SN uchylił uniewinnienie lekarza w sprawie danych adwokata

I KK 342/25

2

Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu wyrokiem z dnia 14

listopada 2024 r., sygn. akt VII K 354/24, uznał, że oskarżony G.R. w dniu 18 grudnia

2023 r., w swoim prywatnym gabinecie w W. przy ulicy [...], bez uprawnienia

przetwarzał dane osobowe P.K., dotyczące m.in. stanu zdrowia, uzyskane poprzez

podłączenie się do sieci teleinformatycznej w systemie e-ZUS, czym działał na

szkodę P.K., wyczerpując tym samym ustawowe znamiona występku z art. 107 ust.

1 ustawy o ochronie danych osobowych, i – na zasadzie art. 66 § 1 i 2 k.k. i art. 67 §

1 k.k. – warunkowo umorzył postępowanie karne wobec oskarżonego na okres próby

wynoszący rok. Na podstawie art. 67 § 3 k.k. orzekł od oskarżonego na rzecz

Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej świadczenie

pieniężne w kwocie 1500 złotych.

Od powyższego wyroku apelacje wnieśli: obrońcy oskarżonego oraz

prokurator – na niekorzyść G.R.

Prokurator – podnosząc zarzuty: obrazy przepisów prawa materialnego w

zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie I wyroku,

a to art. 107 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych oraz

błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mających

wpływ na jego treść – wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uznanie

oskarżonego za winnego tego, że w dniu 18 grudnia 2023 r. w swoim prywatnym

gabinecie w W. przy ulicy [...], bez uprawnienia uzyskał dostęp do nieprzeznaczonej

dla niego informacji, a to do danych osobowych P.K., w tym dotyczących jego stanu

zdrowia, poprzez podłączenie się do sieci teleinformatycznej w systemie e-ZUS i

przetwarzał bez uprawnienia te dane osobowe, czym działał na szkodę P.K., tj.

popełnienia przestępstwa z art. 267 § 1 k.k. w zw. z art. 107 ust. 2 ustawy o ochronie

danych osobowych w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz wymierzenie oskarżonemu na

podstawie art. 107 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych w zw. z art. 11 § 3

k.k. kary grzywny w ilości 200 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki

dziennej na kwotę 40 złotych i orzeczenie wobec oskarżonego na podstawie art. 43b

k.k. środka karnego w postaci podania wyroku do publicznej wiadomości poprzez

jego odczytanie na apelu w jednostce wojskowej, to jest w Wojskowym Szpitalu w

W..

I KK 342/25

3

Pierwszy obrońca oskarżonego, podnosząc zarzuty obrazy przepisów

postępowania, mającej wpływ na treść wyroku, tj. art. 4 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k., art. 7

k.p.k., art. 424 § 1 k.p.k. oraz błędów w ustaleniach faktycznych, mających wpływ na

treść orzeczenia, wniósł o zmianę wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od

zarzucanego przestępstwa lub umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt

3 k.p.k. w zw. z art. 1 § 2 k.k.

Drugi z obrońców G.R. – podnosząc zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych,

przyjętych za podstawę orzeczenia oraz naruszenia przepisów postępowania (art. 7

k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k.; art. 410 k.p.k. w zw. z art. 2 § 2 k.p.k.; art. 5 § 2 k.p.k.; art.

115 § 2 k.k.) – wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie

oskarżonego od zarzucanego mu czynu, ewentualnie o umorzenie postępowania

karnego wobec oskarżonego, na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k.

Sąd Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2025 r., sygn. akt

IV Ka 202/25, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uniewinnił oskarżonego od

popełnienia zarzucanego mu czynu.

Wyrok Sądu II instancji został zaskarżony przez prokuratora, który we

wniesionej kasacji podniósł zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść

orzeczenia naruszenia przepisów prawa procesowego, a to art. 7 k.p.k., w zw. z art.

