Ponad 25 miesięcy bez czynności w sprawie apelacyjnej. Sąd Najwyższy przyznał 2000 zł

Pismem oznaczonym datą 5 listopada 2025 r. K.B. (dalej: Skarżący)

reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika r. pr. M.F. wniósł skargę

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym

bez nieuzasadnionej zwłoki, wnosząc o:

1. stwierdzenie, że w rozpoznawanej sprawie o sygn. akt I ACa 3799/23

zawisłej przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie, nastąpiła przewlekłość

postępowania;

2. zalecenie Sądowi prowadzącemu sprawę podjęcia odpowiednich czynności

w wyznaczonym terminie;

3. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz Skarżącego kwoty 5 000 zł;

4. zasądzenie od Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie

na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa

procesowego, według norm przypisanych.

W treści uzasadnienia wskazano, że postępowanie w sprawie prowadzonej

przez Sąd I instancji rozpoczęło się 27 września 2021 r. i zakończyło się 5 czerwca

2023 r. Natomiast sprawa przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie została

zarejestrowana w dniu 11 grudnia 2023 r. Stan bezczynności Sądu trwa już zatem

w przedmiotowej sprawie od niemalże 23 miesięcy (licząc od wpływu akt sprawy do

Sądu Apelacyjnego). Pomimo złożonych wniosków, do dnia złożenia skargi nie

doszło do wyznaczenia terminu rozprawy apelacyjnej, mimo iż strony zajęły

już stanowiska merytoryczne na piśmie.

W piśmie z 3 lutego 2026 r., które wpłynęło z Sądu Apelacyjnego w

Warszawie, wniesiono o przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie

jako właściwemu do rozpoznania sprawy, a z ostrożności procesowej wniesiono

o oddalenie skargi.

I NSP 10/26

3

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na

naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i

postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz. U. 2023, poz. 1725;

dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”), strona może wnieść skargę o

stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej

prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa

dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i

prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej

dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

Dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania,

należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych

przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie

albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego

postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania

przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego w

celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy

dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się

łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania

skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także

charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony,

która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,

a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania (art. 2 ust. 2

ustawy o skardze na przewlekłość).

O przewlekłości postępowania można mówić zarówno wtedy, gdy sąd nie

podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy, gdy je podejmuje, ale są one

nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki w rozpatrzeniu sprawy

(postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego 2016 r., III SPP 53/15). Ustawa o

skardze na przewlekłość nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie

I NSP 10/26

4

sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. W dotychczasowym orzecznictwie

Sądu Najwyższego przyjmowano, że o przewlekłości postępowania apelacyjnego

można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji

polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej, która trwa co najmniej

12 miesięcy (postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05;

z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06 oraz z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06).

Z analizy akt sprawy wynika, że przedmiotowe postępowanie zostało

zainicjowane pozwem Skarżącego, który wpłynął do Sądu Okręgowego w

Warszawie 27 września 2021 r. Sąd I instancji wydał wyrok 5 czerwca 2023 r. Od

powyższego wyroku apelację złożył pozwany, która wpłynęła do Sądu Okręgowego

w Warszawie 5 września 2023 r. i wraz z aktami została przekazana do Sądu

Apelacyjnego w Warszawie 11 grudnia 2023 r. Tego samego dnia przeprowadzono

losowanie sędziego referenta. Zarządzeniem z 12 grudnia 2023 r. zarejestrowano

sprawę w repertorium ACa oraz skierowano sprawę do rozpoznania według

kolejności wpływu. Zarządzeniem z 14 grudnia 2024 r. dokonano kontroli apelacji

pod kątem spełnienia wymogów formalnych i zawiadomiono strony o składzie

wyznaczonym do rozpoznania sprawy. Zarządzeniem z 4 marca 2025 r. odpis

apelacji pozwanego doręczono pełnomocnikowi powoda. Odpowiedź na apelację

powoda wpłynęła 20 marca 2025 r. Zarządzeniem z 14 października 2025 r.

poinformowano powoda, że sprawa nie należy do kategorii pilnych i dalsze

czynności zostaną podjęte według kolejności wpływu. Zarządzeniem z 13 stycznia

2026 r. wyznaczono termin rozprawy na 29 kwietnia 2026 r.

W świetle przytoczonego wyżej, utrwalonego orzecznictwa Sądu

Najwyższego oraz okoliczności faktycznych sprawy, nie ulega wątpliwości, iż w

sprawie toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie wystąpiła

przewlekłość postępowania. Sąd Apelacyjny od 12 grudnia 2023 r. do 13 stycznia

2026 r., nie podejmował jakichkolwiek czynności zmierzających do rozpoznania

sprawy, a bezczynność Sądu wynosiła ponad 25 miesięcy.

Powyższe ustalenia przesądzają o zasadności skargi i skutkują przyjęciem,

że w zaskarżonym postępowaniu zaszła przewlekłość procedowania.

