Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej upadłego w sprawie planu spłaty długów

Postanowieniem z 11 października 2024 roku Sąd Rejonowy w Zielonej

Górze w punkcie pierwszym ustalił, że w planie spłaty upadłego M.B. uczestniczą

następujący wierzyciele: 1) Skarb Państwa - Sąd Rejonowy w Z. w kwocie 6765,28

zł; 2) Gmina Miejska G. z wierzytelnością w kwocie 66,00 zł w kategorii III; 3) N.

S.A. w W. z sumą wierzytelności w kwocie 61 168,28 zł, w tym 43 530,90 zł w

kategorii II i 17 637,38 zł w kategorii III; 4) B. w G. z wierzytelnością w kwocie

14 542,74 zł w kategorii II; w punkcie drugim ustalił, że upadły M.B. doprowadził do

swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień wskutek rażącego

niedbalstwa; ustalił plan spłaty wierzycieli na warunkach szczegółowo opisanych w

I CSK 3335/25

2

punkcie trzecim; w punkcie czwartym ustalił, że pozostałe zobowiązania upadłego

powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości, z wyłączeniem zobowiązań

wskazanych w art. 49121 ust. 2 pr. up. zostaną umorzone po wykonaniu planu

spłaty wierzycieli.

Postanowieniem z 9 maja 2025 roku Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił

zażalenie upadłego i obciążył go kosztami postępowania zażaleniowego.

Upadły wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył postanowienie Sądu

Okręgowego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżący powołał się na potrzebę wykładni art. 49115 ust. 1 pkt 3 pr.up. w celu

wyjaśnienia „jaki jest próg rażącego niedbalstwa w art. 49115 ust. 1 pkt 3 pr.up. przy

zadłużeniach konsumenckich i czy zaniechania procesowe (brak reakcji na wadliwe

wezwanie) mogą być elementem tej oceny”, a także na potrzebę wykładni

art. 217 pr. up. w zakresie minimalnych wymogów skutecznego wezwania do

złożenia oświadczenia na piśmie. Skarżący podniósł także, że skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona ze względu na wadliwą konstrukcję rozstrzygnięcia co

do winy upadłego i zaniżenie progu rażącego niedbalstwa, co miało wpływ na

ustalenie długości planu spłat.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając

na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do

zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia

prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych

sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga

kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

I CSK 3335/25

3

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie

wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania

jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem

rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność ta polega, co

wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie

zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,

zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,

z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny

i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,

podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej

w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu

Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego

(postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02;

z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14; z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).

Bliższa analiza skargi kasacyjnej wykazała, że w sprawie nie zachodzi

powołana wyżej przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

Argumentacja wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

wskazuje, że wątpliwości skarżącego nie mają charakteru poważnych wątpliwości

i sprowadzają się w istocie do zwykłej wykładni art. 49115 ust. 1 pkt 3 pr.up.

i art. 217 pr.up. i ich zastosowania w ustalonym w sprawie stanie faktycznym.

Potwierdzeniem tej konstatacji jest okoliczność, że skarżący częściowo powtórzył

argumentację co do wadliwej konstrukcji rozstrzygnięcia w zakresie winy upadłego,

gdy uzasadniał tezę o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Należy zarazem

przypomnieć, że zbadanie czy dłużnik doprowadził do swojej niewypłacalności lub

istotnie zwiększył jej stopień w sposób umyślny lub wskutek rażącego niedbalstwa

– tj. czy dłużnik ponosi winę za swój stan majątkowy – wymaga dokonania ustaleń

faktycznych i ich oceny. W świetle przedstawionej we wniosku argumentacji

skarżący w istocie zmierza do podważenia dokonanej w sprawie oceny dowodów

i ustaleń faktycznych dotyczących postępowania dłużnika przed złożeniem wniosku

o ogłoszenie upadłości, co w świetle art. 3983 § 3 k.p.c. jest niedopuszczalne

w postępowaniu kasacyjnym.

I CSK 3335/25

4

Należy także zauważyć, że w toku postępowania dłużnik został skutecznie

zobowiązany w drodze zarządzenia przewodniczącego do złożenia oświadczenia

na piśmie w trybie art. 217 ust. 1 w zw. z art. 49114 ust. 1 pr.up. w terminie 14 dni

pod rygorem pominięcia i przy zastrzeżeniu, że złożone oświadczenie będzie

stanowiło dowód w sprawie, a nadto do przedłożenia dokumentów ukazujących

aktualną sytuację materialną i wysokość uzyskiwanych dochodów upadłego.

Skarżący nie ustosunkował się do treści zarządzenia w wyznaczonym terminie,

mimo że zostało skuteczne doręczone 21 maja 2025 r.

Przechodząc do oceny twierdzenia o oczywistej zasadności skargi

kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), należy przypomnieć, że zachodzi ona

wówczas, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych

rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku,

gdy skarżący twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinien

przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża

oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie

kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej

na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r.,

V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; postanowienie Sądu Najwyższego

z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu

Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia,

że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia

(zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Wynikająca

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma

charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje

się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją

stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności

sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).

I CSK 3335/25

5

Bliższa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

pozwala przyjąć, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w przyjętym

wyżej rozumieniu. Jak wskazano we wcześniejszych uwagach, argumentacja

zawarta we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania opiera się jedynie

na polemice ze stanowiskiem Sądów meriti i niedopuszczalnym kwestionowaniu

ustaleń faktycznych i oceny dowodów.

Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).

A.G.

[a.ł]