Bank chciał udziału byłej kredytobiorczyni w sporze frankowym. SN nie przyjął skargi

Pozwany Bank S.A. w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Gdańsku z 12 czerwca 2025 r., wydanego w sprawie z powództwa

P.G. i A.G. o ustalenie i zapłatę.

Powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania i zasądzenie

od pozwanego na ich rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

I CSK 3587/25

2

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo

jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane

jej funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może

być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową

i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem

zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie

obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności

i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi

Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały

składu 7 sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4,

poz. 53). Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego

w rozwój prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r.,

II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł

na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 1. Przesłanka te nie została jednak

spełniona.

Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie

okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu

na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego

zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen.

Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane

I CSK 3587/25

3

w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi

kasacyjnej oraz innych podobnych spraw (zob. postanowienia SN: z 10 maja

2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01,

OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, z 15 czerwca

2016 r., V CSK 4/16).

Istotnych zagadnień prawnych pozwany upatruje w: 1) braku wezwania

do udziału w postępowaniu pozostałych stron umowy kredytu, tj. E.Z. (poprzednio

J.), podczas gdy do rozpoznania roszczenia o ustalenie występuje potrzeba

współdziałania wszystkich kredytobiorców, bez znaczenia pozostaje fakt zwolnienia

z długu ww. kredytobiorcy dopiero w 2021 r., po stronie powodowej zachodzi

współuczestnictwo konieczne, albowiem obecnie umowa kredytu pozostaje

wiążąca dla części kredytobiorców, a wobec powodów nieprawomocnie ustalono

nieistnienie stosunku prawnego z niej wynikającego; 2) odpowiedzi na pytanie,

czy sąd orzekający może zastąpić postanowienie abuzywne, kursem rynkowym

(obiektywnym kursem średnim NBP) lub zastosować przepis dyspozytywny z art.

358 § 2 k.c., z uwagi na fakt, iż przepis ten stanowi normę prawną, która może

znaleźć zastosowanie w sprawie, a sąd winien podjąć wszelkie działania

prowadzące do przywrócenia równowagi kontraktowej stron.

Przedstawione powyższe zagadnienia nie spełniają kryterium nowości,

a ponadto zostały rozstrzygnięcie w orzecznictwie. W zakresie pierwszego

zagadnienia wskazać należy, że w sprawie przeciwko bankowi o ustalenie

nieważności umowy kredytu nie zachodzi po stronie powodowej współuczestnictwo

konieczne wszystkich kredytobiorców (zob. uchwała SN z 19 października 2023 r.,

III CZP 12/23). Za współuczestnictwem koniecznym w tzw. „sporach frankowych”

nie przemawia też charakter ochrony udzielanej konsumentowi w związku

z umieszczeniem w umowie klauzul abuzywnych. Pogląd powyższy został

powielony w kolejnej uchwale Sądu Najwyższego z 26 października 2023 r.

(III CZP 156/22), gdzie także stwierdzono, że w sprawie o ustalenie nieważności

umowy kredytu i o zwrot nienależnych świadczeń spełnionych na jej podstawie, po

stronie powodowej nie zachodzi współuczestnictwo konieczne kredytobiorców.

I CSK 3587/25

4

W końcu też trzeba podkreślić, że w realiach niniejszej sprawy E.J. (obecnie

Z.) wprawdzie zawierała sporną umowę, ale w marcu 2021 r. podpisała z

pozwanym umowę zwolnienia z długu (k. 46), na mocy której Bank zwolnił ją ze

zobowiązań

wynikających

ze

spornej

umowy

kredytowej

z 15 maja 2007 r. Zaś aneksem z tej samej daty do tej umowy kredytowej, wszyscy

kredytobiorcy i Bank w § 1 stwierdzili, że umowa o zwolnienie z długu E.Z. stanowi

integralną część umowy kredytu na cele mieszkaniowe ekstralokum (k. 32).

Problem sformułowany przez skarżącego w zakresie skutków uznawania

postanowień umownych za abuzywne i możliwości zastąpienia takich postanowień

przepisami dyspozytywnymi czy dotyczący niejednoznaczności postanowień

w zakresie oszacowania kwoty kredytu również został wyjaśniony. Trafność

i aktualność przyjętej przez sądy powszechne oceny sprawy potwierdza pogląd,

wyrażony w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego

z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22. W orzeczeniu tym wyjaśniono m.in., że w razie

uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego, odnoszące się do

sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie

umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć,

że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej

wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,

jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1, 11

i 3 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 7, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych.

Ewa Stefańska

(M.T.)

[SOP]