Zakaz zbliżania bez terminu i brak zakazu pracy z dziećmi. SN uchylił wyrok

I KK 457/25

2

Sąd Rejonowy w Wołowie wyrokiem z dnia 17 lutego 2025 r., sygn. akt II K

178/24, uznał oskarżonego H. S. za winnego popełnienia na szkodę N. Ł. czynu

stanowiącego przestępstwo z art. 197 § 2 k.k. i wymierzył mu karę 6 miesięcy

pozbawienia wolności (pkt I). Na podstawie art. 41a § 2 k.k. orzekł wobec

oskarżonego zakaz zbliżania się do pokrzywdzonej N. Ł. wskazując, że oskarżony

jest zobowiązany zachować odległość nie mniejszą niż 50 metrów od pokrzywdzonej

(pkt II), na podstawie art. 46 § 2 k.k. orzekł od oskarżonego na rzecz N. Ł. nawiązkę

w wysokości 5.000 zł (pkt III), a także rozstrzygnął o kosztach procesu (pkt IV i V).

W konsekwencji niezaskarżenia powyższego wyroku przez żadną ze stron,

uprawomocnił się on w dniu 25 lutego 2025 r. bez postępowania odwoławczego.

Od opisanego wyroku kasację wniósł w dniu 17 listopada 2025 r. Prokurator

Generalny. Zaskarżył powyższe orzeczenie Sądu Rejonowego w Wołowie w

zakresie orzeczenia o karze w części niezawierającej rozstrzygnięcia o

obligatoryjnym środku karnym z art. 41 § 1a pkt 2 k.k. oraz w części dotyczącej

rozstrzygnięcia o środku karnym z art. 41a § 2 k.k. (pkt II sentencji orzeczenia), na

niekorzyść skazanego H. S.. Podniósł zarzuty:

1. rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisu

prawa materialnego, a mianowicie z art. 41 § 1a pkt 2 k.k., polegającego na

zaniechaniu orzeczenia wobec H. S. środka karnego określonego w

wymienionym przepisie w postaci zakazu zajmowania wszelkich lub określonych

stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów albo działalności,

związanych z wychowywaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub opieką nad

nimi, do czego Sąd Rejonowy, zgodnie z treścią wskazanego przepisu (w

brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2023 roku, a przed tą datą -

zgodnie z treścią art. 41 § 1a zd. drugie k.k.) był zobowiązany skazując

oskarżonego za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej popełnione na

szkodę małoletniego, określone w art. 197 § 2 k.k.;

2. rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisów

prawa materialnego, tj. art. 43 § 1 k.k. w zw. z art. 41a § 2 k.k. w zw. z art. 39 pkt

2b k.k., polegającego na orzeczeniu wobec H. S. środka karnego w postaci

zakazu zbliżania się do pokrzywdzonej N. Ł. na odległość mniejszą niż 50

metrów, bez wskazania okresu obowiązywania tego środka, podczas gdy przepis

I KK 457/25

3

art. 43 § 1 k.k. wskazuje, że zakazy wymienione w art. 39 pkt 2-2b k.k. orzeka

się w latach, od roku do 15 lat, co obliguje sąd do określenia czasookresu

obowiązywania środka karnego.

W oparciu o te zarzuty autor kasacji wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej

części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Wołowie do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się oczywiście zasadna, a

ponieważ wniesiona została z zachowaniem terminu określonego w art. 524 § 3

k.p.k., możliwe było jej uwzględnienie w całości na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5

k.p.k.

Wyrok Sądu Rejonowego w Wołowie, w zaskarżonej kasacją części jest

wadliwy, ponieważ zapadł z rażącym i mającym istotny wpływ na jego treść

naruszeniem przepisów prawa materialnego, wskazanych w zarzutach.

W analizowanej sprawie H. S. został skazany za przestępstwo z art. 197 § 2

k.k., przy czym pokrzywdzona N. Ł., urodzona […] 2006 r. w dacie czynu, tj. w dniu

27 lipca 2023 r. nie miała ukończonych 18 lat. Była zatem osobą małoletnią.

