Kredyt dewizowy z 2008 r. z klauzulami kursowymi. SN odmówił przyjęcia skargi banku

Wyrokiem z 30 września 2020 r., II C 170/21, Sąd Okręgowy w Warszawie

ustalił nieważność umowy kredytu zawartej między powodowymi kredytobiorcami

a poprzednikiem prawnym pozwanego banku.

Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Warszawie

oddalił apelację banku.

Sąd drugiej instancji ustalił, że 19 września 2008 r. powodowie zawarli

z poprzednikiem prawnym pozwanego banku umowę o kredyt określony jako

dewizowy w wysokości 73 269,12 CHF. Kredyt został wypłacony jednorazowo. Okres

kredytowania zaczynał się w dniu uruchomienia kredytu i został ustalony na 360

miesięcy. Termin całkowitej spłaty kredytu miał zostać określony w harmonogramie

spłat. Umowa była dwukrotnie aneksowana. Od 7 października 2008 r. do 9 sierpnia

2020 r. kredytobiorcy świadczyli na rzecz pozwanego banku 35 032,27 CHF i

63 072,20 zł tytułem spłaty rat kapitałowo- odsetkowych. Umowa została

sporządzona na podstawie wzorca banku, wskazano w niej miedzy innymi, że kwota

kredytu jest denominowana - waloryzowana do CHF, kwota kredytu zostanie

określona wg kursu kupna dewiz zgodnie z Tabelą kursów obowiązującą w banku

w dniu wykorzystania kredytu, o wysokości wykorzystanego kredytu wyrażonej

w CHF, wysokości odsetek w okresie karencji, wysokości rat kapitałowo-

odsetkowych w ww. walucie bank poinformuje kredytobiorcę w terminie 7 dni od dnia

całkowitego wykorzystania kredytu na zasadach określonych. Spłata rat miała być

dokonywana w złotych, po uprzednim przeliczeniu wg kursu sprzedaży dewiz dla

CHF zgodnie z „Tabelą Kursów” obowiązującą w dniu spłaty.

Sąd Apelacyjny uznał klauzule waloryzacyjne w umowie za abuzywne, co

pociąga za sobą nieważność umowy w całości.

Pozwany bank wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze

względu na jej oczywistą zasadność przejawiającą się w zastosowaniu przez Sąd

Apelacyjny dyspozycji art. 3851 § 1 k.c. do umowy kredytu walutowego.

Ewentualnie ze względu na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia

prawnego tj., czy w przypadku umowy kredytu w sytuacji uznania, że zawiera

niedozwolone postanowienia umowne odsyłające do Tabeli Kursów, możliwe jest

I CSK 2762/25

3

utrzymanie umowy w mocy i jej wykonywanie w oparciu o istniejące postanowienia

umożliwiające wypłatę i spłatę kredytu bezpośrednio w walucie obcej, skoro nie

uległy one eliminacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarżący bank wskazując na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej wskazał

na zastosowanie przez Sąd Apelacyjny dyspozycji art. 3851 § 1 k.c. do umowy

kredytu walutowego), z całkowitym pominięciem charakteru umowy, jej specyfiki, jak

również wyłącznie fakultatywnego charakteru postanowień dotyczących wypłaty

i spłaty kredytu w złotych. Jednak argumentacja skarżącego zawarta w uzasadnieniu

oczywistej zasadności skargi kasacyjnej sprowadzała do polemiki z ustaleniami

faktycznymi poczynionymi przez Sądy obu instancji. Sądu ustaliły, że wypłata i spłata

kredytu miała nastąpić w złotych, nie ustaliły prawa kredytobiorcy do żądania wypłaty

w CHF oraz dokonywania spłaty w złotych lub w CHF według swojego wyboru.

Wniosek o przyjęcie skargi nie zarzuca naruszenia przepisów postępowania

prowadzącego do ustalenie wadliwie treści umowy. Skarżący nie wykazał istnienia

przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.

Uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22,

do rangi zasady prawnej podniesiono tezy, iż:

1) w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub

denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi

niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie

prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób

określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów;

2) w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej

w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także

w pozostałym zakresie.

Powyższe tezy, wiążąc w niniejszej sprawie (art. 88 u.s.n.), uniemożliwiają

przyjęcie skargi kasacyjnej, gdyż wykluczają trwanie stosunku prawnego po

usunięciu z treści umowy źródła kursu walutowego. W celu uwzględnienia wniosku o

przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący musiałby zakwestionować tezę Sądu

drugiej instancji o nieuczciwym charakterze przeliczników walutowych

I CSK 2762/25

4

ustanowionych w umowie lub zakwalifikowaniu umowy jako umowy kredytu

indeksowanego do waluty obcej.

Należy przy tym zaznaczyć, że na podstawie art. 3852 k.c. dla stosowania

art. 3851 k.c. istotna jest chwila zawarcia umowy (uchwały w składzie 7 sędziów SN

z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2, z 7 maja 2021 r., III

CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56), a nie ewentualne, późniejsze zmiany

nieważnej umowy lub stanu prawnego (jak wejście w życie art. 69 ust. 3 pr.bank.),

chyba że przepisy przejściowe stanowiłyby o sanowaniu nieważnych umów.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Na podstawie art. 98 k.p.c. kredytobiorcom przysługuje od skarżącego zwrot

kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki

minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

(G.G.)

[SOP]