Sąd Najwyższy umorzył sprawę alimentacyjną, bo oskarżony zmarł przed wyrokiem

Wyrokiem z dnia 31 marca 2026 r., sygn. akt II K 299/25, Sąd Rejonowy w

Turku uznał oskarżonego M.P. za winnego tego, że „w okresie od 11 czerwca 2024

roku do 10 czerwca 2025 roku w m. T. w woj. […] uchylał się od wykonywania

I KK 214/26

2

obowiązku alimentacyjnego na rzecz D.P. poprzez niepłacenie świadczenia

okresowego, którego wysokość w kwocie po 700 złotych miesięcznie określona

została ugodą sądową zawartą przed Sądem Rejonowym w Turku z dnia 22 czerwca

2010 roku sygn. akt III RC 161/10, przy czym łączna wysokość powstałych wskutek

tego zaległości przekracza równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych,

a nadto czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary

pozbawienia wolności za podobne przestępstwo umyślne”, tj. czynu „z art. 209 § 1a

k.k. w zw. z art. 209 § 1 k.k. w zw. z art. 64 k.k.” i na podstawie „art. 209 § 1a k.k. w

zw. z art. 64 k.k.” wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności. Sąd nadto zwolnił

skazanego od kosztów sądowych.

Opisane orzeczenie nie zostało zaskarżone przez żadną ze stron i

uprawomocniło się z dniem 8 kwietnia 2026 r.

Kasację od całości wyroku Sądu Rejonowego w Turku wywiódł na korzyść

skazanego Prokurator Generalny, który powołując się na przepisy art. 523 § 1 k.p.k.,

art. 526 § 1 k.p.k. i art. 537 § 1 i 2 k.p.k. zarzucił „rażące naruszenie przepisu prawa

procesowego, a mianowicie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., polegające na przeprowadzeniu

postępowania i wydaniu wobec M.P. wyroku skazującego, podczas gdy oskarżony

ten zmarł przed jego wydaniem, co stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia

orzeczenia, określoną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.” oraz wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Jak wynika z akt sprawy, oskarżony nie brał udziału w rozprawie głównej przed

Sądem Rejonowym w Turku, a w protokole odnotowano fakt jego niestawiennictwa

ze wskazaniem, że został on o terminie czynności powiadomiony (k. 91; oskarżony

nie odbierał adresowanych do niego, dwukrotnie awizowanych, przesyłek sądowych

wysyłanych w konsekwencji wykonania wydanego w dniu 6 listopada 2025 r.

zarządzenia o wyznaczeniu rozprawy głównej – k. 82). M.P. nie mógł wziąć udziału

w czynnościach sądowych, ponieważ zmarł w dniu 5 marca 2026 r. (skrócony odpis

aktu zgonu zgodny z treścią aktu zgonu o oznaczeniu […] – k. 13 akt SN). O śmierci

oskarżonego Sąd Rejonowy dowiedział się dopiero na etapie postępowania

wykonawczego – k. 104 – pismo Komendy Powiatowej Policji w T.).

I KK 214/26

3

W świetle powyższych faktów stwierdzić trzeba, że zaskarżone orzeczenie

dotknięte jest bezwzględną przyczyną odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. Śmierć

oskarżonego jest okolicznością wyłączającą postępowanie określoną w art. 17 § 1

pkt 5 k.p.k., co oznacza, że pociąga ona za sobą konieczność umorzenia

prowadzonego postępowania karnego. Nie ma przy tym znaczenia, że Sąd właściwy

do rozpoznania sprawy nie wiedział o zaistniałej przeszkodzie procesowej, ponieważ

przepis art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. ma charakter bezwzględny i powinien być stosowany

niezależnie od powodów zaistnienia tego uchybienia oraz w każdym stadium

procesu, w którym określona w tym przepisie przesłanka zaistnieje.

W konsekwencji opisanego stanu rzeczy należało uchylić zaskarżony kasacją

wyrok i na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. umorzyć postępowanie w sprawie ze

względu na śmierć oskarżonego. O kosztach orzeczono na podstawie art. 632 pkt 2

k.p.k.

SSN Dariusz Świecki

SSN Waldemar Płóciennik

SSN Marek Pietruszyński

[WB]

[r.g.]