Sąd Najwyższy nie przyjął skargi banku, musi zwrócić pożyczkobiorcom 413 269 zł

Wyrokiem z 29 września 2022 r., I C 1436/21, Sąd Okręgowy w Szczecinie

zasądził od pozwanego banku na rzecz powodowych biorących pożyczkę łącznie

413 269,30 zł z odsetkami od 3 sierpnia 2021 r. tytułem zwrotu świadczeń

spełnionych w wykonaniu umowy pożyczki i oddalił powództwo w pozostałym

zakresie.

Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Szczecinie

oddalił apelację banku.

Sąd drugiej instancji ustalił, że 27 lutego 2008 r. powodowie zawarli

z poprzednikiem prawnym pozwanego banku umowę pożyczki w wysokości 60 010

CHF na okres 240 miesięcy, do 20 lutego 2028 r. Spłata pożyczki miała

następować w malejących ratach kapitałowo-odsetkowych, płatnych do 20 dnia

I CSK 523/25

2

każdego miesiąca. Pożyczka miała być wypłacana w walucie polskiej lub walucie

wymienialnej, zgodnie z dyspozycją pożyczkobiorcy. W przypadku wypłaty pożyczki

w walucie polskiej stosowano kurs kupna dla dewiz obowiązujący w banku w dniu

realizacji zlecenia płatniczego, według aktualnej tabeli kursów. W przypadku

wypłaty pożyczki w walucie wymienialnej innej, niż waluta pożyczki, stosowano

kursy kupna/sprzedaży dla dewiz obowiązujące w banku w dniu realizacji zlecenia

płatniczego, według aktualnej tabeli kursów.

Pożyczkobiorcy od 28 marca 2008 r. do 2 kwietnia 2019 r. uiścili na rzecz

banku 413 369,01 zł, w tym 206 634,65 zł tytułem kapitału, 206 634,65 zł tytułem

odsetek i 99,71 zł tytułem odsetek karnych.

Sąd Apelacyjny uznał za abuzywne postanowienia umowy dotyczące kursu

kupna i kursu sprzedaży z tabeli kursowej banku, co prowadzi do nieważności

umowy w całości. Jak stanowi przepis art. 410 § 2 k.c., świadczenie jest

nienależne, jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i

nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. Czynność prawna w postaci umowy

kredytu jest nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. Świadczenie

spełnione na podstawie niedozwolonego postanowienia umowy musi być bowiem

postrzegane jako świadczenie nienależne w rozumieniu art. 410 § 2 k.c.

Pozwany bank wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze

względu na potrzebę wykładni art. 3531 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 i 2 pr.bank.

w zw. z art. 58 § 1 k.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP

25/22, do rangi zasady prawnej podniesiono tezy, iż:

1) w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub

denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi

niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie

prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób

określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów;

I CSK 523/25

3

2) w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej

w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także

w pozostałym zakresie.

Powyższe tezy, wiążąc w niniejszej sprawie (art. 88 u.s.n.), uniemożliwiają

przyjęcie skargi kasacyjnej, gdyż wykluczają trwanie stosunku prawnego po

usunięciu z treści umowy źródła kursu walutowego. Mimo zasadności zarzutów

przeciwko uznaniu umowy za sprzeczną z art. 3531 k.c. skarga nie może zostać

przyjęta do rozpoznania, ponieważ umowa jest nieważna z powodu abuzywności

postanowień o sposobie ustalania kursów CHF. W celu uwzględnienia wniosku o

przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący musiałby zakwestionować tezę Sądu

drugiej instancji o nieuczciwym charakterze przeliczników walutowych

ustanowionych w umowie lub zakwalifikowaniu umowy jako umowy kredytu

indeksowanego do waluty obcej.

W orzecznictwie jest utrwalona teza o niedopuszczalności stosowania

kursów walutowych ogłaszanych jednostronnie przez bank i wniosek o przyjęcie

skargi do rozpoznania nie zmierza do podważenia tej linii orzeczniczej. Wniosek, w

zakresie potrzeby wykładni art. 3851 k.c., zmierza do zakwestionowania samej

możliwości oceny przeliczników walutowych jako niedozwolonych, ponieważ

według skarżącego zostały one indywidualnie uzgodnione. Jednak błędna jest teza

skarżącego, iż sama możliwość negocjacji co do postanowień o źródle kursów

walutowych pozwala na uznanie ich za indywidualnie uzgodnione. W celu uznania

postanowienia zawartego we projekcie umowy sporządzonym przez przedsiębiorcę

za indywidulanie uzgodniony przedsiębiorca musiałby zaproponować negocjacje

właśnie co do tego konkretnego postanowienia, np. przez wskazanie innego

możliwego sposobu ustalania kursu. Tymczasem skarżący ograniczył się do tezy,

że kredytobiorca miał możliwość wyboru spośród kilku sposobów ustalania kursu.

Przy tym bank nie wskazał tych innych sposobów, a przede wszystkim nie zarzucił

naruszenia przepisów postępowania prowadzącego do nieustalenia takiego faktu

przez Sąd odwoławczy.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

I CSK 523/25

4

(G.G.)

[a.ł]