410 k.p.k., polegającego na tym, że Sąd II instancji – orzekając odmiennie co do

istoty sprawy – nieprawidłowo przeprowadził kontrolę odwoławczą orzeczenia Sądu

I instancji, deprecjonując istotnie przy ocenie wyjaśnień oskarżonego złożonych na

rozprawie w dniu 22 października 2024 r. zasady logicznego rozumowania i

doświadczenia życiowego w postaci przeprowadzenia oceny przedstawianych przez

oskarżonego okoliczności pomijając statystyczne nieprawdopodobieństwo

posługiwania się numerem PESEL pokrzywdzonego przez przypadkową osobę i w

konsekwencji przyznanie waloru wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego

wskazującego na anonimowego pacjenta, który wedle oskarżonego podał numer

PESEL pokrzywdzonego, umożliwiając oskarżonemu przetwarzanie danych

osobowych P.K., po czym oddalił się z placówki medycznej nie pozostawiając

żadnych danych osobowych i nie otrzymując porady lekarskiej oraz pominięcie treści

zeznań pokrzywdzonego złożonych na rozprawie w dniu 22 października 2024 r., a

I KK 342/25

4

także wyjaśnień oskarżonego złożonych w dniu 20 maja 2024 roku, ujawnionych

następnie na rozprawie, wskazujących wprost na istnienie konfliktu oskarżonego z

pokrzywdzonym stanowiącego motyw działania oskarżonego, oraz opierając

poczynione ustalenia faktyczne o uchylone postanowienie Rzecznika

Odpowiedzialności Zawodowej Wojskowej z dnia 1 marca 2024 r., sygn. [...]

ukazujące sposób postępowania oskarżonego z bliżej nie ustalonym pacjentem, co

odczytywane przez pryzmat zasad swobodnej oceny dowodów wyrażonych w art. 7

k.p.k. prowadzi do uznania niewiarygodności wyjaśnień oskarżonego odnośnie

okoliczności użycia numeru PESEL pokrzywdzonego, co w konsekwencji

doprowadziło do rażąco błędnej oceny materiału dowodowego, w szczególności

poprzez przyznanie wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego, co skutkowało

wydaniem rozstrzygnięcia uniewinniającego oskarżonego od popełnienia czynu

opisanego w punkcie I wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków we

Wrocławiu w VII Wydziale Karnym, sygn. akt VIIK 354/24, podczas gdy

uwzględnienie wszystkich zebranych dowodów oraz pełna i kompleksowa ich ocena

wraz z okolicznościami sprawy, z uwzględnieniem wskazanych wyżej zasad

prawidłowego rozumowania, oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego,

winna prowadzić do wniosku, że oskarżony G.R. złożył niewiarygodne wyjaśnienia

odnośnie działalności rzekomego pacjenta podającego numer PESEL

pokrzywdzonego umożliwiając mu przetwarzanie jego danych osobowych, a tym

samym uznania, że swoim zachowaniem wyczerpał znamiona występku określonego

w art. 267 § 1 k.k. w zb. z art. 107 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie

danych osobowych w zw. z art. 11 § 2 k.k., gdyż ocena wiarygodności wyjaśnień

oskarżonego stanowiła jedyną podstawę uniewinnienia oskarżonego.

Na podstawie tak sformułowanego zarzutu autor kasacji wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Okręgowemu we Wrocławiu w postępowaniu odwoławczym.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Kasacja prokuratora okazała się zasadna, co musiało skutkować uchyleniem

zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego i przekazaniem sprawy do ponownego

rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

I KK 342/25

5

Na wstępie przypomnieć należy, że – jak ustalił to Sąd Rejonowy –

pokrzywdzony P.K. jest adwokatem, który był pełnomocnikiem byłej żony

oskarżonego w toku wieloletniego procesu rozwodowego, a strony tegoż

postępowania składały wzajemne skargi na pełnomocników w odpowiednich

Okręgowych Izbach Adwokackich. W dniu zdarzenia oskarżony, który jest lekarzem,

nie wykonywał obowiązków służbowych w Wojskowym Szpitalu, ponieważ przebywał

na zwolnieniu lekarskim. Jednakże miał przebywać wówczas w swoim prywatnym

gabinecie lekarskim. Odnosząc się do wersji przebiegu zdarzenia przedstawioną

przez oskarżonego G.R. Sąd Rejonowy w uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał,

co następuje: „wyjaśnienia oskarżonego w zakresie w jakim opisał okoliczności i

sposób uzyskania dostępu do danych w systemie e-ZUS są nielogiczne i sprzeczne

z zasadami doświadczenia życiowego. N/n mężczyzna pojawia się bez uprzedniego

umówienia wizyty, „z ulicy”, prosząc o udzielenie mu pomocy medycznej, oskarżony

przyjmuje go na wizytę, mężczyzna podaje nr pesel, stwierdza, że nie ma przy sobie

