Zarzut potrącenia w sprzeciwie od nakazu zapłaty. SN odmówił przyjęcia skargi powódki

Powódka, E. spółka akcyjna w W., wywiodła skargę kasacyjną od wyroku

Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 30 lipca 2024 r., wydanego

w sprawie przeciwko P. spółce akcyjnej w L. o zapłatę.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżąca wskazała na jej oczywistą zasadność, polegającą na uwzględnieniu przez

Sąd zgłoszonego przez stronę pozwaną zarzutu potrącenia. Powódka przedstawiła

I CSK 274/25

2

także istotne zagadnienie prawne dotyczące pełnomocnictwa ogólnego i składania

oświadczeń woli o charakterze materialnoprawnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno przede

wszystkim być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob.

postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być

przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia

SN: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r.,

III CZP 64/02, i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08). Konieczne jest przytoczenie

argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien

nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy

zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu

wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla

merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. m.in. postanowienia

SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, i z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10).

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego

prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań –

w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na

uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa.

Przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jaką jest jej oczywista

zasadność, może dotyczyć jedynie przepisów prawa niepodlegających różnej

I CSK 274/25

3

wykładni i niepozostawiających sądowi swobody oceny. Chodzi przy tym

o wykładnię w oczywisty, dostrzegalny już prima facie sposób, sprzeczną

z jednolitą i ugruntowaną wykładnią skonkretyzowanego przepisu, przyjmowaną

w orzecznictwie i nauce prawa (zob. m.in. postanowienia SN: z 21 maja 2025 r.,

I CSK 558/24; z 26 marca 2025 r., I CSK 3537/23; z 30 stycznia 2025 r.,

I CSK 3814/23; z 31 grudnia 2024 r., I CSK 1853/23; z 20 listopada 2024 r.,

I CSK 2892/23; z 14 września 2023 r., I CSK 518/23; z 27 lipca 2023 r.,

I CSK 5328/22).

Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że przesłanka

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie została spełniona. Powódka pod pozorem oczywistej

zasadności w istocie pyta o trafność stanowiska Sądu Apelacyjnego wyrażonego

w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy. Skarżąca przedstawiła

wyłącznie własne stanowisko, polemizując z niekorzystnym dla niej

rozstrzygnięciem Sądu drugiej instancji.

Podstawami skargi kasacyjnej nie mogą być objęte zarzuty błędnych ustaleń

faktycznych i oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), więc nie można z odwołaniem

się do nich kreować zagadnienia prawnego opartego na założeniu, że

w rzeczywistości miał miejsce stan faktyczny inny, niż ustalony przez sądy obu

instancji, czyli inny, niż stanowiący podstawę rozstrzygnięcia.

Nie jest rzeczą Sądu Najwyższego ustalanie stanu faktycznego

i dopuszczanie w sprawie nowych dowodów. Skarżąca błędnie traktuje skargę

kasacyjną jako trzecią instancję odwoławczą. Znamienne, że Sąd odwoławczy

wyczerpująco i wnikliwie odniósł się do przedstawionego w aktach pełnomocnictwa

udzielonego przez pozwana spółkę, które uprawniało W.N. do działania

w imieniu spółki P. Nie ma racji skarżący, że w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne.

Zarzut potrącenia (art. 2031 k.p.c.) zawiera określone ograniczenia

możliwości jego podniesienia zarówno pod względem formalnym, jak i czasowym.

Zatem pozwany, który chce skorzystać z tej formy obrony, musi liczyć się z tymi

ograniczeniami. Jest to zatem „nowy” zarzut - nieskładany wcześniej powodowi

przed wytoczeniem powództwa ani poza postępowaniem sądowym, który

I CSK 274/25

4

wymagałby przeprowadzenia postępowania dowodowego na ogólnych zasadach,

w tym także z uwzględnieniem prekluzji - skierowany wobec powoda w toczącym

się procesie zawarty tylko i wyłącznie w piśmie procesowym, podniesiony nie

później niż przy wdaniu się w spór co do istoty sprawy albo w terminie dwóch

tygodni od dnia, gdy jego wierzytelność stała się wymagalna i przy spełnieniu

warunków z art. 2031 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.c. (zob. postanowienie SN

z 26 czerwca 2025 r., I CSK 4025/24).

Sądy meriti trafnie wywiodły, że zarzut potrącenia został skutecznie

zgłoszony przez pozwaną spółkę w sprzeciwie od nakazu zapłaty, zatem

w pierwszym piśmie procesowym, przy wdaniu się w spór, do którego dołączono

notę księgową z 26 września 2019 r., zgodnie z obowiązującym brzmieniem

art. 2031 § 1 k.p.c.

Podkreślenia wymaga, że skarżąca w większości powtórzyła zarzuty

podniesione w apelacji. Sąd drugiej instancji trafnie zauważył, że Sąd Okręgowy

wnikliwie przeprowadził postępowanie dowodowe, zaś forma pełnomocnictwa

i skuteczność potrącenia nie budziły żadnych wątpliwości.

Sąd Najwyższy uznał, że nie ma innych przyczyn uzasadniających przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności w postaci nieważności

postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego

rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c.

w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Adam Doliwa

(P.H.)

[SOP]