołać się na tę bezskuteczność

w ramach obrony przed powództwem wzajemnym w przedmiocie wyegzekwowania

wykonania zobowiązania wytoczonym przeciwko niemu przez tego przedsiębiorcę

na podstawie tego warunku.

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. O kosztach postępowania

kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,11 i 3 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6, § 10

ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

I CSK 2442/25

6

Ewa Stefańska

(M.T.)

SOP]