Przewodnicząca KRS chciała wyłączyć sędziego SN od sprawy. SN odrzucił wniosek

Pismem z 5 lutego 2026 r. Przewodnicząca Krajowej Rady Sądownictwa „w

imieniu Krajowej Rady Sądownictwa” wniosła o wyłączenie SSN X.1 Y.1 od

orzekania w sprawie I NKRS 10/25 z uwagi na krytyczną ocenę orzecznictwa Sądu

Najwyższego.

Do wniosku nie dołączono żadnych dowodów ani uchwał Krajowej Rady

Sądownictwa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek jako niedopuszczalny podlegał odrzuceniu.

I NKRS 10/25

2

Po pierwsze, instytucja wyłączenia sędziego nie służy do podważania

orzeczeń sądowych, w szczególności prawomocnych. Oczywiste jest, że wniosek

o wyłączenie sędziego nie jest środkiem zaskarżenia. Dotyczy to również orzeczeń

Sądu Najwyższego, które z zasady są niezaskarżalne z mocy prawa. „Instytucja

wyłączenia sędziego nie może być stosowana instrumentalnie, a sędziowie nie

mogą być wyłączeni z tej przyczyny, że wnioskodawca wyraża niezadowolenie ze

sposobu funkcjonowania sądów oraz podejmowanych przez sędziów czynności

procesowych i administracyjnych” (postanowienie Sądu Najwyższego z 16 grudnia

2019 r., II CO 208/19).

Po drugie, wniosek o wyłączenie sędziego nie może służyć do dowolnego

kształtowania składu sądu. Podstawy wyłączenia są określone przez ustawę

(art. 48 i art. 49 k.p.c.). Strona (uczestnik) nie może kwestionować w tym trybie

bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa rozstrzygających o składzie sądu.

Po trzecie, wniosek o wyłączenie sędziego ma gwarantować stronie

(uczestnikowi) bezstronność rozpoznania spraw. Brak bezstronności związany z

stosunkiem strony (uczestnika) do sędziego i sędziego do stron (uczestnika)

wymaga wykazania we wniosku. „Bazowanie wyłącznie na kryterium subiektywnym,

opartym o indywidualne przeświadczenie lub nawet przypuszczenie strony,

mogłoby prowadzić do przekształcenia instytucji wyłączenia sędziego w instrument

służący odsuwaniu od postępowania sędziów, których strona uznaje

za „niewłaściwych” przez pryzmat subiektywnego pojmowania własnych interesów,

co stałoby w kolizji z celami tej gwarancji procesowej” (postanowienie

Sądu Najwyższego z 17 września 2021 r., II CO 68/21).

Po czwarte, wniosek o wyłączenie sędziego musi spełniać warunki formalne

pisma procesowego. Braki lub niedokładności wniosku uniemożliwią jego

uwzględnienie. W przypadku wyłączenia sędziego na żądanie strony,

ciężar przytoczenia i uprawdopodobnienia faktów mogących wywołać uzasadnioną

wątpliwość co do bezstronności w rozpoznawanej sprawie spoczywa każdorazowo

na wnioskodawcy (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia

2017 r., III UO 3/16, niepubl. i z dnia 16 grudnia 2019 r., II CO 208/19,

a także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2018 r., V CSK 256/17, niepubl.),

a podstawą oceny wniosku są przedstawione w nim zarzuty, fakty i dowody”

I NKRS 10/25

3

(postanowienie Sądu Najwyższego z 17 września 2021 r., II CO 68/21).

Wnioskodawczyni nie przytoczyła miarodajnych zarzutów, faktów ani dowodów

uzasadniających wniosek.

Po piąte, Krajowa Rada Sądownictwa nie jest uczestnikiem postępowania

przed Sądem Najwyższym w sprawie z odwołania od uchwały Rady w sprawie

indywidualnej (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 1 lipca 2020 r., I NO 57/19;

z 13 lutego 2026 r., I NKRS 80/24 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z 4 grudnia 2019

r., I NO 136/19; 16 lutego 2022 r., I NKRS 129/21). Natomiast z ustawy o Krajowej

Radzie Sądownictwa (Dz.U. 2024, poz. 1186, dalej: „u.KRS”), jednoznaczne wynika,

że Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa jest organem Krajowej Rady

Sądownictwa (art. 15 u.KRS), którego zakres kompetencji – stosownie do art. 17

ust. 1 u.KRS – sprowadza się do pełnienia funkcji reprezentacyjnych i

organizacyjnych. Oczywistym jest, że Przewodnicząca Krajowej Rady Sądownictwa

nie jest ani stroną postępowania, ani uczestnikiem postępowania. Jeżeli

Przewodnicząca Krajowej Rady Sądownictwa nie ma zdolności postulacyjnej, nie

może skutecznie formułować wniosków procesowych. Jest to brak nieusuwalny.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

[kf]

[r.g.]