Umorzenie zarzutu z art. 231 k.k. Skarb Państwa zwróci koszty obrony S.S.

Wyrokiem z dnia 22 października 2024 r., w sprawie I KA 14/23, Sąd

Najwyższy w Izbie Karnej orzekając jako Sąd odwoławczy, po rozpoznaniu apelacji

obrońcy S.S. oraz wniesionej na niekorzyść apelacji prokuratora Wydziału do spraw

Wojskowych Prokuratury Okręgowej w G., uchylił wyrok Sądu I instancji i na

podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 1 § 2 k.k. umorzył postępowanie w

I KA 14/23

2

zakresie zarzuconego oskarżonemu czynu z art. 231 § 1 k.k., a kosztami procesu w

sprawie obciążył Skarb Państwa.

W dniu 5 lutego 2026 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło postanowienie

Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 18 grudnia 2025 r.

przekazujące wniosek adwokat M.P. - obrońcy S.S. – dotyczący zasądzenia od

Skarbu Państwa na rzecz S.S. wydatków związanych z ustanowieniem obrońcy w

postępowaniu apelacyjnym przed Sądem Najwyższym. Z wniosku obrońcy z dnia

24 lutego 2025 r. wynikało, że na wydatki te miała składać się kwota 6000 złotych

tytułem wynagrodzenia za postępowanie odwoławcze oraz kwota 3801, 90 złotych

z tytułu wydatków związanych z dojazdem na rozprawę do Sądu Najwyższego. W

piśmie tym precyzowano, że przed Sądem Najwyższym odbyły się 3 rozprawy, w

których wzięła udział obrońca, co daje minimalną stawkę w kwocie 1680 złotych. Z

uwagi na zawiłość sprawy i jej obszerność, obrońca wystąpiła o zwiększenie tego

wynagrodzenia do kwoty 6000 złotych (wniosek na kartach 6933-6934, tom XXXV).

Natomiast w piśmie z dnia 26 marca 2025 r. (k. 6967-6968), obrońca sprecyzowała,

że wzięła udział w dwóch rozprawach przed Sądem Najwyższym, a nie jak

omyłkowo podała w trzech, a zatem kwotę z tytułu dojazdów pomniejsza o 1267,30

złotych. Do obydwu pism obrońca załączyła szereg dokumentów mających

obrazować podstawę uzasadnionych wydatków i wynagrodzenia (m.in. przedłożono

kserokopię umowy zlecenia, z której wynika, że S.S. uiścił na rzecz obrońcy kwotę

6000 zł za obronę w postępowaniu odwoławczym.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Wniosek obrońcy zasługiwał na uwzględnienie.

Zgodnie z dyspozycją art. 626 § 1 k.p.k. w orzeczeniu kończącym

postępowanie w sprawie sąd określa, kto, w jakiej części i zakresie ponosi koszty

procesu. Na podstawie art. 636 § 1 k.p.k., w sprawach z oskarżenia publicznego, w

razie nieuwzględnienia środka odwoławczego, wniesionego wyłącznie przez

oskarżonego lub oskarżyciela posiłkowego, koszty procesu za postępowanie

odwoławcze ponosi na ogólnych zasadach ten, kto wniósł środek odwoławczy, a

jeżeli środek ten pochodzi wyłącznie od oskarżyciela publicznego, koszty procesu

I KA 14/23

3

za postępowanie odwoławcze ponosi Skarb Państwa. Do kosztów procesu

natomiast należą nie tylko koszty sądowe, ale i uzasadnione wydatki stron, w tym z

tytułu ustanowienia w sprawie jednego obrońcy lub pełnomocnika (art. 616 § 1

k.p.k.). Z kolei jak stanowi art. 632 pkt 2 k.p.k., w razie uniewinnienia oskarżonego

lub umorzenia postępowania koszty procesu w sprawach z oskarżenia publicznego

ponosi Skarb Państwa.

Wobec tego, to Skarb Państwa ponosi koszty postępowania odwoławczego

w odniesieniu do S.S. wobec umorzenia wobec niego postępowania.

Podstawę prawną do ustalenia wysokości wydatków poniesionych w związku

z ustanowieniem jednego obrońcy, stanowią przepisy ustawy z dnia 26 maja 1982 r.

- Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2024 r., poz. 1564, t.j.) oraz przepisy aktualnie

obowiązującego Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października

2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964, t.j.).

