Sąd Najwyższy nie przyjął skargi banku na wyrok w sprawie kredytu we frankach

Pozwany Bank spółka akcyjna w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku

Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 30 października 2023 r. Wniosek o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadnił potrzebą wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

3989

sądów

(art.

§

1

pkt

2

k.p.c.),

tj.: art. 3531 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 i 2 pr. bank. w zw. z art. 58 § 1 k.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wskazania, że określony przepis

I CSK 631/24

2

prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo

niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności

w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych,

które należy powołać (zob. postanowienia SN: z 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15,

i z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15). Konieczne jest dokonanie analizy rozbieżnych

orzeczeń i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni przepisu

(zob. postanowienia SN: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 28 marca

2007 r., II CSK 84/07; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07; z 15 kwietnia 2021 r.,

IV CSK 617/20).

Skarga kasacyjna pozwanego kryteriów tych nie spełnia. Przedstawione

przez skarżącego wątpliwości interpretacyjne dotyczące wykładni ww. przepisów

prawa nie czynią zadość wymogom z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., uzasadniających

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, gdyż zostały już dostatecznie

wyjaśnione w judykaturze Sądu Najwyższego. W uchwale składu całej Izby

Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118), Sąd

Najwyższy wyjaśnił, że w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu

waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie

wiąże także w pozostałym zakresie. Stanowisko to odzwierciedla dominujący

w orzecznictwie Sądu Najwyższego pogląd, że w przypadku umowy kredytu

denominowanego kursem CHF, po wyeliminowaniu z niej klauzul przeliczeniowych,

nie jest możliwe utrzymanie takiej umowy w mocy ani jako umowy kredytu

walutowego w CHF (zob. wyrok SN z 13 maja 2022 r., II CSKP 405/22), ani jako

umowy, w której kwota kredytu wyrażona byłaby w złotych polskich (zob. wyrok

SN z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22). Eliminacja klauzuli przeliczeniowej w takiej

umowie sprawia, iż nie wiadomo, jaką kwotę powinien wypłacić bank, skoro

w umowie kwota kredytu określona jest w CHF, ale wypłata następuje

w złotówkach, według kursu arbitralnie ustalanego przez bank. Oznacza to, że

brakuje niezbędnego elementu konstrukcyjnego stosunku prawnego i niemożliwe

jest jego uzupełnienie. Tego rodzaju skutek (sankcja), w skutkach tożsamy

z nieważnością umowy, nie jest wynikiem konstytutywnego orzeczenia sądu

a powstaje ex lege (zob. uchwałę siedmiu sędziów SN z 7 maja 2021 r.,

III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56, oraz powołane tam orzecznictwo).

I CSK 631/24

3

Sąd Najwyższy wyjaśnił również, że art. 3851 i n. k.c. jako, że wprowadzają

instrument wzmocnionej – względem zasad ogólnych, w tym wynikających

z art. 3531 k.c. – kontroli postanowień narzuconych przez przedsiębiorcę pod kątem

poszanowania interesów konsumentów, uzupełniony szczególną sankcją mającą

niwelować niekorzystne skutki zastosowania klauzul abuzywnych, mają

pierwszeństwo względem przepisów regulujących skutki naruszenia ograniczeń

swobody umów wynikających z zasad współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.)

i właściwości (natury) stosunku prawnego (art. 3531 k.c.). Reżim niedozwolonych

postanowień umownych (art. 3851 i n. k.c.) ma zatem pierwszeństwo przed

ogólnymi regułami słuszności kontraktowej wyrażonymi w art. 58 § 2

w zw. z art. 3531 k.c. (zob. wyrok SN z 30 stycznia 2026 r., II CSKP 756/23).

Postanowienie umowne wykraczające poza granice swobody umów w rozumieniu

art. 3531 k.c., które z tej przyczyny może być jednocześnie zakwalifikowane jako

niedozwolone postanowienie umowne (art. 3851 k.c.), nie jest zatem bezwzględnie

nieważne (art. 58 § 1 k.c.), ale nie wiąże konsumenta w rozumieniu

art. 3851 § 1 k.c. (zob. uchwałę SN z 28 kwietnia 2022 r., III CZP 40/22,

OSNC 2022, nr 11, poz. 109, oraz wyrok SN z 29 kwietnia 2026 r.,

II CSKP 826/23).

W tym kontekście wskazać należy, że rację ma skarżący, iż Sąd drugiej

instancji błędne uznał, że łącząca strony umowa kredytu – ze względu na

obciążenie kredytobiorców w sposób nieograniczony ryzykiem kursowym – jest

nieważna na podstawie art. 58 § 1 w zw. z art. 3531 k.c., skoro jednocześnie

stwierdził, że zawarte w tej umowie klauzule waloryzacyjne, mają charakter

niedozwolonych postanowień umownych w rozumieniu art. 3851 k.c. Uchybienie to

nie miało jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia, albowiem Sąd drugiej instancji –

odwołując się do reżimu niedozwolonych postanowień umownych (art. 3851 k.c.) –

uznał, że po wyeliminowaniu z łączącej strony umowy klauzul waloryzacyjnych,

umowa ta nie może obowiązywać w pozostałym zakresie, wobec czego nie było

możliwe utrzymanie jej w mocy.

Z powyższych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie znajdując również

I CSK 631/24

4

okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu,

w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

[wr]

[a.ł]