Bank nie przeforsował skargi o kredyt powiązany z walutą obcą. Zapłaci 2700 zł kosztów

Pozwany Bank S.A. w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Białymstoku z 19 maja 2025 r., wydanego w sprawie z powództwa

G.S. i P.S. przeciwko temu Bankowi o ustalenie i zapłatę.

Powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania i zasądzenie

od pozwanego na ich rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

I CSK 3137/25

2

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo

jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane

jej funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może

być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową

i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem

zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie

obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności

i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi

Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały

składu 7 sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4,

poz. 53). Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego

w rozwój prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r.,

II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł

na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanki te

nie zostały jednak spełnione.

Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie

okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu

na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego

zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen.

Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane

I CSK 3137/25

3

w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi

kasacyjnej oraz innych podobnych spraw (zob. postanowienia SN z 10 maja

2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01,

OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, z 15 czerwca

2016 r., V CSK 4/16).

Istotnych zagadnień prawnych pozwany upatruje w konieczności

wyjaśnienia: 1) czy można mówić o rażącym naruszeniu interesów konsumenta,

a co za tym idzie o abuzywności postanowień umowy kredytu, w przypadku, gdy

przeliczenie kwoty wypłaconego kredytu według kursu waluty zastosowanego przez

Bank ma charakter jednorazowy, odbywa się po kursie nieodbiegającym od kursów

rynkowych, a wypłacona kwota i zastosowany sposób przeliczenia nie są

kwestionowane przez kredytobiorcę na długo po zawarciu umowy kredytu

i wypłacie kapitału? 2) czy w przypadku umowy kredytu, która wyraża kwotę

kredytu w walucie obcej, od samego początku zawiera postanowienia, które dają

kredytobiorcy wybór i umożliwiają wypłatę kredytu w walucie obcej albo w walucie

polskiej przy zastosowaniu przeliczenia w oparciu o kursy pochodzące z Tabeli

Kursów, od samego początku zawiera postanowienia, które dają kredytobiorcy

wybór i umożliwiają spłatę kredytu w walucie obcej albo w walucie polskiej przy

zastosowaniu przeliczenia w oparciu o kursy pochodzące z Tabeli Kursów

w sytuacji uznania, że umowa kredytu zawiera niedozwolone postanowienia

umowne odsyłające do Tabeli Kursów, możliwe jest utrzymanie umowy w mocy i jej

wykonywanie w oparciu o istniejące postanowienia umożliwiające wypłatę i spłatę

kredytu bezpośrednio w walucie obcej, skoro nie uległy one eliminacji (gdyż w tej

części postanowienia nie mogą być uznane za abuzywne)? 3) czy w przypadku

orzeczenia bezskuteczności umowy kredytu powiązanego z walutą obcą w oparciu

o przepisy o postanowieniach abuzywnych (art. 3851 k.c. i n.) Bank pozostaje

w opóźnieniu wobec kredytobiorcy co do zwrotu kwot uiszczonych w wykonaniu

umowy w okresie przed złożeniem przez Kredytobiorcę, po pouczeniu przez sąd,

oświadczenia w przedmiocie woli utrzymania w mocy umowy wobec abuzywności

postanowień umownych a w konsekwencji czy dopuszczalne jest naliczanie

odsetek za opóźnienie (art. 481 § 1 k.c.) za okres do chwili złożenia przez

I CSK 3137/25

4

prawidłowo poinformowanego o skutkach bezskuteczności umowy kredytobiorcę

oświadczenia w przedmiocie woli utrzymania umowy w mocy?

Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

na twierdzeniu, że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga

wykazania, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości,

nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane

przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia SN:

z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, z 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15,

z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15).

Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna

pozwanego nie zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że w sprawie

spełniona została przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.c. uzasadniająca

przyjęcie sprawy do rozpoznania.

Podniesione przez skarżącego wątpliwości wykładnicze i sformułowane

zagadnienie prawne koncentrują się wokół problemu dotyczącego abuzywności

postanowień umowy i skutków tej abuzywności. Należy zauważyć, że kwestie te

były przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego (zob. uchwała SN

z 28 kwietnia 2022 r., III CZP 40/22; wyroki SN: z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22;

z 26 maja 2022 r., II CSKP 650/22; z 13 maja 2022 r. II CSKP 293/22; z 13 maja

2022 r. II CSKP 405/22; z 31 marca 2023 r., II CSKP 1052/22; z 26 maja 2022 r.,

II CSKP 650/22; z 31 stycznia 2023 r., II CSKP 1200/22; z 29 listopada 2023 r.,

II CSKP 1461/22). W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości,

że stwierdzenie niedozwolonego charakteru postanowienia w umowie kredytu może

uzasadniać uznanie umowy za nieważną (zob. uchwała składu 7 sędziów SN

z 7 maja 2021 r. - zasada prawna - III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56;

uchwała SN z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20, OSNC 2021, nr 6, poz. 40;

postanowienie SN z 6 lipca 2021 r., III CZP 41/20, Monitor Prawniczy 2021, nr 15,

s. 775; wyroki TSUE z 3 października 2019 r., C-260/18, Kamil Dziubak, Justyna

I CSK 3137/25

5

Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG i z 29 kwietnia 2021 r.,

C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A.).

Stwierdzenie nieważności umowy mieści się w zakresie sankcji, jaką

Dyrektywa Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych

warunków w umowach konsumenckich przewiduje w związku z wykorzystywaniem

przez przedsiębiorcę nieuczciwych postanowień umownych. Niedopuszczalne jest

zastępowanie wyeliminowanego abuzywnego postanowienia umowy innym

mechanizmem wyliczenia kwoty raty kapitałowo-odsetkowej. Żaden bowiem przepis

prawa, w tym art. 3851 i art. 358 § 2 k.c., nie daje podstaw do zastąpienia klauzuli

abuzywnej innym postanowieniem. Uzupełnienie luk po wyeliminowaniu takiej

klauzuli stanowiłoby bowiem zbyt daleko idącą modyfikację umowy w celu

ratowania sytuacji prawnej przedsiębiorcy stosującego niedozwolone

postanowienie umowne (zob. wyrok SN z 26 kwietnia 2022 r. II CSKP 550/22;

postanowienia SN: z 31 maja 2022 r., I CSK 2314/22; z 1 lutego 2023 r.,

I CSK 5615/22 oraz z 6 lipca 2023 r., I CSK 5755/22). Potwierdził to Sąd Najwyższy

w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22,

w której stwierdzono m.in., iż w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu

indeksowanego, odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi

niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie

prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób

określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

Ponadto Sąd Najwyższy przesądził także, że w razie niemożliwości ustalenia

wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego umowa nie

wiąże także w pozostałym zakresie. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu

niedozwolonego charakteru jej postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania

przez którąkolwiek ze stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania

z jej środków pieniężnych w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do

chwili popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.

Wobec powyższego podniesione przez skarżącego wątpliwości

interpretacyjne należy uznać za wyjaśnione, zaś kwestia prezentowana przez

skarżącego jako „istotne zagadnienie prawne” nie stanowi obecnie zagadnienia

nowego.

I CSK 3137/25

6

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,

jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie

z art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 7, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych.

Ewa Stefańska

(M.T.)

[SOP]