Spór o spadek po P.S. z testamentu. Skarga kasacyjna J.S. nieprzyjęta do rozpoznania

Wnioskodawca J.S. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu

Okręgowego w Legnicy z 6 marca 2025 r., wydane w sprawie o uchylenie lub

zmianę stwierdzenia nabycia spadku.

Odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł uczestnik P.N., który domagał się

wyłącznie jej oddalenia. Pozostali uczestnicy nie zajęli stanowiska

w przedmiocie skargi.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

I CSK 2765/25

2

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane

jej funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może

być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją

sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem

zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie

obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności

i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi

Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały

składu 7 sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4,

poz. 53). Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego

w rozwój prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r.,

II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, wnioskodawca

powołał się na przesłankę wynikającą z art.3989 par. 1 pkt 2 k.p.c.

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie

wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania,

jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem

rozbieżnej wykładni w orzecznictwie i na czym rozbieżność ta polega, co wymaga

przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie zbliżonych

stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany

w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego, z czego

potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny

i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,

I CSK 2765/25

3

podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3981 § 1

pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego

wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (zob. np. postanowienia

SN: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14;

z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).

Wnioskodawca nie wziął pod uwagę, że niniejsza sprawa jest sprawą

o stwierdzenie nabycia spadku, a nie sprawą na tle roszczeń zabużańskich,

w której należałoby oceniać relację między wysokością rekompensaty należnej za

mienie zabużańskie, a wartością tego mienia. Stwierdzenie nabycia spadu po P.S.

nastąpiło na podstawie testamentu notarialnego sporządzonego 27 sierpnia 2001 r.,

zaś w trakcie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku żaden z uczestników

nie podnosił zarzutów dotyczących ważności testamentu. Zadaniem Sądów meriti w

niniejszej sprawie było określenie spadkobierców w nawiązaniu do treści

testamentu, tak by możliwe najwierniej odtworzyć wolę testatorki. Wskazać również

należy, że na chwilę obecną nie jest nawet ustalone, czy T.L. przysługiwało prawo

do rekompensaty za mienie zabużańskie, skoro z pisma Wojewody Dolnośląskiego

z 15 lutego 2023 r. wynikało, że postępowanie jest zawieszone od 2015 r.

W niniejszej sprawie nie zachodziła potrzeba wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.

Ponadto skarżący nawet nie usiłował wskazać jakichkolwiek orzeczeń sądów, które

miałyby być między sobą rozbieżne.

Sformułowane przez skarżącego uzasadnienie wniosku stanowi w istocie

próbę zaangażowania Sądu Najwyższego do kolejnej weryfikacji instancyjnej

prawidłowości dokonania przez Sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych i oceny

prawnej w sprawie, co nie jest celem postępowania kasacyjnego i nie może

skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze

względu na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

I CSK 2765/25

4

Ewa Stefańska

(M.T.)

[a.ł]