Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku skazanego na dożywocie o wznowienie postępowania

Wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 7 lutego 2013 r., sygn. akt

XVI K 235/11 A.K. został uznany za winnego popełnienia przestępstw z art. 148 §

1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. (punkt 1 wyroku) oraz z art. 263 § 2 k.k. (punkt 2

wyroku). Za czyny te wymierzono oskarżonemu odpowiednio: karę dożywotniego

pozbawienia wolności oraz karę dwóch lat pozbawienia wolności, na podstawie

których orzeczono karę łączną dożywotniego pozbawienia wolności. W wyroku tym

orzeczono również wobec oskarżonego środek karny w postaci pozbawienia praw

publicznych na okres 10 lat oraz - tytułem zadośćuczynienie za doznaną krzywdę -

na rzecz A.K. kwotę 125 000 zł, Ł.K. kwotę 125 000 zł oraz Ł.O. kwotę 40 000 zł.

I KO 48/26

2

Wyrok zawiera również rozstrzygnięcia dotyczące zaliczenia na poczet orzeczonej

kary pozbawienia wolności okresu tymczasowego aresztowania oraz kosztów

procesu.

Po rozpoznaniu apelacji, wywiedzionej od tego orzeczenia przez obrońcę,

Sąd Apelacyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt II AKa

77/13, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

- zmienił opis czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie 1 tego orzeczenia;

- zmienił opis czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie 2 tego orzeczenia i

obniżył wymierzoną za ten czyn karę do roku pozbawienia wolności;

- uchylił orzeczenie o karze łącznej pozbawienia wolności i orzekł wobec

oskarżonego na podstawie wymierzonych mu ostatecznie kar jednostkowych karę

łączną dożywotnego pozbawienia wolności.

W pozostałym zakresie Sąd Apelacyjny utrzymał zaskarżony wyrok w

mocy, a nadto orzekł o kosztach procesu.

Pismem z dnia 22 maja 2025 r., skazany złożył wniosek o wznowienie

postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w

Poznaniu z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt II AKa 77/13 w związku z popełnieniem

przestępstwa przez zorganizowaną grupę przestępczą w wymiarze sprawiedliwości

i bezprawne skazanie go w celu bezprawnego pozbawienia go majątku oraz

czerpania korzyści i pozbawienia go emerytury.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Z treści wniosku o wznowienie postępowania wynika jego oczywista

bezzasadność, uzasadniająca odmowę przyjęcia tego wniosku bez wzywania do

usunięcia braków formalnych (art. 545 § 3 k.p.k.).

Na wstępie przypomnieć wypada, że instytucja wznowienia postępowania

należy do kręgu nadzwyczajnych środków zaskarżenia, których procesowe

uruchomienie może nastąpić wyłącznie na podstawie przesłanek ściśle określonych

w ustawie (art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k., art. 540b k.p.k., art. 542 § 3 k.p.k.).

W art. 545 § 3 k.p.k. ustawodawca nałożył na sąd wznowieniowy

obowiązek dokonywania kontroli wniosku o wznowienie postępowania przez

pryzmat jego ewentualnej oczywistej bezzasadności. Powyższy przepis wskazuje,

że sąd odmawia przyjęcia wniosku niepochodzącego od prokuratora, adwokata,

I KO 48/26

3

radcy prawnego albo radcy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, bez

wzywania do usunięcia jego braków formalnych, jeżeli z treści wniosku, w

szczególności odwołującego się do okoliczności, które były już rozpoznawane w

postępowaniu o wznowienie postępowania, wynika jego oczywista bezzasadność.

Katalog przyczyn, których zaistnienie może skutkować uznaniem wniosku za

oczywiście bezzasadny ma zatem - na co wyraźnie wskazuje użyty na gruncie art.

545 § 3 k.p.k. zwrot „w szczególności” - charakter otwarty. Oczywista

bezzasadność wniosku może wynikać m.in. z faktu, że oparto go na podstawach,

które nie są przewidziane w ustawie albo być konsekwencją niewskazania we

wniosku jakichkolwiek podstaw wznowieniowch. Na równi z ostatnio przywołanym

przykładem, należy również traktować sytuację, w której odwołanie się do

określonej podstawy wznowieniowej ogranicza się jedynie do formalnego jej

przywołania, bez wskazywania, jakie konkretnie okoliczności przemawiają za

wznowieniem postępowania, czy też do przytoczenia okoliczności, które w

oczywisty sposób nie mieszczą się we wskazywanej podstawie.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy - w związku z

faktem, że wnioskodawca powołał się na popełnienie przestępstwa przez

zorganizowaną grupę przestępczą - należy zauważyć, że zgodnie z przepisem art.

540 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 541 k.p.k., aby wniosek o wznowienie

postępowania oparty na podstawie propter falsa („w związku z postępowaniem

dopuszczono się przestępstwa, a istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że

mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia”) mógł okazać się zasadny,

wnioskodawca musiałby wykazać nie tylko to, że w związku z postępowaniem

dopuszczono się przestępstwa i istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że

mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia (art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k.), ale nadto

potwierdzić fakt popełnienia przestępstwa prawomocnym wyrokiem skazującym

(art. 541 k.p.k.) lub orzeczeniem wskazującym, że rozstrzygnięcie takie nie może

zapaść z powodu przyczyn wymienionych w art. 17 § 1 pkt 3-11 lub w art. 22 k.p.k.

Przepis art. 541 § 2 k.p.k. wyraźnie stanowi bowiem, że wniosek o wznowienie

postępowania oparty na podstawie z art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. powinien wskazywać

wyrok skazujący lub orzeczenie zapadłe w postępowaniu karnym, stwierdzające

I KO 48/26

4

niemożność wydania wyroku skazującego. W przedmiotowej sprawie skarżący nie

wykazał, by tego rodzaju orzeczenie kiedykolwiek zapadło.

Przywołana przez niego argumentacja nie pozwala również na uznanie, by

po popełnieniu przestępstwa ujawniły się nowe fakty lub dowody wskazujące na to,

że skazany nie popełnił czynu albo czyn jego nie stanowił przestępstwa lub nie

podlegał karze, czy też skazano go za przestępstwo zagrożone karą surowszą albo

nie uwzględniono okoliczności zobowiązujących do nadzwyczajnego złagodzenia

kary albo też błędnie przyjęto okoliczności wpływające na nadzwyczajne

obostrzenie kary.

Co więcej, okoliczności przywołane przez wnioskodawcę w piśmie z dnia

22 maja 2025 r. były eksponowane we wcześniejszych, inicjowanych przez

skazanego postępowaniach wznowieniowych (zob. m.in. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt I KZ 39/24). Powyższe

uzasadnia tezę, że odmowa przyjęcia wniosku skazanego o wznowienie

postępowania z powodu oczywistej bezzasadności jest w tym przypadku

uzasadniona także zaktualizowaniem się w przedmiotowej sprawie przesłanki

swoistej rei iudicatae, wyartykułowanej wprost w treści przywołanego wyżej art. 545

§ 3 k.p.k.

Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej

postanowienia.

[WB]

[a.ł]