Zgodnie z art. 16 ust. 1 w/w ustawy, opłaty za czynności adwokackie ustala umowa

z klientem, niemniej umowa ta jest wiążąca tylko w relacji pomiędzy obrońcą

będącym adwokatem i jego mocodawcą. Ustalona w umowie wysokość opłat za

czynności adwokackie nie musi stanowić podstawy zasądzenia przez sąd

poniesionych przez tę stronę kosztów zastępstwa prawnego. W rozpoznawanej

sprawie nie jest więc ona dla Sądu wiążąca. W przypadku opłat za czynności

adwokackie przed organami wymiaru sprawiedliwości, stanowiących podstawę do

zasądzenia zwrotu kosztów obrony, sytuacja przedstawia się inaczej, gdyż

podlegają one określonym limitom. Wysokość kosztów procesu związanych z

udziałem obrońcy lub pełnomocnika będącego adwokatem, zasądzanych w sprawie

karnej od Skarbu Państwa lub przeciwnika procesowego na rzecz strony, której

racje zostały w procesie uwzględnione, jest limitowana wysokością rzeczywiście

poniesionych kosztów.

Jak wynika z § 15 ust. 1 powołanego wyżej Rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości, opłaty stanowiące podstawę zasądzenia kosztów zastępstwa

prawnego i kosztów adwokackich ustala się z uwzględnieniem stawek minimalnych

określonych w rozdziałach 2 - 4, z czego wnosić należy, że są one podstawą do

ustalenia wynagrodzenia. Natomiast zgodnie z § 15 ust. 3 tego rozporządzenia, nie

I KA 14/23

4

może ona przekroczyć sześciokrotności stawki minimalnej. Ocenie sądu podlegają

również takie wyznaczniki, jak m.in. nakład pracy adwokata w korelacji względem

rodzaju i stopnia zawiłości sprawy oraz obszerności materiału dowodowego.

Zasądzając wynagrodzenie wyższe od minimalnego należy wskazać okoliczności

uzasadniające takie postąpienie, a związane z charakterem sprawy, zwiększonym

nakładem pracy adwokata oraz wkładem jego pracy w przyczynienie się do

wyjaśnienia sprawy i rozstrzygnięcia. Zatem kontrolując oświadczenie o wysokości

kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia adwokata, sąd z jednej

strony jest zobowiązany badać czy nie przekracza ono sześciokrotności stawki

minimalnej przewidzianej dla danej sprawy, a z drugiej czy zasądzenie kwoty

przewyższającej stawkę minimalną uzasadniają okoliczności wskazane w § 15 ust.

3 w/w rozporządzenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 19 września

2022 r., IV KK 470/21, LEX nr 3485830; z dnia 18 lutego 2020 r., V KK 534/18, LEX

nr 3260337; z dnia 25 października 2023 r., V KK 128/22, LEX nr 3619872).

W sprawie niniejszej obrońca wystąpił o zasądzenie na rzecz S.S. zgodnie z

przedstawionymi dokumentami, kosztów ustanowienia obrońcy w postępowaniu w

łącznej kwocie 6000 zł. Obrońca była obecna na rozprawach przed Sądem

Najwyższym w dniach 25 stycznia 2024 r. i 15 października 2024 r. Zgodnie z § 11

ust. 2 pkt 6 w/w rozporządzenia, stawka minimalna za obronę przed Sądem

Najwyższym wynosi 1200 zł, a w sytuacji, gdy rozprawa trwa dłużej niż jeden dzień,

stawka ta ulega podwyższeniu o 20% (§ 17 pkt 1 rozporządzenia). Sąd Najwyższy,

kierując się przesłankami określonymi w § 15 ust. 3 pkt 3 i 4 powołanego powyżej

Rozporządzenia (rodzaj i zawiłość sprawy oraz nakład pracy adwokata związany z

obroną w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, wkładem jego pracy w

przyczynienie się do wyjaśnienia sprawy i rozstrzygnięcia), uznał za zasadne

zasądzenie dochodzonej kwoty 6000 zł tytułem zwrotu opłaty za czynności

adwokackie podjęte w postępowaniu odwoławczym.

Nadto należało zasądzić na rzecz S.S. kwotę 2534, 60 złotych z tytułu

zwrotu wydatków związanych z dojazdem obrońcy na rozprawę do Sądu

Najwyższego z siedziby Kancelarii Adwokackiej. Odnośnie do żądanego zwrotu

kosztów dojazdu na rozprawę należy stwierdzić, że obrońca wykazała w sposób

I KA 14/23

5

właściwy te koszty, przedstawiając stosowne dokumenty, co obrazuje odpowiednie

wyliczenie, z którego wynika, iż wydatki te wynoszą wskazaną kwotę.

[WB]