Skarga kasacyjna powoda w sprawie o ochronę dóbr osobistych nie trafi do rozpoznania przez SN

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być wobec tego

osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze

publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej

pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd

Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

I CSK 3021/24

2

W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przyjęcia do rozpoznania

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 7 lipca

2023 r.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżący wskazał na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego.

Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury Sądu Najwyższego

przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze

względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne polega na

sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do

rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas

nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania

wniesionej skargi kasacyjnej (por. postanowienia z dnia 10 maja 2001 r., II CZ

35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01,

OSNC 2002, nr 12, poz. 151).

Istotność zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) konkretyzuje się

w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla

rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych

spraw. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przedstawienie okoliczności uzasadniających

rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia

prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia, wskazaniu przepisów prawa,

na których tle zagadnienie to wyłoniło się, oraz zaprezentowaniu argumentacji

jurydycznej uzasadniającej możliwość rozbieżnych ocen prawnych

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC

2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12,

poz. 151, z dnia 24 maja 2016 r., I CSK 666/15, nie publ.).

Skarżący w skardze podniósł jako przesłankę przedsądu występowanie

w sprawie istotnego zagadnienia prawnego związanego z wykładnią powołanych

przepisów prawa sprowadzającego się do potrzeby sformułowania:

1. „wytycznych co do okoliczności usprawiedliwiających działania naruszające

dobra osobiste w postaci nietykalności cielesnej, wolności oraz czci oraz

relacji

art. 243. k.p.k. do przepisów art. 23. w zw. 24. k.c., a to w kontekście

I CSK 3021/24

3

określenia działań adekwatnych mających znamiona tzw. obywatelskiego

zatrzymania, a co miałoby wyłączać bezprawność takich działań pomimo, iż

naruszałyby dobra osobiste w postaci nietykalności cielesnej, wolności oraz

czci”

2. „wytycznych co do określania przedmiotu pozwu objętego żądaniem (vide:

art. 321 § 1 k.p.c.), określenia granic apelacji (vide: art. 378. k.p.c.) oraz

wymogów co do dokładności określenia żądania (vide: art. 187 § 1 pkt 1

k.p.c.), a to w kontekście spraw o ochronę dóbr osobistych, gdzie sąd nie

jest w sposób bezwzględny związany sformułowaniem oświadczenia

żądanego przez powoda i jeżeli treść oświadczenia sformułowana jest

niewłaściwie, niewyraźnie lub nieprecyzyjnie, sąd może ją odpowiednio

zmodyfikować, jednakże zgodnie z wolą powoda i w ramach podstawy

faktycznej powództwa'; sąd może więc kształtować treść oświadczenia przez

ograniczenie jego zakresu, uściślenie czy wyeliminowanie określonych

sformułowań, nadanie przejrzystości i poprawności pod względem

językowym, ponieważ w ten sposób nadaje woli powoda określonej

zakresem zgłoszonego żądania, poprawną jurydycznie formę.”

Tak sformułowane zagadnienie prawne sprowadza się jednak wyłącznie do

kwestii czysto incydentalnej o kazuistycznym charakterze, nie zawierając w sobie

elementów, które mogłyby pozwolić na sformułowanie przez Sąd Najwyższy

– w ramach rozpoznania skargi kasacyjnej – ogólnego stanowiska o uniwersalnym

wymiarze. W konsekwencji, z oczywistych powodów nie może stanowić istotnego

zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Skarżący w skardze kasacyjnej nie wykazał także występowania innej

przesłanki przedsądu w postaci oczywistej zasadności skargi. W judykaturze Sądu

Najwyższego zgodnie przyjmuje się, że oczywista zasadność skargi kasacyjnej

oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie

zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka w szczególności istnieje wtedy, gdy bez

wątpienia wystąpiły uchybienia, na które powołuje się skarżący, lub gdy jest pewne,

że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione zarzuty

oczywiście uzasadniają wniesiony środek zaskarżenia. Pamiętać przy tym trzeba,

że oczywiste jest to, co jest widoczne bez potrzeby głębszej analizy,

I CSK 3021/24

4

czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Skarżący musi zatem

wykazać, że wyrok zapadł z oczywistym, rażącym naruszeniem przepisów prawa

lub podstawowych zasad obowiązujących w praworządnym państwie, widocznym

na pierwszy rzut oka, bez konieczności przeprowadzenia bardziej szczegółowej

analizy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2008 r., III CSK

110/08, nie publ.).

Bliższa analiza uzasadnienia wniosku nie pozwala jednak na stwierdzenie,

że skarga kasacyjna w niniejszej sprawie jest – w powyższym rozumieniu –

oczywiście uzasadniona.

Należy także zauważyć, że między twierdzeniem skarżącego, iż w sprawie

występuje istotne zagadnienia prawne oraz że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona zachodzi wewnętrzna sprzeczność. Sąd Najwyższy w postanowieniu

z dnia 25 kwietnia 2008 r., III CSK 64/08 (nie publ.) wyjaśnił, że powoływanie się na

oczywistość skargi i konieczność dokonania wykładni prawa wzajemnie się

wyklucza. Taki sposób konstruowania skargi kasacyjnej jest pozorowaniem

występowania w sprawie okoliczności publicznoprawnych, w oparciu, o które Sąd

Najwyższy dokonuje oceny na podstawie art. 3989 k.p.c.

Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

(M.M.)

[SOP]