W treści art. 41 § 1a pkt 2 k.k. za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej

lub obyczajności na szkodę małoletniego ustawodawca przewidział orzeczenie

obligatoryjnego środka karnego w postaci zakazu zajmowania wszelkich lub

określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów albo

działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub z

opieką nad nimi na czas określony albo dożywotnio (podobne rozwiązanie o

obligatoryjności powyższego środka przewidywał obowiązujący w okresie

popełnienia czynu przepis art. 41a § 1a zd. 2 k.k.).

Użycie przez ustawodawcę sformułowania „orzeka” przesądza o tym, że w

przypadku zaktualizowania się przesłanek określonych w art. 41 § 1a pkt 2 k.k.

zastosowanie przez sąd tego środka karnego jest obligatoryjne i brzmienie

przywołanego przepisu, zgodnie z regułami wykładni językowej wskazuje

jednoznacznie, że sądowi rozpoznającemu sprawę nie pozostawiono w tym zakresie

swobody decyzyjnej (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 6 listopada 2023 r., I KK

132/23; z dnia 25 lipca 2024 r., III KK 591/23; z dnia 4 września 2024 r., III KK 76/24).

I KK 457/25

4

H. S. został skazany za czyn z art. 197 § 2 k.k. należący do katalogu

przestępstw przeciwko wolności seksualnej i popełnił go na szkodę osoby

małoletniej. Obowiązkiem sądu rozstrzygającego było zatem również orzeczenie

środka karnego ujętego w art. 41 § 1a pkt 2 k.k.

Nieorzeczenie środka karnego w opisanej wyżej sytuacji stanowi zatem

naruszenie prawa materialnego. O obrazie prawa materialnego można bowiem

zasadnie twierdzić m.in. w sytuacji niezastosowania określonego przepisu, gdy jego

zastosowanie było obowiązkowe. „Naruszenie przez Sąd przepisu o charakterze

obligatoryjnym musi skutkować uznaniem, że jego uchybienie miało charakter rażący

i w sposób istotny wpłynęło na treść wydanego w sprawie wyroku” (wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 13 lutego 2024 r., III KK 615/23).

Opisane rażące naruszenie prawa materialnego nie było jedynym, którego

dopuścił się Sąd Rejonowy w Wołowie, ponieważ orzekając w pkt. II sentencji wyroku

wobec oskarżonego H. S. na podstawie art. 41a § 2 k.k. środek karny w postaci

zakazu zbliżania się do pokrzywdzonej N. Ł. na odległość mniejszą niż 50 metrów,

pominął wynikający z treści art. 43 § 1 k.k. obowiązek określenia czasu

obowiązywania tego zakazu, nadając mu tym samym charakter bezterminowy.

Uchybienie to ma istotny wpływ na treść wyroku, albowiem niewskazanie okresu

obowiązywania środka karnego powoduje, że nie wiadomo jak długo ma on być

wobec oskarżonego wykonywany, a uchybienia tego nie da się konwalidować na

etapie postępowania wykonawczego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23

października 2024 r., II KK 410/24).

Nieokreślenie, zgodnie z przepisem kodeksu karnego, czasu trwania zakazu

wymienionego w art. 39 pkt. 2b k.k. należy uznać za rażące uchybienie przepisom

prawa karnego materialnego. Opisany brak bowiem wbrew woli ustawodawcy,

powoduje, że środek karny ma charakter bezterminowy, co w realiach niniejszej

sprawy z uwagi na treść art. 524 § 3 k.p.k. czyni zasadnym, również w tym zakresie

kierunek kasacji.

Mając na uwadze powyższe rozważania oraz trafność zarzutów kasacji,

należało uchylić wyrok Sądu Rejonowego w Wołowie w zaskarżonej części i sprawę

w tym zakresie przekazać temu Sądowi do ponownego rozpoznania, w toku którego

organ ten uwzględni rozważania prawne Sądu Najwyższego.

I KK 457/25

5

Z tych wszystkich względów, orzeczono jak w części dyspozytywnej

wyroku.

Przewodniczący: SSN (Tomasz Artymiuk)

Sędziowie: SN (Jarosław Matras)

SN (Zbigniew Puszkarski)

[J.J.]

[r.g.]