Odnosząc się do wniosku Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie

o przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie, należy

I NSP 10/26

5

wskazać, że zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość, jeżeli skarga

dotyczy przewlekłości postępowania przed sądem apelacyjnym lub Sądem

Najwyższym – właściwy do jej rozpoznania jest Sąd Najwyższy. W przedmiotowej

sprawie nie ulega wątpliwości, że skarga dotyczy przewlekłości postępowania

przed Sądem Apelacyjnym. Zatem wniosek Prezesa Sądu Apelacyjnego w

Warszawie o przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu

w Warszawie nie zasługiwał na uwzględnienie.

Wskazywane przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie przyczyny

długiego oczekiwania na rozpoznanie sprawy apelacyjnej, odnoszące się do

znacznego wpływu spraw oraz braków kadrowych, nie uzasadniają zaistniałej

zwłoki w rozpoznaniu spornego postępowania apelacyjnego. Nie budzi wątpliwości,

że przewlekłość postępowania jest kategorią obiektywną, a obowiązkiem państwa

jest zagwarantowanie, by sprawy osób podległych jego jurysdykcji toczyły się bez

zbędnej zwłoki. Obowiązkiem Państwa jest zatem zapewnienie takiego sposobu

funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, aby rozstrzygnięcie sprawy nie trwało

dłużej niż to jest konieczne (postanowienia Sądu Najwyższego z: 21 marca 2006 r.,

III SPP 13/06; 21 kwietnia 2021 r., I NSP 20/21). Dla strony czy też uczestnika

postępowania nie ma znaczenia, gdzie tkwi źródło przewlekłości postępowania: czy

w zaniedbaniach i opieszałości sądu, przepracowaniu czy objętości referatu

sędziego, czy też w państwie, które nie przyjęło odpowiednich rozwiązań w celu

zapobieżenia systemowej przewlekłości postępowań. Zła organizacja wymiaru

sprawiedliwości, brak odpowiedniego budżetu czy też zbyt duża ilość spraw

przypadająca na jednego sędziego nie powinny obciążać uczestników

postępowania. Prawem strony każdego postępowania jest bowiem zgodnie z art. 6

Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, aby odbyło się ono w rozsądnym terminie

(postanowienie Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 2021 r., I NSP 20/21).

Odpowiedzialność za przewlekłe prowadzenie postępowania spoczywa na

Państwie, nawet wówczas, gdy nie sposób odpowiedzialności za taki stan rzeczy

przypisać – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – konkretnemu sędziemu

kierującemu postępowaniem, czy sędziemu pełniącemu obowiązki administracyjne

w zakresie organizacji pracy sądu lub wydziału. Przewlekłość postępowania w

niniejszej sprawie wynika bowiem z systemowej wadliwości organizacji

I NSP 10/26

6

funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Należy też stwierdzić, że wskazywane

przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie przyczyny długiego oczekiwania

na rozpoznanie sprawy apelacyjnej, odnoszące się do znacznego wpływu spraw

oraz braków kadrowych, choć wyjaśniają powody zwłoki to jednak jej

nie usprawiedliwiają.

Uwzględniając skargę, wobec sformułowania przez Skarżącego stosownego

żądania, Sąd Najwyższy miał obowiązek przyznać od Skarbu Państwa sumę

pieniężną, o której mowa w art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość.

Wskazany przepis określa granice rzeczonej rekompensaty (2 000 – 20 000 zł), a

także stanowi, że wysokość sumy pieniężnej, we wskazanych granicach, wynosi nie

mniej niż 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie

od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość postępowania.

Skoro postępowanie sądowe w niniejszej sprawie rozpoczęło się 27

września 2021 r. (prezentata Sądu Okręgowego) i nadal się nie zakończyło,

to przyjmując kwotę 500 zł za każdy rok trwania postępowania oraz uwzględniając

specyfikę niniejszej sprawy, Sąd Najwyższy przyznał Skarżącemu sumę pieniężną

w wysokości 2 000 zł za okres od 27 września 2021 r. do 18 lutego 2026 r.

Jednocześnie, Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do przyznania

Skarżącemu pełnej żądanej przez niego kwoty w wysokości 5 000 zł. Sąd

w sprawie nie stwierdził żadnych szczególnych przesłanek za tym przemawiających.

Ze względu na wyznaczenie rozprawy na 29 kwietnia 2026 r., wniosek

Skarżącego o wydanie Sądowi rozpoznającemu sprawę zaleceń do podjęcia

w wyznaczonym terminie odpowiednich czynności jest bezprzedmiotowy.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 12 ust. 2 i

4 ustawy o skardze na przewlekłość, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji postanowienia.

Podstawę orzeczenia o kosztach sądowych w pkt 3 postanowienia stanowi

art. 17 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość, zgodnie z którym uwzględniając

lub odrzucając skargę, sąd z urzędu zwraca uiszczoną od niej opłatę.

O kosztach zastępstwa procesowego (wynagrodzenie pełnomocnika w

wysokości 240 zł), Sąd Najwyższy w pkt 4 postanowienia orzekł na podstawie na

podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i art. 8 ust. 2 ustawy o

skardze na przewlekłość w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra

I NSP 10/26

7

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych (t.j. Dz.U. 2026, poz. 118).

Paweł Księżak Joanna Lemańska Maria Szczepaniec

[AP]

[r.g.]