Bank nie przeforsował skargi w sprawie kredytu frankowego, zapłaci 5400 zł kosztów

Wyrokiem z 12 października 2022 r., I C 824/20, Sąd Okręgowy w Płocku

ustalił nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu zawartej

między powodami a poprzednikiem prawnym pozwanego banku, zasądził od banku

na rzecz powodów tytułem zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych 205 338,99 zł

z odsetkami i w pozostałym zakresie oddalił powództwo.

Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Łodzi uchylił

wyrok Sądu Okręgowego w przedmiocie ustalenia nieistnienia stosunku prawnego

I CSK 498/25

2

i w tym zakresie umorzył postępowanie oraz zmienił wyrok Sądu Okręgowego

w części dotyczącej odsetek, a także oddalił apelację banku.

Sąd drugiej instancji ustalił, że 22 kwietnia 2008 r. powodowie zawarli z

poprzednikiem prawnym pozwanego banku umowę kredytu w wysokości 140 000

zł, denominowanego (waloryzowanego) we frankach szwajcarskich (CHF), na okres

180 miesięcy, do 11 kwietnia 2023 r. W umowie określono, że wysokość kredytu

w CHF zostanie określona według kursu kupna CHF, zgodnie z „Tabelą kursów”

obowiązującą w banku w dniu wypłaty. O wysokości wykorzystanego kredytu w

CHF, wysokości odsetek w okresie karencji oraz wysokości rat kapitałowo -

odsetkowych w wyżej wymienionej walucie bank miał informować kredytobiorców w

terminie 7 dni od dnia całkowitego wykorzystania kredytu na zasadach określonych

w umowie.

Kredyt został wypłacony w złotych, przy jednoczesnym przeliczeniu na CHF

według kursu kupna obowiązującego w banku. Wysokość rat kapitałowo-

odsetkowych określona została w CHF, a ich spłata następować miała w złotych po

uprzednim przeliczeniu rat i należnych odsetek według kursu sprzedaży dewiz dla

CHF zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w banku w dniu spłaty.

Sąd drugiej instancji uznał, że postanowienia umowy nie były indywidualnie

uzgodnione, gdyż swoboda kredytobiorców sprowadzała się do określenia kwoty

potrzebnego im kredytu i jego przeznaczenia. Treść umowy została przygotowana

jednostronnie przez bank, co stwarza domniemanie, iż nie było indywidualnych

negocjacji. Umowa zawiera postanowienia wprowadzające mechanizm indeksacji i

wyznaczające kursy walut, które określają główne świadczenia stron, jednak te

postanowienia nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Instytucje

finansowe muszą zapewnić kredytobiorcom informacje wystarczające do podjęcia

przez nich świadomych i rozważnych decyzji, tymczasem bank nie udowodnił, że

zrealizował ciążący na nim obowiązek informacyjny.

Sąd Apelacyjny ocenił, że postanowienia umowy odwołujące się w zakresie

ustalania kursu waluty CHF do wewnętrznych tabel kursów banku są niedozwolone.

Usunięcie abuzywnych postanowień z umowy skutkuje brakiem możliwości

ustalenia kursu wymiany i oprocentowania, a w konsekwencji brakiem możliwości

I CSK 498/25

3

wykonywania umowy w obowiązującym dotychczas kształcie. Łącząca strony

umowa, po wyeliminowaniu z niej postanowień niedozwolonych, które określają

główne świadczenia stron i są elementami przedmiotowo istotnymi umowy

kredytowej, nie może być w dalszym ciągu wykonywana, zaś w polskim systemie

prawnym nie ma przepisu, który nadawałby się do uzupełnienia luki powstałej

wskutek eliminacji abuzywnego postanowienia wprowadzającego do umowy

klauzulę indeksacyjną.

Pozwany bank zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną i

wniósł o jej przyjęcie do rozpoznania ze względu na następujące zagadnienia

prawne:

1) czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy, po usunięciu

postanowienia abuzywnego, tj. na etapie, poprzedzającym etap zastępowania

postanowienia abuzywnego przepisem dyspozytywnym, dopuszczalne jest

ustalenie treści umowy (stosunku prawnego) w zakresie, który był regulowany

przez abuzywną normę, na podstawie art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z art.

