SN uznał przewlekłość w Sądzie Apelacyjnym w Gdańsku i przyznał po 2 tys. zł skarżącym

Pismem oznaczonym datą 23 marca 2026 r. A.R. i P.B. (dalej: „Skarżący”)

reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika r.pr. M.V. wnieśli skargę

na przewlekłość postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku wnosząc o:

1. stwierdzenie, że w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w Gdańsku

Wydziałem V Cywilnym w sprawie o sygnaturze V ACa 2436/24

z powództwa Skarżących doszło do przewlekłości z winy Sądu;

2. nakazanie Sądowi Okręgowemu w Gdańsku podjęcia czynności w terminie 7

dni od zwrotu akt po rozpoznaniu skargi, w szczególności poprzez wydanie

rozstrzygnięcia wobec złożenia obszernych stanowisk przez strony

postępowania i przeprowadzenia wszystkich istotnych dla niniejszej sprawy

dowodów;

3. zasądzenie na rzecz każdego ze Skarżących od Skarbu Państwa –

Sądu Okręgowego w Gdańsku kwot po 10 000,00 zł;

4. zasądzenie na rzecz Skarżących od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego

w Gdańsku kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego,

według norm przepisanych.

W treści uzasadnienia wskazano, że sprawa w II instancji trwa od 5 września

2024 r., tj. od daty wpłynięcia apelacji pozwanego do Sądu, a przebieg

postępowania cechował się długimi okresami braku aktywności ze strony Sądu, a

także zupełnie nieuzasadnionymi przerwami pomiędzy kolejnymi czynnościami

procesowymi, m.in. poprzez brak wyznaczenia terminu rozprawy do dnia złożenia

skargi, opóźnienia w doręczeniu pism, brak podejmowania niezbędnych czynności

procesowych w odpowiednich ramach czasowych. Skarżący uzyskali informację, że

orientacyjny termin wydania zarządzenia o wyznaczeniu rozprawy to III kwartał

I NSP 165/26

3

2025 r., jednak do dnia złożenia skargi nadal Sąd nie podjął żadnych działań w tym

kierunku.

Zdaniem Skarżących w sprawie prowadzonej pod sygn. akt V ACa 2436/24

przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku, Wydziałem V Cywilnym, zostały spełnione

wszystkie kryteria świadczące o wystąpieniu nieuzasadnionej zwłoki.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego w Gdańsku wniósł

o oddalenie skargi.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Treść skargi oraz przytoczona w niej sygnatura akt V ACa 2436/24 wskazują,

że skarga dotyczy postępowania prowadzonego przed Sądem Apelacyjnym

w Gdańsku, mimo błędnego oznaczenia w uzasadnieniu Sądu Okręgowego.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na

naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i

postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,

poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”), strona może wnieść skargę

o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie

jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa

dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i

prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej

dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

Dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania,

należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych

przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie

albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego

postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania

przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego w

celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy

dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się

I NSP 165/26

4

łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania

skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także

charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony,

która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,

a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania

(art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość).

O przewlekłości postępowania można mówić zarówno wtedy, gdy sąd nie

podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy, gdy je podejmuje, ale są one

nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki w rozpatrzeniu sprawy

(postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego 2016 r., III SPP 53/15). Ustawa o

skardze na przewlekłość nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie

sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. W dotychczasowym orzecznictwie

Sądu Najwyższego przyjmowano, że o przewlekłości postępowania apelacyjnego

można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji

polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej, która trwa co najmniej 12

miesięcy (postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16

marca 2006 r., III SPP 10/06 oraz z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06).

Z analizy akt sprawy wynika, że przedmiotowe postępowanie zostało

zainicjowane pozwem Skarżących, który wpłynął do Sądu Okręgowego w

Bydgoszczy 25 maja 2023 r. Sąd I instancji wydał wyrok 29 maja 2024 r.

Od powyższego wyroku apelację złożył pozwany, która wpłynęła do Sądu

Okręgowego 31 lipca 2024 r. i wraz z aktami została przekazana do Sądu

Apelacyjnego w Gdańsku 26 sierpnia 2024 r. Tego samego dnia sprawę

zarejestrowano w repertorium ACa i przeprowadzono losowanie sędziego referenta.

Zarządzeniem z 22 września 2024 r. dokonano kontroli apelacji pod kątem

spełnienia wymogów formalnych, zawiadomiono strony o składzie wyznaczonym do

rozpoznania sprawy i doręczono odpis apelacji pełnomocnikowi powodów.

10 października 2024 r. wpłynęła odpowiedź powodów na apelację. Następnego

dnia Sąd Apelacyjny w Gdańsku wydał postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia.

12 listopada 2024 r. wpłynęło zażalenie pozwanego na powyższe postanowienie.

Zarządzeniem z 19 listopada 2024 r. doręczono odpis zażalenia pełnomocnikowi

powodów. 20 listopada 2024 r. przeprowadzono losowanie sędziego referenta

I NSP 165/26

5

do rozpoznania zażalenia. Postanowieniem z 3 grudnia 2024 r. oddalono zażalenie.

5 grudnia 2024 r. wpłynęła odpowiedź powodów na zażalenie. Zarządzeniem z 8

stycznia 2025 r. akta sprawy odłożono na oczekujące na wyznaczenie rozprawy

zgodnie z kolejnością wpływu. Pismami, które wpłynęły do sądu 15 kwietnia 2025 r.

i 23 maja 2025 r. powodowie wnieśli o wyznaczenie rozprawy apelacyjnej.