dowodu osobistego o którego okazanie prosi go oskarżony i opuszcza gabinet

deklarując, że za chwilę wróci z dowodem, a wyświetlone, po wpisaniu wskazanego

Pesel, dane w systemie ZUS okazują się danymi pokrzywdzonego, który jest

pełnomocnikiem byłej żony oskarżonego w sprawie rozwodowej, na którego

oskarżony złożył skargę do Rady Adwokackiej. W ocenie Sądu, wskazane

wyjaśnienia oskarżonego, w sposób oczywisty odbiegają od standardów związanych

w zakresie świadczenia usług medycznych w prywatnym specjalistycznym gabinecie

lekarskim, są naiwne i traktować je można jedynie w kategorii linii obrony

nakierowanej na unikniecie odpowiedzialności za bezprawne zachowanie”.

Takie stanowisko Sądu Rejonowego nie wydaje się nieracjonalne i niezgodne

z zasadami doświadczenia życiowego.

Niemniej, Sąd Okręgowy taką ocenę zebranych w sprawie dowodów oraz

poczynione na tej podstawie ustalenia faktyczne zanegował uznając, że Sąd

Rejonowy „wykroczył, i to w sposób oczywisty, poza swobodną ocenę dowodów,

określoną w art. 7 k.p.k. Dokonał zatem dowolnej oceny dowodów, a w konsekwencji

i błędnych ustaleń faktycznych”. W ocenie Sądu odwoławczego „nie można

wykluczyć” wersji oskarżonego, która jest szczegółowa, spójna i konsekwentna – nie

I KK 342/25

6

jest ona nieprawdopodobna, żaden dowód jej nie wyklucza, a poza tym osoba, która

przyszła do gabinetu oskarżonego mogła dokonać „ewentualnej prowokacji”.

Istotne jest również to, że zdaniem Sądu Okręgowego „nie można uznać, by

zachowanie oskarżonego było przetwarzaniem danych osobowych”

Odnosząc się do tak zaprezentowanego stanowiska Sądu odwoławczego

należy w pierwszej kolejności wskazać na podstawową kwestię natury ogólnej. Sąd

odwoławczy ma oczywiście prawo dokonać odmiennej - od dokonanej przez Sąd

pierwszej instancji - oceny zebranych w sprawie dowodów i na tej podstawie dokonać

odmiennych ustaleń faktycznych oraz wydać orzeczenie reformatoryjne, ale pod

warunkiem, że w sposób rzetelny wykaże, jakich to błędów i w odniesieniu do których

to dowodów dopuścił się Sąd orzekający w pierwszej instancji przy ocenie zebranego

w sprawie materiału dowodowego i dlaczego jego ustalenia faktyczne są

nietrafne. Sąd pierwszej instancji, który bezpośrednio przeprowadza dowody na

rozprawie, ma bowiem ustawowo zagwarantowaną swobodę w ocenie

przeprowadzonych dowodów i ocena ta podlega ochronie przewidzianej w art.

7 k.p.k. dopóty, dopóki nie zostanie wykazana jej błędność. Sąd odwoławczy,

podzielając podniesiony w apelacji zarzut obrazy art. 7 k.p.k., musi rzeczowo

wykazać, przy ocenie którego to konkretnie dowodu nie zostały uwzględnione zasady

prawidłowego rozumowania, wskazania wiedzy czy też doświadczenia życiowego.

Prezentowanie natomiast własnej - możliwej w realiach konkretnej sprawy - oceny

dowodów, bez wykazania błędności tej, której dokonał Sąd pierwszej instancji, nie

upoważnia jeszcze Sądu odwoławczego do zajęcia w tej materii stanowiska

odmiennego. Sąd odwoławczy, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie prowadzi samodzielnie

postępowania dowodowego co do istoty sprawy, jest bowiem głównie sądem

kontrolującym procedowanie przed Sądem pierwszej instancji i stanowisko tego

Sądu może zakwestionować jedynie wówczas, gdy wykaże, że to postępowanie i

jego wynik obrażają prawo (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 8 maja

2018 r., II KK 449/17, oraz z dnia 15 kwietnia 2021 r., III KK 78/21).

Lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje, że Sąd ten w istocie

rzeczy nie wykazał wadliwości stanowiska Sądu meriti co do oceny zebranego w

I KK 342/25

7

sprawie materiału dowodowego, lecz sam dokonał odmiennej oceny dowodów i

ustalił fakty, które skutkowały wydaniem orzeczenia reformatoryjnego.

