Spór o stwierdzenie nabycia spadku i opinie biegłych psychiatry i psychologa. SN odmówił przyjęcia skargi

Wnioskodawca, C.S., wywiódł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu

Okręgowego w Zielonej Górze z 11 kwietnia 2024 r., wydanego w sprawie, przy

udziale B.C., L.M., R.S., M.S. i W.S., o stwierdzenie nabycia spadku.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

wnioskodawca wskazał na jej oczywistą zasadność, polegającą na

nierozstrzygnięciu wątpliwości w zakresie zagadnień będących podstawą wydanych

opinii biegłych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

I CSK 3550/24

2

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego

prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań –

w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na

uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa.

Przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jaką jest jej oczywista

zasadność, może dotyczyć jedynie przepisów prawa niepodlegających różnej

wykładni i niepozostawiających sądowi swobody oceny. Chodzi przy tym

o wykładnię w oczywisty, dostrzegalny już prima facie sposób, sprzeczną

z jednolitą i ugruntowaną wykładnią skonkretyzowanego przepisu, przyjmowaną

w orzecznictwie i nauce prawa (zob. m.in. postanowienia SN: z 21 maja 2025 r.,

I CSK 558/24; z 26 marca 2025 r., I CSK 3537/23; z 30 stycznia 2025 r.,

I CSK 3814/23; z 31 grudnia 2024 r., I CSK 1853/23; z 20 listopada 2024 r.,

I CSK 2892/23; z 14 września 2023 r., I CSK 518/23; z 27 lipca 2023 r.,

I CSK 5328/22).

Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że przesłanka

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie została spełniona. Wnioskodawca pod pozorem

oczywistej zasadności w istocie pyta o trafność stanowiska Sądu Okręgowego

wyrażonego w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy. Przedstawił

wyłącznie własne stanowisko, polemizując z niekorzystnym dla niego

rozstrzygnięciem Sądu drugiej instancji.

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania jest w istocie ściśle

związane z podstawami kasacyjnymi, które opierają się na zarzutach dotyczących

oceny materiału dowodowego. Skarżący kwestionuje bowiem ocenę opinii biegłych

sądowych przeprowadzoną przez Sądy meriti i brak dopuszczenia dowodu z opinii

innych biegłych.

Podstawami skargi kasacyjnej nie mogą być objęte zarzuty błędnych ustaleń

faktycznych i oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), więc nie można z odwołaniem

się do nich kreować zagadnienia prawnego opartego na założeniu, że

I CSK 3550/24

3

w rzeczywistości miał miejsce stan faktyczny inny, niż ustalony przez sądy obu

instancji, czyli inny, niż stanowiący podstawę rozstrzygnięcia.

Nie jest rzeczą Sądu Najwyższego ustalanie stanu faktycznego

i dopuszczanie w sprawie nowych dowodów. Skarżący błędnie traktuje skargę

kasacyjną jako trzecią instancję odwoławczą. Co znamienne, że Sądy obu instancji

wyczerpująco i wnikliwie oceniły opinie wydane przez zespół biegłych sądowych:

lekarza psychiatry i psychologa. Biegli dokonali szczegółowej analizy: zeznań

świadków i stron, dokumentów oraz historii choroby. W konsekwencji powołanie

kolejnych biegłych zdaje się zbyteczne i oderwane od ustalonego stanu

faktycznego w niniejszej sprawie.

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

pozostawia wątpliwości co do tego, że skarżący oparł swoją skargę prawie

wyłącznie na podważaniu oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego

i poczynionych na tej podstawie przez Sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych.

Znamienne jest przy tym, że wnioskodawca błędnie upatruje oczywistej zasadności

skargi kasacyjnej w naruszeniu przepisów prawa procesowego i błędzie

w ustaleniach faktycznych. Tego rodzaju zarzuty są w skardze kasacyjnej

niedopuszczalne, a co za tym idzie odwoływanie się do nich nie może uzasadniać

przyjęcia skargi do rozpoznania.

Okoliczność, że zgodnie z art. 286 k.p.c. sąd może zażądać dodatkowej

opinii od tych samych lub innych biegłych wcale nie oznacza, iż w każdym

przypadku jest to konieczne; potrzeba taka może bowiem wynikać z okoliczności

sprawy i podlega ocenie sądu orzekającego. Wskazaną możliwość należy

traktować jako obowiązek podjęcia wymienionej czynności wówczas, gdy

konieczne jest ustalenie okoliczności wymagających wiadomości specjalnych,

a ocena wydanej opinii prowadzi do wniosku, że jest nieprzekonująca, zawiera

braki, stwierdzenia budzące wątpliwości lub sprzeczności. Okoliczność, że opinia

biegłego nie ma treści odpowiadających stronie nie stanowi dostatecznego

uzasadnienia dla przeprowadzenia dowodu z opinii dalszych biegłych, jeżeli

w przekonaniu sądu opinia wyznaczonego biegłego jest na tyle kategoryczna

I CSK 3550/24

4

i przekonująca, że wystarczająco wyjaśnia zagadnienia wymagające wiadomości

specjalnych (zob. postanowienie SN z 3 grudnia 2025 r., I CSK 2875/25).

Sąd Najwyższy uznał, że nie ma innych przyczyn uzasadniających przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności w postaci nieważności

postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Adam Doliwa

(P.H.)

[SOP]