Skarga na podział majątku odrzucona, bo objęła też apelację uczestniczki

1. Postanowieniem z 18 czerwca 2025 r., Sąd Okręgowy w Rzeszowie, w

sprawie z wniosku T. W. z udziałem R. W., o podział majątku wspólnego, na skutek

apelacji wnioskodawcy T. W. i uczestniczki R. W. od postanowienia Sądu

Rejonowego w Rzeszowie z 28 czerwca 2024 r., oddalił obie apelacje (pkt I) oraz

orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego (pkt II).

2. Od postanowienia Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiódł

wnioskodawca, zaskarżając postanowienie w całości.

I CSK 3749/25

2

3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując

się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

4. Skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu z kilku przyczyn.

Po pierwsze, skargą kasacyjną zostało objęte całe postanowienie, a więc

również oddalenie apelacji uczestniczki. Jest to rozstrzygnięcie, które nie jest

niekorzystne dla wnioskodawcy. Czyni to skargę skierowaną przeciwko temu

rozstrzygnięciu za niedopuszczalną ze względu na brak pokrzywdzenia

(gravamen). Zatem w tej części skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu jako

niedopuszczalna, na podstawie art. 3986 § 2 i 3 k.p.c. (zob. uchwałę 7 sędziów SN

– zasadę prawną z dnia 15 maja 2014 r., III CZP 88/13, OSNC 2014, nr 11, poz.

108).

Po drugie, skarga kasacyjna została obarczona nieusuwalnym brakiem

konstrukcyjnym, a zatem podlegała odrzuceniu w całości.

Zgodnie z art. 3984 § 1 pkt 1 i 3 k.p.c. skarga kasacyjna powinna zawierać

m.in.:

- oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono

zaskarżone w całości czy w części,

- wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu

żądanego uchylenia i zmiany.

Powyżej wymienione elementy mają charakter konstrukcyjny. Zgodnie z

ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego ich brak nie podlega

uzupełnieniu. Dodać należy, że konieczność sprecyzowania zakresu żądanego

uchylenia lub zmiany orzeczenia sądu drugiej instancji dotyczy każdego wniosku

skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z dnia 25 maja 2018 r., I CZ 47/18).

Przypomnieć trzeba, że skargę kasacyjną wywiódł wnioskodawca,

zaskarżając postanowienie w całości.

Skarżący wskazał jednak, że wnosi o „uchylenie prawomocnego

postanowienia Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 18.06.2025 r. sygn akt: V Ca

I CSK 3749/25

3

1020/24 i orzeczenie co do istoty sprawy…”

Tak skonstruowany wniosek nie spełnia wymogu oznaczenia zakresu

żądanego uchylenia (brak takiego wskazania stwarza również wątpliwości co do

zakresu zmiany). Skarżący powinien wskazać, czy wnosi o uchylenie

postanowienia w całości, czy też w części (wniosek ma przecież dotyczyć

„uchylenia i zmiany” orzeczenia – por., również w kontekście art. 39816 k.p.c.,

postanowienia SN: z 30 kwietnia 2025 r., I CSK 3996/24; z 18 grudnia 2024 r., I

CSK 1430/24; z 21 marca 2024 r., I CSK 6803/22; z 12 kwietnia 2023 r., I CSK

4903/22). Sąd nie może zastąpić w tym przypadku skarżącego, tzn. sąd nie może

domniemywać zakresu złożonego wniosku o uchylenie. Brak takiego wskazania

czyni skargę niedopuszczalną (zob. postanowienia SN: z dnia 6 sierpnia 2014 r.,

V CSK 24/14 i z dnia 20 lutego 2015 r., V CSK 427/14).

Po trzecie, zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., oprócz wymagań przewidzianych w

§ 1, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do rozpoznania i jego

uzasadnienie. W ocenie Sądu Najwyższego wymienione elementy mają charakter

konstrukcyjny (podobnie jak te z art. 3984 § 1 k.p.c.). Braki te należy traktować jako

nieusuwalne. Taki wniosek można wysnuć zarówno z orzecznictwa SN powstałego

w kontekście nieobowiązujących już przepisów odnoszących się do kasacji. (zob.

postanowienie SN z 5 czerwca 2001 r., IV CZ 45/01; 12 grudnia 2000 r., V CKN

1780/00; 9 listopada 2000 r., II CKN 1385/00), jak też i aktualnego (zob.

postanowienie SN z 14 lipca 2022, I CSK 2569/22).

W analizowanej skardze kasacyjnej zawarto jedynie wniosek o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, ale nie wyodrębniono uzasadnienia do tego

wniosku. W skardze kasacyjnej sformułowano jedno wspólne uzasadnienie dla

przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz dla podstaw

kasacyjnych.

W orzecznictwie SN wskazuje się, że wniosek o przyjęcie skargi do

rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast

podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do

rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą

być przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione, a

I CSK 3749/25

4

dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do

podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, ponieważ mimo że argumenty mogą być

podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze

okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw

kasacyjnych i ich uzasadnienia (zob. postanowienia SN z 22 maja 2024 r., I CSK

786/24).

Uznaje się, że nie ma możliwości pośredniego wyartykułowania wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z innych wniosków formalnych. W

konsekwencji tego nie można w treści uzasadnienia skargi kasacyjnej doszukiwać

się fragmentów mogących wskazywać na uzasadnienie podstaw przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania określonych w art. 3989 § 1 k.p.c.

5. Na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu

już na etapie badania jej przez Sąd drugiej instancji. Taka sytuacja jednak nie

nastąpiła, zatem na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. orzeczono jak w sentencji

postanowienia.

6. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 §

1 k.p.c.

[a.ł]

Piotr Telusiewicz