Sąd Najwyższy utrzymał tymczasowe aresztowanie M. M. skazanego nieprawomocnie na 25 lat

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu kasacji wniesionych przez obrońców M. M. i

Prokuratora Generalnego (na niekorzyść), wyrokiem z 15 maja 2026 roku, sygn. I

KK 325/25, uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu i sprawę

przekazał temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu

odwoławczym.

I KZ 29/26

2

Bezpośrednio po ogłoszeniu powyższego wyroku Sąd Najwyższy postanowił,

na podstawie art. 538 § 2 k.p.k. w zw. z art. 249 § 1 k.p.k. i w zw. z art. 258 § 2

k.p.k., zastosować wobec M. M. środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego

aresztowania na okres 3 miesięcy, tj. do dnia 13 sierpnia 2026 r. godz. 14:00.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł obrońca oskarżonego M. M. ,

zarzucając obrazę przepisów postępowania, tj. art. 249 § 1 k.p.k. w zw. z art. 258

k.p.k., która miała wpływ na treść orzeczenia, a polegała na zastosowaniu środka

zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania mimo braku do tego

podstawy faktycznej z art. 258 § 1 pkt 1 k.p.k. i art. 258 k.p.k. Podnosząc powyższy

zarzut obrońca wniósł o uchylenie postanowienia o tymczasowym aresztowaniu.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Zażalenie obrońcy nie było zasadne i nie zasługiwało na uwzględnienie.

Na wstępie zauważyć trzeba, że funkcją środka zapobiegawczego jest

zabezpieczenie prawidłowego toku całego procesu karnego. Oznacza to, że

stosując środki zapobiegawcze sąd chroni nie tylko etap dowodowy sprawy, ale

ochroną może objąć również dalsze etapy postępowania, w tym postępowanie

przed sądem drugiej instancji, a także czynności po uprawomocnieniu się wyroku

skazującego, związane z wdrożeniem kary do wykonania. Stosowanie środków

zapobiegawczych może zatem mieć miejsce nie tylko w celu zagwarantowania

prawidłowego toku postępowania do wydania wyroku sądu pierwszej lub drugiej

instancji, ale również później, aż do chwili rozpoczęcia wykonywania kary.

W ocenie orzekającego w tej sprawie instancyjnie Sądu Najwyższego, w

zaskarżonym postanowieniu trafnie przyjęto, iż w aktualnym stanie sprawy

zachodzi potrzeba stosowania wobec oskarżonego M. M. najsurowszego środka

zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania. Podkreślenia wymaga,

że choć pisemna część motywacyjna zaskarżonego orzeczenia jest nader

lakoniczna, to w realiach sprawy pozwala ona na dokonanie kontroli instancyjnej.

Dostrzec wszak trzeba, że również warstwa argumentacyjna złożonego zażalenia

jest skąpa.

Przechodząc do istoty, przyjmując w zaskarżonym rozstrzygnięciu, iż w

aktualnym stanie sprawy zachodzi potrzeba stosowania wobec oskarżonego

najsurowszego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania,

I KZ 29/26

3

nie popełniono błędu. Orzekający w tym przedmiocie w I instancji Sąd Najwyższy

trafnie wskazał, że w sprawie występuje ogólna przesłanka stosowania środków

zapobiegawczych, dotycząca dużego prawdopodobieństwa popełnienia przez M.

M. zbrodni zabójstwa. Została ona uprawdopodobniona w stopniu wymaganym

przez przepis art. 249 § 1 k.p.k. treścią nieprawomocnego wyroku skazującego

Sądu Okręgowego w Legnicy z 2 grudnia 2021 roku, sygn. III K 78/20. Nie ma więc

potrzeby dalszego wykazywania zaistnienia tej ogólnej przesłanki stosowania

środków zapobiegawczych – samo skazanie nieprawomocnym wyrokiem

uzasadnia ją wystarczająco i zwalnia od przedstawiania szczegółowej argumentacji

uzasadniającej takie przekonanie (por. postanowienia SN z dni: 10 czerwca 2015 r.,

II KK 9/15; 22 grudnia 2021 r., V KZ 56/21; 14 marca 2023 r., II KZ 21/23; 18

kwietnia 2023 r., IV KZ 12/23; 15 czerwca 2023 r., II KZ 42/23; 26 marca 2024 r., II

KZ 15/24). Powyższej konkluzji nie zmienia fakt uchylenia orzeczenia sądu

odwoławczego, jeśli dostrzec, że nastąpiło to w wyniku uwzględnienia kasacji

Prokuratora Generalnego wniesionej na niekorzyść M. M. , z przyczyn

niepodważających sprawstwa i winy oskarżonego co do czynu, w zakresie

ustalonym przez sąd okręgowy.

Sąd Najwyższy w zaskarżonym postanowieniu wskazał również, że w

sprawie występuje szczególna samoistna przesłanka stosowania tymczasowego

aresztowania, o której mowa w art. 258 § 2 k.p.k. Wynika ona wprost z faktu, że M.