Należy przy tym podnieść, że rysujące się na gruncie konkretnej sprawy możliwe

wersje przebiegu zdarzenia nie mogą odwoływać się do wersji niewiarygodnych,

wręcz absurdalnych, sprzecznych ze zdrowym rozsądkiem, które nie znajdują

oparcia w wiarygodnych dowodach, a Sąd przy ocenie tych dowodów musi wykazać

się daleko idącym rozsądkiem, a nie naiwnością, która w każdym przypadku nie

przystoi organom sprawującym wymiar sprawiedliwości.

W omawianej sprawie należałoby również wziąć pod uwagę reakcję oskarżonego lub

też jej brak, na ujawnione posługiwanie się przez nieznaną osobę – gdyby uznać

podawaną przez oskarżonego wersję przebiegu zdarzenia za prawdziwą – numerem

PESEL pokrzywdzonego, co przecież mogłoby wyrządzić mu niepowetowane szkody.

Niewątpliwie zatem Sąd Okręgowy winien ponownie rozważyć, czy i ewentualnie

dlaczego stanowisko Sądu Rejonowego wyrażone w zaskarżonym apelacją wyroku

było trafne, albo też nie. Wyrażanie przez Sąd Odwoławczy jedynie polemicznego

stanowiska wobec stanowiska Sądu pierwszej instancji – podobnie jak się to często

zdarza w apelacjach lub kasacjach stron procesu karnego wobec skarżonych

orzeczeń sądowych - samo w sobie nie stanowi jeszcze wystarczającej podstawy

do uchylenia lub zmiany zaskarżonego wyroku. Sam bowiem fakt, że wyjaśnienia

oskarżonego były „szczegółowe, spójne i konsekwentne” nie oznacza jeszcze, że

były faktycznie wiarygodne.

Poza tym, jeżeli Sąd Rejonowy ustalił w swoim wyroku, że oskarżony G. R.

„bez uprawnienia przetwarzał dane osobowe P.K.”, natomiast Sąd Okręgowy stanął

na stanowisku, że „nie można uznać, by zachowanie oskarżonego było

przetwarzaniem danych osobowych”, chociaż jednocześnie wskazał, że oskarżony

„po wpisaniu numeru PESEL pokrzywdzonego uzyskał dostęp do jego danych, które

wyświetliły się na ekranie komputera: imienia i nazwiska, daty urodzenia, adresu

zamieszkania oraz nazwy skróconej i NIP – płatnika składek”, to doprawdy nie

wiadomo czy i ewentualnie dlaczego, w ocenie Sądu Okręgowego, tego rodzaju

zachowanie nie wyczerpuje znamion przestępstwa z art. 107 ustawy o ochronie

I KK 342/25

8

danych osobowych. Oczywiście „przetwarzanie danych osobowych” należy do

znamion występku z tego przepisu, ale przy braku jednoznacznych ustaleń w tym

zakresie nie sposób definitywnie orzec o ewentualnej odpowiedzialności karnej

oskarżonego, nawet przy przyjęciu za niewiarygodnych jego wyjaśnień.

Przetwarzanie danych osobowych to – jak zasadnie wskazywał Sąd Rejonowy – m.in.

zbieranie, przechowywanie, pobieranie, przeglądanie, ujawnianie danych określonej

osoby lub osób. W pierwszej kolejności Sąd odwoławczy winien zatem w sposób

jednoznaczny ustalić, czy zarzucane oskarżonemu zachowanie – gdyby przyjąć je

za udowodnione – było „przetwarzaniem” danych osobowych w rozumieniu ustawy

o ochronie danych osobowych. Jeżeli bowiem miałoby się okazać, że takie

postąpienie nie wypełnia znamion żadnego z przepisów ustawy karnej, to czynienie

dalszych ustaleń byłoby już bezprzedmiotowe.

Nie jest oczywiście zadaniem i rolą Sądu Najwyższego na tym etapie

postępowania karnego przesądzać o ewentualnej odpowiedzialności karnej

oskarżonego G. R. i jej zakresie, niemniej stwierdzić należy, że podniesione w kasacji

zarzuty rażącej obrazy prawa procesowego, które w konsekwencji doprowadziły do

błędnych ustaleń faktycznych oraz wydania wyroku uniewinniającego, okazały się w

realiach przedmiotowej sprawy zasadne.

Z tych też względów Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i sprawę

przekazał Sądowi Okręgowemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania w

postępowaniu odwoławczym.

Jacek Błaszczyk Kazimierz Klugiewicz Jarosław Matras

[WB]

[r.g.]