SN odmówił przyjęcia skargi w sporze o dotację oświatową, powódka zapłaci 2700 zł

Wyrokiem z 29 sierpnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił apelację

powódki B.D. od wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa Krowodrzy w Krakowie z

17 kwietnia 2023 r., którym oddalone zostało jej powództwo skierowane przeciwko

Gminie Z. o zapłatę kwoty 68 914,09 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie

I CSK 696/25

2

tytułem odszkodowania na podstawie art. 471 k.c. ewentualnie art. 417 § 1 k.c. za

nieuzasadnioną odmowę wypłacenia dotacji oświatowej za 2018 r.

Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez powódkę.

Skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołała się na

przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

Jej zdaniem w sprawie występuje

istotne

zagadnienie

prawne

sprowadzające się do odpowiedzi na pytania:

1. czy w sprawach o odszkodowanie w związku z zaniżeniem lub nie

wypłaceniem dotacji oświatowej należnej po roku 2016, droga postępowania

przed sądem powszechnym (o odszkodowanie) jest dopuszczalna, mimo że

ustawą nowelizującą z 2016 r. (która weszła w życie z dniem 1 stycznia

2017 r.) w art. 90 ustawy o systemie oświaty ustawodawca dodał ust. 11 i

zastrzegł w nim, że przyznanie dotacji wymienionych m.in. w art. 90 ust 2 i

2a u.s.o. stanowi czynność z zakresu administracji publicznej o której mowa

w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., i ten stan prawny został utrzymany na gruncie

aktualnie obowiązującej ustawy o finansowaniu zadań oświatowych? A jeśli

tak (zakładając, że jest dopuszczalna), to na jakiej podstawie prawnej może

być dochodzone tego rodzaju roszczenie odszkodowawcze?

2. czy w przypadku dopuszczalności dochodzenia przed sądem powszechnym

odszkodowania za szkodę spowodowaną zaniżeniem (nie wypłaceniem)

dotacji oświatowej należnej po roku 2016, konieczne jest uprzednie

uzyskanie prejudykatu - tzn. orzeczenia sądu administracyjnego

stwierdzającego fakt bezprawności działania organu, jako warunek sine qua

non możliwości wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym przed sądem

powszechnym?’

3. czy w przypadku dopuszczalności dochodzenia odszkodowania za szkodę

spowodowaną nie wypłaceniem dotacji oświatowej po roku 2016, jeśli nie

wypłacenie dotacji stanowiło konsekwencję uchybienia terminowi do złożenia

wniosku o dotację (30 września) przez podmiot ubiegający się o dotację,

możliwe jest oparcie roszczenia odszkodowawczego na nadużyciu terminu

zawitego w ramach stosunku dotacyjnego? Czy w szczególnych

I CSK 696/25

3

okolicznościach może zaistnieć stosunek dotacyjny, mimo uchybienia przez

ubiegającego się o dotację terminu do złożenia wniosku o dotację na kolejny

rok?

Zdaniem skarżącej istnieje także potrzeba wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości, to jest art. 90 ust. 2g u.s.o. i (aktualnie jego

odpowiednika) art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu

zadań oświatowych ( tekst. jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 650 – dalej: „u.f.z.o”.)

i określenie czy możliwość ubiegania się o dotację, mimo nie złożenia wniosku

w terminie do 30 września przewidziana w tym przepisie, wyklucza możliwość

stosowania konstrukcji nadużycia terminu zawitego w stosunku dotacyjnym, czy też

stanowi uzupełnienie dla takiej konstrukcji prawnej i przewiduje szczególne

rozwiązanie w sytuacji, gdy termin zawity nie został dochowany z przyczyn

leżących po stronie ubiegającego się o dotację i brak podstaw do stawiania zarzutu

jego nadużycia.

Pozwana w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o odmowę przyjęcia jej

do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego

rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej

doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi

swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi

nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd

Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej

okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne

i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być

osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze

publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej

pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją

I CSK 696/25

4

sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania

prawa w każdej indywidualnej sprawie.

W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że wskazanie

przyczyny określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nakłada na skarżącego obowiązek

przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym wraz z argumentami

prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych, wykazania, że nie zostało ono

rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go ma znaczenie

nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych podobnych

spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa. Zagadnienie nie może mieć charakteru

kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do

kwalifikacji prawnej szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego

orzeczenia (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ

35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC

2002, nr 12, poz. 151).

Oparcie natomiast wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga

wykazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie

doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane

przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć. Ponadto ze względu na

publiczne cele jakie ma do spełnienia rozpoznanie przez Sąd Najwyższy skargi

kasacyjnej, skarżący powinien także wykazać celowość dokonania wykładni

przepisu przez Sąd Najwyższy ze względu na potrzeby praktyki sądowej.

Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania nie spełnia tych wymogów,

zagadnienia prawne i wątpliwości orzecznicze sformułowane przez skarżącą

w znacznym zakresie nie mają bowiem żadnego znaczenia w sprawie lub nie

budzą wątpliwości.

Sądy meriti nie negowały w niej bowiem dopuszczalności drogi sądowej

mimo tego, że roszczenie dochodzone pozwem powódka zgłosiła w związku

z niewypłaceniem jej dotacji oświatowej za 2018 r. Wskazały, że art. 90 ust. 11

ustawy o systemie oświaty przesądził, że w stanie prawnym znajdującym

I CSK 696/25

5

zastosowanie w sprawie przyznanie dotacji oświatowej ma charakter czynności

z zakresu administracji publicznej i podlega kontroli sądów administracyjnych. Nie

oznacza to jednak, że powódka nie może sformułować roszczenia

odszkodowawczego w związku z bezprawną jak twierdzi odmową wypłacenia jej

dotacji ( k. 196, 202 i k. 228).

Problem ten nie budzi żadnych wątpliwości, strona zawsze może bowiem

skonstruować roszczenie odszkodowawcze, które nadaje się do rozpoznania przez

sąd powszechny, także wtedy gdy powstaje ono na skutek czynności

administracyjnoprawnych, odmienną natomiast kwestią jest jego zasadność.

Dopuszczalność drogi sądowej zależy bowiem wyłącznie od ukształtowania

powództwa, a nie od argumentacji prawnej, którą powód przytacza na jego

uzasadnienie ( zob. m.in. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 10 lipca 2000 r.,

SK 12/99, OTK 2000, nr 5, poz. 143 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 27 marca

2019 r., V CSK 101/18)

Bez znaczenia jest także w okolicznościach sprawy kwestia charakteru

prawnego roszczenia kierowanego przeciwko gminie w związku z niewypłaceniem

albo wadliwym ustaleniem wysokości dotacji dla niepublicznego przedszkola, w tym

czy podstawą prawną takiego roszczenia powinien być art. 471 k.c. czy art. 4171

k.c. U podstaw oddalenia powództwa i apelacji powódki legło bowiem stwierdzenie,

że nie zgłosiła ona w terminie wniosku o wypłatę dotacji za rok 2018 r., co

spowodowało odmowę jej wypłacenia z uwagi na uchybienie terminowi.

Skoro poza sporem pozostaje, że przyznanie dotacji oświatowej w okresie

objętym sporem miało charakter czynności z zakresu administracji publicznej

i podlegało kontroli sądów administracyjnych, to nie budzi żadnych wątpliwości, że

jedynie w drodze administracyjnej skarżąca może poddać ocenie swoje stanowisko,

że mimo złożenia wniosku po terminie dotacja powinna jej zostać wypłacona.

Sprawy dotyczące przyznania dotacji, w tym również odmowy wyrażenia zgody na

odstąpienie od terminu podlegają bowiem kognicji sądów administracyjnych ( zob.

m.in. wyroki NSA z 19 marca 2021 r., I GSK 1713/20, ONSAiWSA 2021, nr 5, poz.

79; z 19 czerwca 2019 r., I GSK 613/19, i z 5 marca 2025 r., I GSK 1732/21).

Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę powódki

na bezczynność w postaci wypłaty dotacji, to znaczy, że nie stwierdził, by

I CSK 696/25

6

w okolicznościach sprawy zaistniały podstawy do odstąpienia od tego terminu,

a czynność organu odmawiająca przyjęcia wniosku po terminie była bezprawna, co

jest wiążące w badanej sprawie (art. 170 p.p.s.a.). Skarżąca nie skorzystała

z możliwości złożenia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, celem

poddania kontroli tego sądu, czy organ nie dokonując wypłaty dotacji w związku ze

złożeniem wniosku o jej wypłatę po upływie terminu nie przekroczył granic uznania

administracyjnego ( zob. m.in. wyrok NSA z 5 marca 2025 r., I GSK 1732/21).

Próba poddania ocenie sądowi cywilnemu ponownie badania tego problemu

w ramach i konstrukcji nadużycia terminu zawitego ( art. 5 k.c.) jest nieskuteczna,

nie podlega on bowiem jego kognicji.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie

art. 98 § 3, art. 98 § 11 k.p.c., art. 99 w zw. z art. 391 § 1 i w zw. z art. 39821 k.p.c.,

a także § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

(tekst. jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935, ze zm.).

(M.M.)

[a.ł]