Sąd Najwyższy nie przyjął skargi M.B. o zadośćuczynienie za warunki w zakładzie karnym

I CSK 569/25

2

Wyrokiem z 9 lipca 2024 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie oddalił apelację

powoda M.B. od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z 30 grudnia 2022 r.,

którym oddalone zostało jego powództwo skierowane przeciwko Skarbowi Państwa

– Ministrowi Sprawiedliwości o zapłatę zadośćuczynienia za niezapewnienie

godnych i bezpiecznych warunków odbywania kary pozbawienia wolności,

możliwości rehabilitacji i właściwego leczenia.

Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez powoda.

Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołał się na

przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

W jego ocenie zaskarżone orzeczenie w sposób oczywisty narusza przepisy

postępowania, tj. art. 378 § 1 i art. 3271 k.p.c., ponieważ Sąd drugiej instancji nie

rozpoznał wszystkich zarzutów apelacyjnych podniesionych przez powoda

w apelacji, a więc doszło do nieprawidłowej kontroli apelacyjnej. W konsekwencji

powyższego doszło do wydania przez sąd odwoławczy oczywiście sprzecznego

z prawem i nieprawidłowego orzeczenia, które z tych przyczyn nie może się ostać

w obrocie prawnym. Strona zgodnie z przepisami ma bowiem prawo oczekiwać, że

Sąd odwoławczy rozpozna i ustosunkuje się do wszystkich podniesionych

zarzutów, a uchybienie w tym zakresie musi skutkować uchyleniem orzeczenia do

ponownego rozpoznania.

Pozwany w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej odrzucenie

ewentualnie odmowę przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów

postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego

rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej

doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi

swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi

nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd

I CSK 569/25

3

Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej

okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne

i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być

osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze

publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej

pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją

sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania

prawa w każdej indywidualnej sprawie.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego przez oczywistą

zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) należy rozumieć sytuację,

w której skarga jest uzasadniona w sposób ewidentny, wskazując na rażące

i poważne uchybienia zaskarżonego orzeczenia, które są możliwe do stwierdzenia

bez konieczności prowadzenia bardziej złożonych rozumowań. Jedynie w takim

wypadku możliwa jest kontrola prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji

w postępowaniu kasacyjnym. Obciążenie go oczywistą i istotną wadą wskazuje, że

usunięcie tego orzeczenia z obrotu leży w interesie publicznym – a tym samym, że

może dojść do realizacji celu skargi kasacyjnej, jako nadzwyczajnego środka

zaskarżenia (tak np. Sąd Najwyższy w postanowieniach z 10 kwietnia 2013 r., III

CSK 67/13, niepubl. i z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.). Przesłanką

przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu

prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to

spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. m.in.

postanowienie Sądu Najwyższego z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15,

niepubl. i przywołane tam orzecznictwo). Sytuacja taka nie wystąpiła w sprawie,

w której wniesiono skargę.

Skonfrontowanie rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji z lakonicznym

uzasadnieniem wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie pozwala

na stwierdzenie, by skarga kasacyjna była oczywiście uzasadniona w wyżej

wskazanym rozumieniu.

Lektura pisemnych motywów zaskarżonego orzeczenia nie daje żadnych

podstaw do podzielenia tezy, że zapadło ono z oczywistym naruszeniem prawa

procesowego w wyżej przedstawionym rozumieniu przesłanki przyjęcia skargi

I CSK 569/25

4

kasacyjnej do rozpoznania z powodu jej oczywistej zasadności. Nie wynika z niego,

by Sąd Apelacyjny rażąco naruszył art. 378 § 1 k.p.c. nie odnosząc się do zarzutów

apelacji lub nie umotywował dostatecznie swego stanowiska uniemożliwiając

przeprowadzenie kontroli kasacyjnej. Wbrew stanowisku skarżącego Sąd

Apelacyjny w motywach rozstrzygnięcia szczegółowo wyjaśnił podstawę faktyczną

i prawną rozstrzygnięcia, odniósł się w szczegółowo do lakonicznych zarzutów

apelacji ( k. 672-674), a przeciwne stanowisko powoda nie znajduje żadnego

potwierdzenia w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Okoliczność, że wyniki oceny zgromadzonego w sprawie materiału

dowodowego dokonane przez Sąd Apelacyjny nie są satysfakcjonujące dla

skarżącego nie dowodzi oczywistej zasadności skargi i nie wskazuje, by istota

zarzutów apelacji nie została rozpoznana. Ubocznie dostrzeżenia także wymaga,

że Sąd Apelacyjny nie mógł naruszyć art. 3271 k.p.c., skoro w ogóle go nie

stosował, dotyczy on bowiem sądu pierwszej instancji. Zasady sporządzania

uzasadnienia przez Sąd drugiej instancji objęte są art. 387 § 21 k.p.c., który nie

został przytoczony w podstawach skargi.

W konsekwencji argumentacja przytoczona we wniosku nie wykazuje tezy,

że zaskarżone orzeczenie stanowi konsekwencję kardynalnych błędów w zakresie

stosowania prawa procesowego, których efektem jest orzeczenie oczywiście

wadliwe.

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

O kosztach należnych pozwanemu Skarbowi Państwa, zastępowanemu

w postępowaniu kasacyjnym przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej

Polskiej, Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 3 i art. 99 oraz art. 98 § 11

k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i w zw. z art. 39821 k.p.c. oraz § 8 pkt 26 w zw. z § 10 ust.

4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.

w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023, poz. 1964, ze zm.).

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu

w postępowaniu kasacyjnym przez adwokata M.M. Sąd Najwyższy orzekł na

podstawie § 14 pkt 26 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb

I CSK 569/25

5

Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024 r., poz. 763).

(M.M.)

[SOP]