Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku

Uczestniczka M.B., wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu

Okręgowego w Warszawie z 11 kwietnia 2025 r., wydanego w sprawie o

stwierdzenie nabycia spadku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

I CSK 332/26

2

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia.

W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności

kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę

postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu

7 sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego

przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój

prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99,

OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego

w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r.,

II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł

na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została

jednak spełniona.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie

oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki jej przyjęcia do

rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia

zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego

i przeprowadzania wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość

naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia

w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę

przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. Szczególna podstawa przedsądu

I CSK 332/26

3

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga przy tym samodzielnego, czyli odrębnego od

podstaw kasacyjnych wskazania i wykazania naruszenia konkretnego przepisu

prawa (procesowego lub materialnego), które jest oczywiste i bez wątpliwości

prowadzi do stwierdzenia, że objęte skargą orzeczenie jest wadliwe i dlatego

skarga powinna zostać przyjęta do rozpoznania.

Uzasadnienie wniosku oparte na tej przesłance wymaga przedstawienia

argumentacji prawnej zmierzającej do wykazania kwalifikowanego naruszenia

powołanych w skardze przepisów prawa, możliwego do stwierdzenia

bez merytorycznej analizy zaskarżonego orzeczenia oraz podstaw kasacyjnych

(zob. postanowienia SN z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3,

poz. 49, z 5 października 2007 r., III CSK 216/07 i z 11 sierpnia 2011 r.,

IV CSK 163/11). Uzasadnienie wniosku nie może sprowadzać się do powtórzenia,

choćby w zmodyfikowanej formie, uzasadnienia podstaw kasacyjnych, jak również

być sformułowane w sposób, który wymagałby oceny ich zasadności, gdyż nie jest

ona możliwa na tym etapie postępowania i w składzie Sądu dokonującego wstępnej

oceny skargi kasacyjnej pod kątem występowania w sprawie przesłanek

określonych w art. art. 3989 § 1 k.p.c.

Skonfrontowanie uzasadnienia zaskarżonego wyroku i uzasadnienia wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie potwierdza tezy o oczywistej

zasadności tego środka zaskarżenia. Ustalenia faktyczne Sądów meriti są dla Sądu

Najwyższego wiążące i niemożliwe wprost do zakwestionowania w postępowaniu

kasacyjnym. Sąd Najwyższy jako instancja kasacyjna nie jest uprawniony do

badania zasadności ustaleń faktycznych i ocen dowodów dokonanych przed sądem

drugiej instancji (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.).

Analiza uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

prowadzi do konkluzji, że zasadnicza część wywodu skarżącej koncentruje się

na kwestionowaniu sposobu przeprowadzenia i oceny postępowania dowodowego,

w szczególności opinii biegłych, oraz odmowy dopuszczenia dowodu z opinii

kolejnych biegłych zgłaszanych przez uczestniczkę postępowania. Skarżąca

obszernie polemizuje z wnioskami z opinii biegłych, podnosi zarzuty co do opinii,

wskazuje na odmienną ocenę materiału przedstawioną w prywatnej opinii oraz

I CSK 332/26

4

wywodzi, że zgromadzony materiał dowodowy powinien zostać oceniony odmiennie

niż uczyniły to sądy. Tego rodzaju argumentacja zmierza jednak do podważenia

ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia oraz oceny

dowodów dokonanej przez sądy obu instancji.

Nie sposób również podzielić stanowiska skarżącej, jakoby w sprawie doszło

do nierozpoznania istoty sprawy. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że

zarzut nierozpoznania istoty sprawy stanowi wadę braną pod uwagę w ramach

kontroli orzeczeń sądu pierwszej instancji w postępowaniu apelacyjnym

(art. 386 § 4 k.p.c.); zarzut tego rodzaju wadliwości nie odnosi się do orzeczenia

sądu drugiej instancji i nie może stanowić usprawiedliwionej podstawy skargi

kasacyjnej (zob. wyroki SN z 2 października 2020 r., III CSK 179/18; z 14 lutego

2001 r., I PKN 247/00, OSNP 2002, nr 21, poz. 521). Według Sądu Najwyższego,

z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, że sądy obu instancji rozpoznały

przedmiot sporu, przeprowadziły postępowanie dowodowe, dokonały oceny

zgromadzonego materiału dowodowego. Okoliczność, że ocena ta pozostaje

niezgodna ze stanowiskiem skarżącej, nie oznacza nierozpoznania istoty sprawy.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.,

orzeczono jak wyżej.

Ewa Stefańska

(M.T.)

[SOP]