Skarga kasacyjna kuratora osoby, która mogłaby mieć 110 lat, odrzucona

Kurator ustanowiony dla nieznanej z miejsca pobytu H. K. wniósł skargę

kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w Katowicach z 30 kwietnia 2025

r., wydanego w sprawie z wniosku S. R. o zasiedzenie.

Zgodnie z najlepszą wiedzą kuratora H. K. była w 1934 r. osobą pełnoletnią,

wstąpiła w związek małżeński. Ostatnia pewna informacja o pozostawaniu

uczestniczki przy życiu pochodzi z 1996 r., kiedy to mieszkała na terytorium

Republiki Federalnej Niemiec. Od tamtego czasu nie udało się ustalić ani miejsca

pobytu uczestniczki, ani też uzyskać pewności, czy osoba ta pozostaje przy życiu.

I CSK 3065/25

2

Przyjąwszy najpóźniejszą możliwą datę urodzenia H. K., należałoby przyjąć, że

liczy ona aktualnie 110 lat.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Ze względu na fakt, że uczestniczka nieznana z miejsca pobytu nie

przekroczyła jeszcze granicy wiekowej, która z przyczyn biologicznych pozwoliłaby

na przyjęcie, że jej śmierć jest niewątpliwa, niemożliwe jest wszczęcie z urzędu

postępowania o stwierdzenie zgonu (art. 534 k.p.c.).

Jednakże należy zważyć, że możliwość podejmowania działań

w postępowaniu kasacyjnym przez kuratora ustanowionego dla osoby nieznanej

z miejsca pobytu nie ma bezwzględnego charakteru. W polskim modelu

postępowania cywilnego, postępowanie kasacyjne nie stanowi trzeciej instancji

sądowej. Skarga kasacyjna jest bowiem nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a

jej rozpoznanie musi być podyktowane nie tylko interesem partykularnym, lecz

również publicznym. Z tej przyczyny Sąd Najwyższy przyjął już, że w postępowaniu

kasacyjnym udział kuratora ustanowionego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu –

jeżeli kurator ten dodatkowo spełnia wymagania z art. 871 k.p.c. lub udziela

pełnomocnictwa profesjonalnemu pełnomocnikowi – jest możliwy wówczas, gdy

przemawiają za tym względy związane ze sprawnością postępowania – na przykład

niewątpliwa jest okoliczność, że w już wszczętym postepowaniu kasacyjnym

musiałoby dojść do powtórnego ustanowienia takiego kuratora (zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z 24 października 2024 r., III CZ 150/24, OSNC 2025, nr 5, poz.

58).

Wymaganie to nie zostało spełnione w niniejszej sprawie, bowiem istnieje

uzasadnione przypuszczenie, że nieznana z miejsca pobytu uczestniczka

postępowania nie żyje. Przypuszczenie to wyraża zarówno ustanowiony kurator, jak

i wszystkie sądy rozpoznające sprawę, w tym Sąd Najwyższy. Dlatego skargę

składaną przez kuratora ustanowionego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu

należy w tym przypadku uznać za niedopuszczalną, jako dążącą do wydłużenia

postepowania oraz nieodzwierciedlającą prawdopodobnego interesu uczestniki

postępowania. Wobec uzasadanionych wątpliwości, czy reprezentowana osoba

faktycznie pozostaje przy życiu, należy przyjąć, że rola kuratora zakończyła się

I CSK 3065/25

3

wraz z uprawomocnieniem się postanowienia wydanego przez Sąd II instancji. Nie

istnieją zaś podstawy do powołania nowego kuratora.

Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986 § 3 w zw. z art. 13 § 2

k.p.c. odrzucił skargę kasacyjną, a także – w związku z niedopuszczalnoscią skargi

kasacyjnej – odmówił przyznania wynagrodzenia dla kuratora.

Mariusz Załucki

[a.ł]