M. wymierzono nieprawomocnie karę 25 lat pozbawienia wolności. Stosownie do

treści art. 258 § 2 k.p.k., tymczasowe aresztowanie może być uzasadnione

nieprawomocnym skazaniem na karę co najmniej 3 lat pozbawienia wolności.

Zagrożenie surową karą rodzi domniemanie, iż oskarżony może podejmować próby

bezprawnych działań mogących destabilizować prawidłowy tok postępowania.

Poczynione przez ustawodawcę założenie zwalnia sąd, po myśli art. 251 § 3 k.p.k.,

z powinności wykazywania konkretnych zachowań utrudniających postępowanie i w

konsekwencji nie jest w żaden sposób wymagane, aby oskarżony podejmował w

tym zakresie jakiekolwiek rzeczywiste działania lub zaniechania zmierzające do

zakłócania toczącego się procesu. Wobec zaistnienia powyższego domniemania,

stosujący tymczasowe aresztowanie Sąd Najwyższy nie był obowiązany do

I KZ 29/26

4

wykazywania dalszych zagrożeń dla prawidłowego toku procesu, albowiem wynika

ono z samego realnego zagrożenia surową karą.

Dodać też należy, że choć Sąd Najwyższy wprost tego w zaskarżonym

postanowieniu nie wskazał, to należy uznać, że przyjął, iż inny środek

zapobiegawczy w realiach tej sprawy nie zabezpieczy dostatecznie prawidłowego

jej biegu, zgodnie z art. 257 § 1 k.p.k. Niewątpliwie perspektywa odbycia przez

skazanego wyjątkowo surowej kary pozbawienia wolności może skłonić go do

podjęcia działań wpływających na prawidłowy tok postępowania odwoławczego.

Także na gruncie konwencyjnych norm dotyczących ochrony praw

człowieka, Europejski Trybunał Praw Człowieka akceptuje funkcjonowanie

szczególnego domniemania wynikającego czy to z surowości prognozowanej kary

w kontekście ciężaru zarzutów czy to – jak w przedmiotowej sprawie –

nieprawomocnie stwierdzonej winy i wymierzonej surowej kary. ETPCz dopuszcza

pozbawienie wolności człowieka tylko i wyłącznie na podstawie pozytywnej

przesłanki szczególnej z art. 258 § 2 k.p.k. (jako samoistnej podstawy izolacji w

warunkach tymczasowego aresztowania) stwierdzając nawet, że surowość wyroku,

jaki może zapaść w przyszłości i związany z nim ciężar gatunkowy stawianych

zarzutów daje organom krajowym uzasadnioną podstawę do przyjęcia ryzyka

ucieczki, a nawet popełnienia ponownego przestępstwa (wyrok z 23 czerwca 2005

r., sprawa 44722/98 Łatasiewicz przeciwko Polsce; podobnie wyrok

z 31 maja 2011 r., sprawa 24205/06 Krawczak przeciwko Polsce i wyrok z 26 lipca

2001 r., sprawa 33977/96 Ilijkov przeciwko Bułgarii).

Na tle powyższego, wciąż znaczne nasilenie przesłanki szczególnej z art.

258 § 2 k.p.k. nie pozwala stwierdzić, by tymczasowe aresztowanie godziło w

niniejszej sprawie w zasady proporcjonalności, minimalizacji i arbitralności w

stosowaniu środków zapobiegawczych, do czego zdawał się w zażaleniu

nawiązywać skarżący. Jednocześnie jako bezprzedmiotowy uznać należało zarzut

obrońcy dotyczący braku zaistnienia przesłanki szczególnej z art. 258 § 1 pkt 1

k.p.k. czy też artykułowaną konstatację o braku wpływu podsądnego na zebrane

dowody – wszak okoliczności te nie były podstawą zastosowania wobec M. M.

tymczasowego aresztowania na rozprawie kasacyjnej. Także kilkuletni już pobyt

oskarżonego w warunkach tymczasowego aresztowania i odbywanej kary

I KZ 29/26

5

pozbawienia wolności nie niweczy tej obawy. Uwzględniając wniesioną na

niekorzyść przez Prokuratora Generalnego kasację, uchylono wyrok Sądu

Apelacyjnego we Wrocławiu z 23 października 2024 r., sygn. II AKa 47/24,

skazujący go za przestępstwo z art. 156 § 3 k.k. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w

zw. z art. 4 § 1 k.k. na karę 12 lat pozbawienia wolności, a więc tym samym „odżył”

wyrok sądu a quo, mocą którego wymierzono mu karę 25 lat pozbawienia wolności

za czyn zakwalifikowany z art. 148 § 2 k.k.

W związku z powyższym, podzielając przyjęte w zaskarżonym

postanowieniu zapatrywania, a to że na obecnym etapie w dalszym ciągu jedynie

najsurowszy środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania

zapewni prawidłowy tok postępowania, czego nie są w stanie zapewnić

wolnościowe środki zapobiegawcze, Sąd Najwyższy zażalenia obrońcy nie

uwzględnił, utrzymując zaskarżone postanowienie w mocy.

[J.J.]

[a.ł]