Skazany wskazał sędziego z konkursu KRS. SN odmówił przyjęcia wniosku o wznowienie

Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV Kow 4762/23/wz,

Sąd Okręgowy w Opolu odmówił skazanemu M.E. udzielenia warunkowego

I KO 130/25

2

przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary 25 lat pozbawienia wolności,

której koniec przypada na 8 maja 2028 r. Zażalenie na to postanowienie złożył

obrońca skazanego. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu na mocy postanowienia z dnia

11 czerwca 2024 r., sygn. akt II AKzw 1385/26, zaskarżone postanowienie utrzymał

w mocy. Podkreślił, że warunkiem skorzystania z tego środka probacyjnego jest

jednoznacznie zakreślona pozytywna prognoza kryminologiczno-społeczna, której

w stosunku do skazanego nie sposób przyjąć.

W dniu 28 października 2024 r. skazany złożył wniosek na mocy art. 542 § 1-

3 k.p.k., art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka,

art. 45 i 91 ust. 3 Konstytucji RP i art. 47 Karty Praw Podstawowych UE – o

wznowienie z urzędu w/w postępowania o warunkowe przedterminowe zwolnienie z

odbycia reszty kary pozbawienia wolności. Wskazał, że w składzie Sądu

Okręgowego w Opolu zasiadał sędzia delegowany do Sądu Okręgowego w Opolu

X.Y., który brał udział w procesie nominacyjnym na stanowisko sędziego sądu

okręgowego na podstawie uchwały KRS z dnia 24 kwietnia 2024 r.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Złożony przez skazanego wniosek o wznowienie postępowania z urzędu jest

niedopuszczalny z mocy ustawy.

Należy podkreślić, że o ile możliwe jest wznowienie postępowania

zakończonego udzieleniem warunkowego przedterminowego zwolnienia oraz

odwołaniem warunkowego zwolnienia, gdyż postanowienia w tym przedmiocie są

orzeczeniami kończącymi postępowanie sądowe w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k.

(również w świetle przesłanek z art. 542 § 3 k.p.k.), bowiem trwale przekształcają

sposób i tryb wykonania kary, o tyle postanowienie o odmowie udzielenia

warunkowego przedterminowego zwolnienia takiego atrybutu „orzeczenia

kończącego postępowanie” nie posiada, a to z uwagi na treść art. 161 § 3 i 4 k.k.w.

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 grudnia 2025 r., V KZ 54/25,

LEX nr 3964038; z dnia 28 września 2023 r., II KO 4/23, LEX nr 3608358; z dnia 3

września 2015 r., V KO 43/15, OSNKW 2016, z. 1, poz. 3). Takie orzeczenie

bowiem nie zamyka skazanemu drogi do ponownego ubiegania się o warunkowe

przedterminowe zwolnienie po upływie określonego czasu od zapadnięcia

negatywnego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie.

I KO 130/25

3

Nie ulega wątpliwości, że rozpoznanie każdego wniosku o wznowienie

postępowania, w tym również zawierającego sygnalizację potrzeby orzekania przez

sąd wznowieniowy z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.), musi poprzedzać badanie

dopuszczalności takiego wniosku (sygnalizacji) – art. 545 § 1 k.p.k. w zw. ze

stosowanymi odpowiednio przepisami art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 in fine

k.p.k., gdyż wyłącznie wniosek (sygnalizacja) dopuszczalny podlega merytorycznej

ocenie. Powszechnie natomiast przyjmuje się, że wznowienie postępowania w

postępowaniu wykonawczym jest dopuszczalne tylko w zakresie przekraczającym

możliwości zmiany postanowień na podstawie art. 24 § 1 k.k.w. Przepis ten

przewiduje szczególny tryb kontroli i wzruszenia orzeczeń wydanych na podstawie

przepisów Kodeksu karnego wykonawczego, co do zasady ograniczony jednak do

badania wyłącznie okoliczności faktycznych, nowych lub nieznanych sądowi w

chwili orzekania, czy też w sytuacji określonej w art. 542 § 3 k.p.k. W konsekwencji

postępowanienie, w którym odmówiono udzielenia warunkowego

przedterminowego zwolnienia nie podlega wznowieniu, ale reasumpcji w trybie art.

24 § 1 k.k.w. - jeżeli ujawnią się nowe lub poprzednio nieznane okoliczności istotne

dla treści rozstrzygnięcia.

Wobec faktu, że skazany upatrywał przesłanki z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (w

postaci niewłaściwej obsady Sądu I instancji) trzeba stwierdzić, że brak podstaw do

przyjęcia a priori, iż każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w

następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17

stycznia 2018 r. nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo

sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2

k.p.k. W wypadku sędziów sądów powszechnych konieczne jest dodatkowo

wykazanie, że wadliwość procesu powołania prowadzi, w konkretnych

okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w

rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii

Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i

podstawowych wolności. Sędzia X.Y. orzekał w przedmiotowej sprawie jako sędzia

Sądu Rejonowego delegowany do Sądu Okręgowego w Opolu. Na stanowisko

sędziego Sądu Okręgowego w Opolu został powołany postanowieniem Prezydenta

RP z dnia […]a 2024 r., a więc już po czasie orzekania w przedmiotowej sprawie.

I KO 130/25

4

W tych okolicznościach Sąd Najwyższy postanowił, jak na wstępie.

[WB]

[a.ł]