Sąd Najwyższy nie przyjął kasacji w sporze o zasiedzenie służebności przesyłu

I CSK 338/26

2

W związku ze skargą kasacyjną uczestniczki D.G. od postanowienia Sądu

Okręgowego w Świdnicy z 18 lutego 2025 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania

przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie

i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych

funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć

rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo

jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej

funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której

rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,

skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że

Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na

przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została

spełniona.

Powołanie się przez autora skargi kasacyjnej na oczywistą zasadność

skargi kasacyjnej zobowiązuje go do przedstawienia wywodu prawnego

zmierzającego do wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa

materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima

facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, co daje podstawy do

uznania skargi za oczywiście uzasadnioną, tj. podlegającą uwzględnieniu (zob.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 grudnia 2009 r., II PK 223/0; z 3 lutego

2010 r., II PK 304/09; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09). Oczywista zasadność

skargi kasacyjnej zachodzi bowiem wówczas, gdy z samej jej treści wynika

I CSK 338/26

3

w sposób jednoznaczny, że wskazane w skardze podstawy zasługują na

uwzględnienie. Oznacza to, że z argumentów przedstawionych we wniosku

o przyjęcie skargi do rozpoznania, bez konieczności dokonywania pogłębionej

analizy prawnej lub czynności procesowych sądu, wynika jaskrawa sprzeczność

orzeczenia z przepisami prawa niepodlegającymi różnej wykładni

i niepozostawiającymi sądowi swobody oceny albo z podstawowymi zasadami

orzekania obowiązującymi w demokratycznym państwie prawa. O ile bowiem do

uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawy są usprawiedliwione, o tyle do

przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędna jest jej oczywista zasadność w wyżej

przedstawionym rozumieniu. W świetle motywów zaskarżonego postanowienia nie

można jednak przyjąć, że nastąpiły uchybienia o charakterze elementarnym.

Skarżąca wskazała, że jej skarga kasacyjna była oczywiście uzasadniona,

ponieważ Sądy obu instancji przyjęły dobrą wiarę wnioskodawcy przez okres

wymagany do nabycia przez zasiedzenie służebności przesyłu, które skarżąca

jednak kwestionuje z uwagi na obalenie domniemania prawnego określonego w art.

7 k.c.

Oceniając wynikającą z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłankę oczywistej

zasadności skargi kasacyjnej należy dostrzec, że ma ona charakter wyjątkowy.

W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, że oczywista

zasadność skargi powinna dać się stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez zbytniego

wgłębiania się w sprawę (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 2 sierpnia 2007

r., III UK 45/07).

Skarga kasacyjna nie spełnia powyższego kryterium. Skarżąca nie wskazała

konkretnych i przekonywujących argumentów umożliwiających przyjęcie, że skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Poprzestała na ogólnym przedstawieniu

innej oceny prawnej niż ta przyjęta przez sąd drugiej instancji.

Sąd drugiej instancji w sposób pełny i przekonujący przedstawił swoje

stanowisko w sprawie, powołując liczne judykaty Sądu Najwyższego. Nie ma zatem

potrzeby powtarzania całej argumentacji. Przede wszystkim jednak należy

podkreślić, że w judykaturze Sądu Najwyższego zdecydowanie dominuje

stanowisko, że przedsiębiorstwo państwowe, które w wyniku uwłaszczenia

państwowych osób prawnych nabyło własność urządzeń przesyłowych

I CSK 338/26

4

posadowionych na nieruchomości państwowej i posiadanie służebności

umożliwiające korzystanie z tej nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem tych

urządzeń, jest posiadaczem służebności w dobrej wierze (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego z 4 lipca 2014 r., II CSK 551/13, z 16 grudnia 2015 r., IV CSK 132/15,

z 25 maja 2016 r., V CSK 549/15, z 2 marca 2017 r., V CSK 356/16, z 18 stycznia

2017 r., V CSK 159/16 oraz z dnia 26 lipca 2018 r., IV CSK 23/17 i IV CSK 136/17;

zob. też co do posiadania służebności uzyskanego w wyniku wyjścia nieruchomości

państwowej zabudowanej urządzeniami przesyłowymi z jednolitego funduszu

własności państwowej jeszcze przed uchyleniem art. 128 k.c. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia postanowieniu z 13 lutego 2015 r., II CSK 310/14 i z 22

kwietnia 2016 r., II CSK 512/15).

Z uzasadnienia orzeczeń należących do dominującego nurtu wynika, że

decydujące znaczenie przypisywano w nich okoliczności, iż uzyskując posiadanie

służebności, przedsiębiorstwo przesyłowe wiedziało, że urządzenia przesyłowe,

z których cały czas korzystało bez czyjegokolwiek sprzeciwu, zostały zbudowane

na nieruchomości Skarbu Państwa za jego zgodą, a zatem ich budowa

i korzystanie z nich były legalne i nie wymagały żadnych dodatkowych czynności

prawnych czy administracyjnych, poza pozwoleniami budowlanymi. Tym

motywowano wniosek, że korzystając po uwłaszczeniu - w tym samym zakresie - z

nieruchomości Skarbu Państwa, przedsiębiorstwo to mogło pozostawać

w usprawiedliwionym przekonaniu, iż nie narusza prawa właściciela gruntu.

Uznać zatem należy, że wskazane we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

przyczyny nie uzasadniają jej przyjęcia do rozpoznania.

Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł

jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 520 § 2 k.c.

M.L.

Krzysztof Wesołowski

[SOP]

I CSK 338/26

5