41 ustawy - Prawo wekslowe lub art. 56 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c. lub art. 56 k.c.

w zw. ze wskazanymi w przypisie kilkudziesięcioma przepisami, z których na

zasadzie analogii iuris lub analogii legis wynika, że w polskim prawie obowiązuje

generalna norma, zgodnie z którą wartość waluty obcej określa się według kursu

średniego NBP;

2) czy oceniając możliwości obowiązywania umowy kredytu indeksowanego do

franka szwajcarskiego, po usunięciu postanowienia abuzywnego zgodnie z prawem

krajowym, należy brać pod uwagę stan prawny z dnia zawarcia umowy, dnia

powstania sporu czy) dnia orzekania;

3) czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu indeksowanego do

franka szwajcarskiego nie może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej jego

substytucji normą dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych

zapewnia doprowadzenie do sytuacji jaka miałby miejsce, gdyby umowa nie

zawierała tego abuzywnego postanowienia;

4) czy art. 358 § 2 k.c. stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który znajduje

zastosowanie z mocy prawa (automatycznie) w miejsce abuzywnej Klauzuli

I CSK 498/25

4

Kursowej określającej sposób ustalenia kursu franka szwajcarskiego, na potrzeby

operacji związanych z indeksowaniem przy wypłacie i przy spłacie kredytu;

5) czy rozważając unieważnienie umowy o kredyt indeksowany do waluty obcej na

skutek uznania, że postanowienia odsyłające do tabeli kursów (klauzula kursowa)

mają charakter niedozwolony należy mieć na względzie wyłącznie oświadczenie

kredytobiorcy, czy badać również, czy określone rozstrzygnięcie prowadzi do

zrealizowania celu dyrektywy 93/13.

Jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

pozwany bank wskazał również, że w sprawie zachodzi potrzeba wykładni art. 3851

§ 1 i 2 k.c., wywołujących rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego

dotyczące tego, które postanowienia charakterystyczne dla umów kredytu

indeksowanych do franka szwajcarskiego są abuzywne w przypadku stwierdzenia

przez sąd, że uprawnienie banku do ustalania kursu franka szwajcarskiego narusza

rażąco interesy konsumenta i jest niezgodne z dobrymi obyczajami: czy abuzywna

jest wówczas wyłącznie Klauzula Kursowa określająca sposób ustalenia wartości

franka szwajcarskiego, czy też wszystkie postanowienia dotyczące indeksacji

kredytu, tj. Klauzula Kursowa i Klauzula Ryzyka Walutowego stanowiąca, że

wysokość zobowiązań z umowy kredytu zależna jest od zmiennej na przestrzeni

obowiązywania umowy wartości waluty obcej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Bank nie objął wnioskiem o przyjęcie skargi do rozpoznania zagadnienia

abuzywności postanowień umowy przewidujących dokonywanie przeliczeń złotych

na CHF i odwrotnie kursami ustalanymi jednostronnie przez bank. Natomiast

uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, do

rangi zasady prawnej podniesiono tezy, iż:

1) w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub

denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi

niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie

prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób

określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów;

I CSK 498/25

5

2) w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie

kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w

pozostałym zakresie.

Powyższe tezy, wiążąc w niniejszej sprawie (art. 88 u.s.n.), uniemożliwiają

przyjęcie skargi kasacyjnej, gdyż wykluczają trwanie stosunku prawnego po

usunięciu z treści umowy źródła kursu walutowego. W celu uwzględnienia wniosku

o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący musiałby zakwestionować tezę Sądu

drugiej instancji o nieuczciwym charakterze przeliczników walutowych

ustanowionych w umowie lub zakwalifikowaniu umowy jako umowy kredytu

indeksowanego do waluty obcej.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Na podstawie art. 98 i 99 k.p.c. kredytobiorcom przysługuje od skarżącego

zwrot kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki

minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

(G.G.)

[a.ł]