Przymusowe przyjęcie do szpitala psychiatrycznego. SN nie przyjął skargi kasacyjnej

Uczestniczka, H.K., wywiodła skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Okręgowego w Toruniu z 30 lipca 2025 r., wydanego w sprawie z wniosku A.C. i

A.K. o stwierdzenie podstaw do przyjęcia do szpitala psychiatrycznego osoby

chorej bez jej zgody w trybie art. 29 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego.

I CSK 3840/25

2

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżąca wskazała na oczywistą zasadność skargi, polegającą na naruszeniu

art. 29 ustawy z 29 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego

prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań –

w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na

uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa.

Przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jaką jest jej oczywista

zasadność, może dotyczyć jedynie przepisów prawa niepodlegających różnej

wykładni i niepozostawiających sądowi swobody oceny. Chodzi przy tym

o wykładnię w oczywisty, dostrzegalny już prima facie sposób, sprzeczną

z jednolitą i ugruntowaną wykładnią skonkretyzowanego przepisu, przyjmowaną

w orzecznictwie i nauce prawa (zob. m.in. postanowienia SN: z 21 maja 2025 r.,

I CSK 558/24; z 26 marca 2025 r., I CSK 3537/23; z 30 stycznia 2025 r.,

I CSK 3814/23; z 31 grudnia 2024 r., I CSK 1853/23; z 20 listopada 2024 r.,

I CSK 2892/23; z 14 września 2023 r., I CSK 518/23; z 27 lipca 2023 r.,

I CSK 5328/22).

Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że przesłanka

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie została spełniona. Uczestniczka pod pozorem

oczywistej zasadności w istocie pyta o trafność stanowiska Sądu Okręgowego

wyrażonego w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy. Przedstawiła

wyłącznie własne stanowisko, polemizując z niekorzystnym dla niej

rozstrzygnięciem Sądu drugiej instancji.

Podstawami skargi kasacyjnej nie mogą być objęte zarzuty błędnych ustaleń

faktycznych i oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), więc nie można z odwołaniem

I CSK 3840/25

3

się do nich kreować zagadnienia prawnego opartego na założeniu, że

w rzeczywistości miał miejsce stan faktyczny inny, niż ustalony przez sądy obu

instancji, czyli inny, niż stanowiący podstawę rozstrzygnięcia.

Nie jest rzeczą Sądu Najwyższego ustalanie stanu faktycznego

i dopuszczanie w sprawie nowych dowodów. Skarżąca błędnie traktuje skargę

kasacyjną jako trzecią instancję odwoławczą. Znamienne, że sądy obu instancji

wyczerpująco i wnikliwie odniosły się do przeprowadzonego dowodu z opinii

biegłego psychiatry wraz z opinią uzupełniającą, jak również do przedstawionych

dokumentów i zeznań świadków, w oparciu o które ustalono stan faktyczny.

Z ustaleń poczynionych przez Sądy obu instancji wynikało, że skarżąca

cierpi na wypowiadanie systematycznych urojeń krnąbrnych, prześladowań i trucia.

Zaś uprzedni brak stwierdzenia u niej choroby psychicznej nie jest tożsamy

z wystąpieniem takich objawów obecnie. Trafnie Sąd drugiej instancji zauważył, że

uczestniczka przedstawiła zaświadczenie lekarskie innego psychiatry, który

wskazał, że badana nie przejawia objawów chorobowych afektywnych czy

ewidentnych objawów psychotycznych, przy czym zastrzegł konieczność

uzupełnienia badania o wywiad od rodziny. Znamienne, że uczestniczka

przedstawiła wskazane zaświadczenie w trakcie postępowania, po doręczeniu jej

odpisu opinii biegłego psychiatry, która była dla niej niekorzystna. Natomiast

w uzupełniającej opinii biegłego psychiatry wskazano, że urojenia uczestniczki

dotyczą przede wszystkim majątku i określonych grup osób, którym przypisuje

wrogie zachowania. Sam fakt, że skarżąca może samodzielnie funkcjonować nie

przesądza o dobrej kondycji i sprawności psychicznej. Słusznie Sądy meriti

podkreśliły, że zachowanie uczestniczki względem nieruchomości sąsiadów, którą

uważa za własną, budzi niepokój wśród społeczeństwa.

Sąd Najwyższy uznał, że nie ma innych przyczyn uzasadniających przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności w postaci nieważności

postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi do rozpoznania.

I CSK 3840/25

4

O kosztach pomocy prawnej udzielonej uczestniczce z urzędu orzeczono

stosownie do § 14 ust. 1 pkt 3 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb

Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 136).

Adam Doliwa

(P.H.)

[SOP]