Sąd Najwyższy nie przyjął skargi J.K. o podział działki i zasądził 5434 zł kosztów

Postanowieniem z 22 marca 2024 r. Sąd Rejonowy w Goleniowie dokonał

zniesienia współwłasności zabudowanej nieruchomości położonej w S., obręb […],

gmina N., powiat […] - działki o numerze […] o powierzchni 0,7005 ha, dla której

Sąd Rejonowy w Goleniowie prowadzi księgę wieczystą o numerze […] stanowiącej

I CSK 622/25

2

własność wnioskodawcy P.N. w udziale do 1/2 oraz uczestnika J.K. w udziale do

1/2 - w sposób szczegółowo określony w sentencji.

Postanowieniem z 17 października 2024 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie

uwzględniając częściowo apelację uczestnika J.K. zmienił zaskarżone

postanowienie w sposób szczegółowo określony w sentencji, oddalił apelację

w pozostałym zakresie i rozstrzygnął o kosztach postępowania.

Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez uczestnika J.K.

Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołał się na

przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Jego zdaniem skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, z uwagi na

naruszenie art. 211 k.c. przez niewłaściwe jego zastosowanie w części dającej

podstawę do nie znoszenia współwłasności w obliczu faktu, iż zniesienie

współwłasności działki […] stanowiącej nieruchomość rolną jest sprzeczne ze

społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy, a jednocześnie pociąga za sobą

istotną zmianę rzeczy i znacznie zmniejsza jej wartość.

Wnioskodawca w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o odmowę

przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego

rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej

doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi

swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi

nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd

Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej

okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne

i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być

osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze

I CSK 622/25

3

publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej

pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją

sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania

prawa w każdej indywidualnej sprawie.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego przez oczywistą

zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) należy rozumieć sytuację,

w której skarga jest uzasadniona w sposób ewidentny, wskazując na rażące

i poważne uchybienia zaskarżonego orzeczenia, które są możliwe do stwierdzenia

bez konieczności prowadzenia bardziej złożonych rozumowań. Jedynie w takim

wypadku możliwa jest kontrola prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji

w postępowaniu kasacyjnym. Obciążenie go oczywistą i istotną wadą wskazuje, że

usunięcie tego orzeczenia z obrotu leży w interesie publicznym – a tym samym, że

może dojść do realizacji celu skargi kasacyjnej, jako nadzwyczajnego środka

zaskarżenia (tak np. Sąd Najwyższy w postanowieniach z 10 kwietnia 2013 r.,

III CSK 67/13, niepubl. i z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.). Przesłanką

przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu

prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to

spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. m.in.

postanowienie Sądu Najwyższego z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15,

niepubl. i przywołane tam orzecznictwo).

Skarżący odniósł tę przyczynę kasacyjną do zarzutu naruszenia art. 211 k.c.,

ale w przedstawionym uzasadnieniu wniosku brak jest takich argumentów, które

wskazywałyby na rażące naruszenie prawa w ustalonym przez Sąd drugiej instancji

i wiążącym Sąd Najwyższy stanie faktycznym. Jego ujęcie wskazuje, że uczestnik

traktuje skargę kasacyjną nie jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, a jako

instrument pozwalający mu na kwestionowanie niesatysfakcjonującego go

rozstrzygnięcia w trzeciej instancji, któremu to celowi postępowanie kasacyjne nie

służy.

Wszystkie kwestie, na których skarżący opiera twierdzenie o oczywistej

zasadności skargi, były przedmiotem ustaleń i rozważań Sądu drugiej instancji. Sąd

Okręgowy przytoczył podstawę faktyczną i prawną swojego rozstrzygnięcia,

wyłuszczył swoją koncepcję rozstrzygnięcia sprawy oraz wskazał z jakich przyczyn

I CSK 622/25

4

stanowisko Sądu pierwszej instancji zasługuje na akceptację. Nie można

stwierdzić, by sformułowane przez ten Sąd wnioski były w oczywisty sposób

nieprawidłowe, zgodnie z opisanym wyżej rozumieniem przesłanki oczywistej

zasadności skargi.

W rozpoznawanym przypadku współwłaściciele byli zgodni odnośnie do

wyjścia ze współwłasności poprzez dokonanie podziału fizycznego nieruchomości.

Prezentowali jedynie odmienne koncepcje tego podziału. Z wiążących Sąd

Najwyższy ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd Okręgowy,

z uwzględnieniem wniosków wynikających z opinii biegłych, podział fizyczny

nieruchomości w wariancie przyjętym przez Sąd jest możliwy, zgodny z prawem,

nie obniża funkcjonalności nieruchomości, uwzględnia sytuację osobistą

uczestników, ich skonfliktowanie, faktyczne wykorzystanie nieruchomości przez

każdego z nich. Sąd Okręgowy dokonując oceny całokształtu zgromadzonego

w sprawie materiału dowodowego nie znalazł także podstaw do przyjęcia, by

przyjęty sposób zniesienia współwłasności był sprzeczny z jej społeczno-

gospodarczym przeznaczeniem.

Okoliczność, że skarżący uznaje, iż dokonany przez Sądy meriti podział

fizyczny nieruchomości jest dla niego niesatysfakcjonujący i niedostatecznie

zabezpiecza jego interesy nie oznacza, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona. Oczywistej zasadności skargi nie dowodzi także wybór przez Sądy

meriti wariantu podziału, który nie był preferowany przez uczestnika, skoro Sądy

podały racjonalne przesłanki, które za takim sposobem podziału przemawiają

i przytoczyły szczegółową argumentację wyjaśniającą podstawy swojego

stanowiska.

Podkreślenia wymaga, że w tego rodzaju sprawach istotne znaczenie dla

rozstrzygania kolizji między interesami współwłaścicieli co do sposobu wyjścia ze

współwłasności, ma dokonanie uprzedniej oceny zgromadzonych w sprawie

dowodów, będących podstawą ustaleń faktycznych, a więc kwestie usuwające się

spod kontroli sądu kasacyjnego (art. 3983 § 3 i 39813 § 2 k.p.c.). Stawiana przez

skarżącego teza, że zniesienie współwłasności nieruchomości objętej sporem jest

sprzeczne z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem, pociąga za sobą istotną

jej zmianę i znacznie zmniejsza jej wartość, nie znajduje potwierdzenia w podstawie

I CSK 622/25

5

faktycznej zaskarżonego orzeczenia i nie została przez niego w toku postępowania

przed Sądami meriti wykazana.

W konsekwencji argumentacja przytoczona we wniosku – akcentująca

wybiórczo tylko niektóre elementy stanu faktycznego sprawy - nie wykazuje tezy, że

zaskarżone orzeczenie stanowi konsekwencję kardynalnych błędów w zakresie

stosowania prawa, których efektem jest orzeczenie oczywiście wadliwe.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie

art. 520 § 3, art. 98 § 1 i 3 oraz art. 98 § 11 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art.

398²¹ k.p.c. oraz art. 13 § 2 k.p.c., a także § 5 pkt 6 w zw. z § 2 pkt 7 i w zw. z § 10

ust. 4 pkt 2 w zw. z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października

2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023, poz. 1964, ze

zm.).

(M.M.)

[SOP]