Poszkodowany leżący po wypadku chciał 1,66 mln zł. SN nie przyjął skargi kasacyjnej

Wyrokiem z 29 września 2021 r., I C 432/18, Sąd Okręgowy w Gliwicach

zasądził od pozwanego ubezpieczyciela na rzecz powodowego poszkodowanego

zadośćuczynienie 840 000 zł z odsetkami, koszty leczenia 58 415,89 zł

z odsetkami, koszty przystosowania mieszkania 9 912,11 zł z odsetkami,

skapitalizowaną rentę 421 810,89 zł z odsetkami i dalszą rentę 20 830,59 zł

miesięcznie oraz oddalił powództwo w pozostałym zakresie, w tym co do żądania

zadośćuczynienia 1 000 000 zł.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że 21 września 2016 roku miał miejsce

wypadek samochodowy spowodowany przez osobę ubezpieczoną u

ubezpieczyciela. W jego wyniku powód doznał obrażeń ciała w postaci urazu

I CSK 2899/24

2

śródczaszkowego, krwiaka wzgórza strony lewej, ukrwotocznionego stłuczenia

płata skroniowego lewego, krwawienia przymózgowego, złamania przedramienia,

złamania nasady bliższej kości łokciowej lewej, złamania kości udowej, złamania

nasady dalszej kości udowej prawej i złamania trzonu kości udowej lewej,

uszkodzenia głowy bocznej mięśnia czworogłowego uda lewego, rozległej rany

tłuczonej tkanek miękkich głowy w okolicy ciemieniowo-potylicznej lewej oraz

śpiączki mózgowej.

Po wypadku powód przeszedł szereg zabiegów operacyjnych, a następnie

rehabilitację, która trwa nadal. Obecnie jest osobą leżącą, nie jest w stanie sam się

poruszać. Dzięki rehabilitacji odzyskał częściową sprawność w jednej ręce. Ma

niedowład czterokończynowy z towarzyszącymi objawami spastycznymi i jest on

utrwalony bez możliwości istotnej poprawy w przyszłości. Sygnalizuje potrzeby

fizjologiczne, ale nie jest w stanie samodzielnie załatwić tych potrzeb, potrzebuje

pomocy innych osób, potrzebuje pomocy przy kąpieli. Poszkodowany nie jest

w stanie samodzielnie przemieścić się z łóżka na wózek, nie jest również w stanie

samodzielnie się na tym wózku poruszać. Potrzebuje opieki drugiej osoby we

wszystkich czynnościach dnia codziennego, nie potrafi precyzyjnie się wysławiać.

Ma ograniczoną chwiejność afektywną charakteryzującą się występowaniem

labilności emocjonalnej i uczuciowej, niekontrolowanymi wybuchami zmiennych

emocji, które są spowodowane urazami doznanymi w czasie wypadku.

Poszkodowany ma stały uszczerbek na zdrowiu będący konsekwencją wypadku,

który został oceniony przez biegłych łącznie w 222%. Proces leczenia i rehabilitacji

trwa nadal i będzie trwał, powód do końca życia będzie całkowicie zależny od

innych osób.

Sąd Okręgowy uznał, że powodowi należało przyznać zadośćuczynienie

1 000 000 zł. Ponieważ ubezpieczyciel zapłacił 160 000 zł, Sąd pierwszej instancji

zasądził 840 000 zł. Także roszczenie o zwrot kosztów leczenia ponad sumę

zapłaconą przez ubezpieczyciela było uzasadnione, z wyjątkiem wydatków na

sumę 190,87 zł niezwiązanych z leczeniem. Koszt przystosowania mieszkania

wyniósł 19 912,11 zł, lecz ubezpieczyciel już zapłacił 10 000 zł. Powództwo o rentę

Sąd Okręgowy uwzględnił w całości.

I CSK 2899/24

3

Poszkodowany zaskarżył apelacją wyrok Sądu pierwszej instancji w części

oddalającej powództwo co do 660 000 zł zadośćuczynienia. Wyrokiem

zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelację

przyjmując za własne za własne ustalenia Sądu pierwszej instancji oraz jego ocenę

roszczenia o zadośćuczynienie.

Sąd drugiej instancji uznał, że krzywda ma charakter niemajątkowy i dotyczy

w szczególności sfery psychiki danej osoby i jej przeżyć wewnętrznych. Nie może

jednak służyć do jej ustalenia subiektywizm stopnia pokrzywdzenia.

Zadośćuczynienia nie można traktować na zasadzie pełnej ekwiwalentności, którą

charakteryzuje rekompensowanie szkody materialnej, a więc wyliczanie jej

wysokości według metody „rentowej”, jak czyni to skarżący, jest niewłaściwe.

„Odpowiedniość” sumy zadośćuczynienia, o której stanowi art. 445 § 1 k.c., ma

służyć złagodzeniu doznanej krzywdy, a jednocześnie nie powinna być źródłem

wzbogacenia się.

Poszkodowany zaskarżył skargą kasacyjną wyrok Sądu odwoławczego

w całości zarzucając naruszenie prawa materialnego, art. 445 § 1 k.c., przez

uznanie sumy 1 000 000 zł za adekwatne zadośćuczynienie i wniósł o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na jej oczywistą zasadność.