Zarządzeniem z 30 maja 2025 r. poinformowano pełnomocnika powodów, że

sprawy są wyznaczane według kolejności ich wpływu do referatu sędziego, a czas

oczekiwania na wyznaczenie rozprawy obecnie przekracza 2 lata.

W świetle przytoczonego wyżej, utrwalonego orzecznictwa Sądu

Najwyższego oraz okoliczności faktycznych sprawy, nie ulega wątpliwości, iż w

sprawie toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku wystąpiła przewlekłość

postępowania. Sąd Apelacyjny od 3 grudnia 2024 r. do dnia złożenia skargi nie

podejmował jakichkolwiek czynności zmierzających do rozpoznania sprawy, a

bezczynność Sądu wynosiła ponad 15 miesięcy.

Wskazywane przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku przyczyny

długiego oczekiwania na rozpoznanie sprawy apelacyjnej, odnoszące się do

znacznego wpływu spraw oraz braków kadrowych, nie uzasadniają zaistniałej

zwłoki. Nie budzi wątpliwości, że przewlekłość postępowania jest kategorią

obiektywną, a obowiązkiem państwa jest zagwarantowanie, by sprawy osób

podległych jego jurysdykcji toczyły się bez zbędnej zwłoki. Obowiązkiem Państwa

jest zatem zapewnienie takiego sposobu funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości,

aby rozstrzygnięcie sprawy nie trwało dłużej niż to jest konieczne (postanowienia

Sądu Najwyższego z: 21 marca 2006 r., III SPP 13/06; 21 kwietnia 2021 r., I NSP

20/21). Dla strony czy też uczestnika postępowania nie ma znaczenia, gdzie tkwi

źródło przewlekłości postępowania: czy w zaniedbaniach i opieszałości sądu,

przepracowaniu czy objętości referatu sędziego, czy też w państwie, które nie

przyjęło odpowiednich rozwiązań w celu zapobieżenia systemowej przewlekłości

postępowań. Zła organizacja wymiaru sprawiedliwości, brak odpowiedniego

budżetu czy też zbyt duża ilość spraw przypadająca na jednego sędziego nie

powinny obciążać uczestników postępowania. Prawem strony każdego

postępowania jest bowiem zgodnie z art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka,

aby odbyło się ono w rozsądnym terminie. Odpowiedzialność za przewlekłe

I NSP 165/26

6

prowadzenie postępowania spoczywa na Państwie, nawet wówczas, gdy nie

sposób odpowiedzialności za taki stan rzeczy przypisać – jak ma to miejsce w

niniejszej sprawie – konkretnemu sędziemu kierującemu postępowaniem, czy

sędziemu pełniącemu obowiązki administracyjne w zakresie organizacji pracy sądu

lub wydziału. Przewlekłość postępowania w niniejszej sprawie wynika bowiem z

systemowej wadliwości organizacji funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.

Należy też stwierdzić, że wskazywane przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w

Gdańsku przyczyny długiego oczekiwania na rozpoznanie sprawy apelacyjnej,

odnoszące się do znacznego wpływu spraw oraz braków kadrowych,

choć wyjaśniają powody zwłoki, to jednak jej nie usprawiedliwiają.

Uwzględniając skargę, wobec sformułowania przez Skarżących stosownego

żądania, Sąd Najwyższy miał obowiązek przyznać od Skarbu Państwa sumę

pieniężną, o której mowa w art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość.

Wskazany przepis określa granice rzeczonej rekompensaty (2000 – 20 000 zł), a

także stanowi, że wysokość sumy pieniężnej, we wskazanych granicach,

wynosi nie mniej niż 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania,

niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość

postępowania.

Skoro postępowanie sądowe w niniejszej sprawie rozpoczęło się 25 maja

2023 r. (prezentata Sądu Okręgowego) i nadal się nie zakończyło, to przyjmując

kwotę 500 zł za każdy rok trwania postępowania oraz uwzględniając specyfikę

niniejszej sprawy, Sąd Najwyższy przyznał Skarżącym sumę pieniężną w

wysokości po 2000 zł za okres od 25 maja 2023 r. do 9 czerwca 2026 r.

Jednocześnie Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do przyznania Skarżącym pełnej

żądanej przez nich kwoty w wysokości po 10 000 zł. Sąd w sprawie nie stwierdził

żadnych szczególnych przesłanek za tym przemawiających.

Sąd Najwyższy na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość,

zalecił Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku wyznaczenie w sprawie o sygn. V ACa

2436/24 rozprawy w terminie 3 miesięcy od dnia zwrotu akt.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 12 ust. 2 i

4 ustawy o skardze na przewlekłość, orzekł jak w pkt. 1 i 2 sentencji postanowienia.

I NSP 165/26

7

Podstawę orzeczenia o kosztach sądowych w pkt. 4 postanowienia stanowi

art. 17 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość, zgodnie z którym uwzględniając

lub odrzucając skargę, sąd z urzędu zwraca uiszczoną od niej opłatę.

O kosztach zastępstwa procesowego (wynagrodzenie pełnomocnika w

wysokości 240 zł), Sąd Najwyższy w pkt. 5 postanowienia orzekł na podstawie

na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i art. 8 ust. 2 ustawy o

skardze na przewlekłość w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. 2026, poz. 118).

Paweł Księżak Krzysztof Wiak Mirosław Sadowski

[r.g.]