Skarga na przewlekłość apelacji w sprawie 11 oskarżonych oddalona

Skargą, która wpłynęła do Sądu Apelacyjnego 2 kwietnia 2026 r.,

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki K.B.

(dalej: „skarżący”) na przewlekły sposób prowadzenia przez Sąd Apelacyjny w

Warszawie sprawy toczącej się pod sygnaturą I AKa 307/24, wniósł o stwierdzenie

przewlekłości postępowania prowadzonego przed Sądem Apelacyjnym w

Warszawie w sprawie o sygn. akt I AKa 307/24 oraz wniósł o „przyznanie 30 000

tyś. złoty zadośćuczynienia” [pisownia oryginalna].

I NSP 159/26

2

Prezes Sądu Apelacyjnego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie,

wskazując w uzasadnieniu m.in., jakie czynności zostały dotychczas podjęte

przez Sąd Apelacyjny w toku postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga na przewlekłość postępowania zasługuje na oddalenie,

1. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r.

poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”) – strona może

wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,

nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,

jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych

okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia

sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego

(przewlekłość postępowania). Na mocy art. 2 ust. 2 ustawy o skardze

na przewlekłość postępowania, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło

do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość

i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia

kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora

prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu

zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd

lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy

egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania

od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie

skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej

zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej

zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła

przewlekłość postępowania. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o skardze

na przewlekłość postępowania; skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu,

I NSP 159/26

3

którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku

postępowania w sprawie.

2. Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości

postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności

sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu

12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego z:

12 maja 2005 r., III SPP 96/05, OSNP 2005, nr 23, poz. 384; 16 marca 2006 r.,

III SPP 10/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 120; 21 marca 2006 r., III SPP 13/06,

OSNP 2007, nr 7-8, poz. 121; 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; 14 lipca 2016 r.,

III SPP 55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18;

13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; 27 marca 2019 r.,

I NSP 88/18; 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22). Nie oznacza to jednak, że w każdym

przypadku, w którym przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie których

nie wyznaczono terminu rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość

postępowania w rozumieniu ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania

sprawy w rozsądnym terminie zależy od konkretnych okoliczności, a zatem wymaga

uwzględnienia wielu czynników wpływających na tok postępowania.

Powyższe oznacza, że przewlekłość postępowania ocenia się w każdej sprawie

w sposób indywidualny, z uwzględnieniem wymienionych okoliczności.

3. Z analizy akt sprawy wynika, że skarga dotyczy sprawy o wyjątkowym

stopniu zawiłości i obszerności materiału dowodowego zgromadzonego

w 165 tomach akt.

Akta sprawy wraz z dziesięcioma apelacjami dotyczącymi jedenastu

oskarżonych o popełnienie przestępstw, wpłynęły do Sądu Apelacyjnego

3 czerwca 2024 r.

W sprawie wyznaczono 19 terminów rozpraw. Wielokrotnie rozprawa była

przerywana, odraczana lub zdejmowana z wokandy z przyczyn nieleżących

po stronie sądu, w tym, w wyniku licznych wniosków o wyłączenie sędziów

orzekających od rozpoznania sprawy.

W sprawie kontynuowane jest postępowanie dowodowe.

4. Dla oceny czy w danej sprawie doszło do przewlekłości postępowania

znaczenie ma nie tylko sam sztywny upływ czasu, ale wymagają również

rozważenia wszystkie okoliczności wpływające na przebieg danego postępowania –

w tym również podejmowane w jego trakcie przez sąd czynności. W orzecznictwie

I NSP 159/26

4

Sądu Najwyższego podkreśla się, że przewlekłość postępowania może nastąpić

zarówno wtedy, gdy sąd nie podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy,

gdy je podejmuje, ale są one nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki

w rozpoznaniu sprawy (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego

2016 r., III SPP 53/15). Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie

Sąd Apelacyjny podejmował regularnie czynności, które zmierzały do rozpoznania

sprawy.

Całościowa analiza przebiegu postępowania apelacyjnego nie daje podstaw

do stwierdzenia przewlekłości postępowania. Sąd Apelacyjny konsekwentnie

podejmował niezbędne czynności w odpowiedzi na pisma stron oraz w celu

zapewnienia formalnej gotowości sprawy do rozpoznania. Działania te – choć

rozciągnięte w czasie – nie mogą być całościowo uznane za przejaw wadliwego

procedowania, którego rezultatem byłaby zwłoka w rozpoznaniu sprawy.

Oceniając sprawność procedowania, nie można tracić z pola widzenia

wysokiego stopnia skomplikowania sprawy zarówno w jej wymiarze podmiotowym,

jak i przedmiotowym. Występuje w niej znaczna liczba oskarżonych, a zgromadzony

materiał dowodowy obejmuje aż 165 tomów akt, co stanowi istotne wyzwanie

organizacyjne, z którym jednak sąd orzekający radzi sobie w sposób właściwy,

podejmując czynności sprawnie i bez nieuzasadnionej zwłoki. Tym samym

sąd meriti podejmuje kolejne czynności procesowe w sposób adekwatny do realiów

tak obszernego i skomplikowanego postępowania.

Dlatego też upływ czasu poprzedzający rozpoznanie sprawy trudno uznać

za bezczynność Sądu Apelacyjnego naruszającą prawo skarżącego do uzyskania

rozstrzygnięcia bez nieuzasadnionej zwłoki.

4. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12 ust. 1

ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, orzekł jak w sentencji.

Elżbieta Karska

Aleksander Stępkowski

Paweł Księżak

[K.O.]

[a.ł]