Sąd Najwyższy zaważył, co następuje:

Spór w zakresie objętym skargą kasacyjną sprowadza się do wysokości

zadośćuczynienia: czy wynosi ona 1 000 000 zł, jak przyjęły sądy meriti, czy

1 660 000 zł, jak przyjął poszkodowany w apelacji i skardze kasacyjnej, czy też

jakąś wartość między tymi liczbami. Skarżący podniósł, że przed nim jeszcze

kilkadziesiąt lat życia w codziennym cierpieniu. Tymczasem w głośnej medialnie

sprawie za 18 lat odbywania kary pozbawienia wolności za niepopełnioną zbrodnię

niesłusznie skazanemu przyznano 12 000 000 zł zadośćuczynienia, Zatem można

pokusić-się o stwierdzenie, iż na skutek wypadku czterdziestoletni poszkodowany

został skazany na dożywocie w swoim kalekim ciele bez możliwości

przedterminowego zwolnienia. Nie sposób zgodzić się z Sądem Apelacyjnym, że

I CSK 2899/24

4

dodatkowa suma 660 000 zł stanowiła nieuprawnione wzbogacenie

poszkodowanego. Nie istnieje suma, którą poszkodowany oddałby za powrót do

stanu sprzed wypadku.

Przytoczony wyżej kluczowy fragment argumentacji skarżącego nie

wskazuje kryteriów wyznaczenia wysokości zadośćuczynienia. Tymczasem w celu

uznania, że Sąd drugiej instancji niewłaściwie wyznaczył wysokość

zadośćuczynienia, konieczne jest wskazanie, czym zastąpić wywód zawarty w

zaskarżonym wyroku. Przyjęcie argumentacji skargi prowadziłoby do podważenia,

przy takiej utraci zdrowia, zadośćuczynienia nawet kilkakrotnie wyższego. Dlatego

należy uznać, że skarżący nie wykazał oczywistej zasadności skargi.

Zarówno sądy meriti jak i skarżący pominęli nasuwające się w niniejszej

sprawie zagadnienia:

1. Czy w związku ze swoim stanem zdrowia poszkodowany będzie w stanie

skorzystać z zadośćuczynienia ? Być może istnieją możliwości techniczne ulżenia

jego cierpieniu, lecz pokryciu kosztów tych środków służy odszkodowanie, a nie

zadośćuczynienie. Skutki utraty zdrowia przez poszkodowanego mogły wyrządzić

krzywdę jego bliskim, których prawa jednak chroni, aczkolwiek wycinkowo, art. 4462

k.c. Zwraca uwagę brak przepisu o roszczeniach osób bliskich opiekujących się

poszkodowanym, co jednak nie uprawnia do uwzględnienia tej okoliczności przy

ustalaniu zadośćuczynienia należnego poszkodowanemu.

2. Czy przy wymiarze zadośćuczynienia należy uwzględniać podmiot

odpowiedzialny do zapłaty zadośćuczynienia ? W przypadku niesłusznego

skazania, podniesionego przez skarżącego, jeśli tylko skazany ukrywaniem jakichś

okoliczności nie przyczynił się do skazania, pełną prawną i moralną

odpowiedzialność ponosi Skarb Państwa. To państwo jest odpowiedzialne za

należytą organizację organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości, w tym należyte

ukształtowanie procedur i dobór kadr. Tymczasem wypłaty z OC sprawców wprost

przekładają się na koszty obowiązkowych polis OC. Dla wielu osób nie jest możliwe

utrzymanie się z pracy bez korzystania z samochodu. Dla części z tych osób koszt

polisy jest istotnym wydatkiem. Przy tym ostrożna jazda tylko częściowo może

I CSK 2899/24

5

obniżyć wysokość składki, które zależą przede wszystkim od wypłacanych

odszkodowań i zadośćuczynień.

Unikając próby skonstruowania przesłanek ustalenia wysokości

zadośćuczynienia skarżący nie mógł wykazać oczywistej zasadności skargi.

W świetle powyższych wątpliwości przyjęta przez Sąd odwoławczy suma 1 000 000

zł nie może zostać uznana za zadośćuczynienie oczywiście zbyt niskie.

Korygowanie przez Sąd Najwyższy zadośćuczynienia może mieć miejsce tylko w

przypadku wykazania, że w podobnych sytuacjach (czyli ciężkiej

niepełnosprawności spowodowanej wypadkiem komunikacyjnym) regułą jest

przyznawanie wyższych zadośćuczynień. Dlatego Sąd Najwyższy na podstawie art.

3989 k.p.c. oddalił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania.

Na podstawie art. 102 k.p.c. Sąd Najwyższy nie obciążył skarżącego na

rzecz pozwanego ubezpieczyciela kosztami sporządzenia odpowiedzi na skargę

kasacyjną, ze względu na ocenny charakter wyznaczania wysokości

zadośćuczynienia.

Dariusz Pawłyszcze

(G.G.)

[SOP]