Sygnatura akt: I NSP 188/26
Sąd: Sąd Najwyższy
Wydział: Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Wydział I
Rodzaj: Postanowienie
Data orzeczenia: 21 lipca 2026 r.
W serwisie od: 21 lipca 2026 r.
Zestawienie z tego dnia
Kategorie: Sąd Najwyższy

Sąd Najwyższy uznał się za niewłaściwy w skardze W. U. i J. U. na przewlekłość

Spór

W. U. i J. U. skarżyli się na przewlekłość postępowania karnego prowadzonego od 2017 roku przed sądami w Rzeszowie, w tym postępowań wznowieniowych.

Ustalenia sądu

Skarga z 13 kwietnia 2026 r. dotyczyła postępowań przed Sądem Rejonowym, Sądem Okręgowym i Sądem Apelacyjnym w Rzeszowie. Sąd Apelacyjny wyrokiem z 23 kwietnia 2026 r. wznowił postępowanie, uchylił wyrok Sądu Okręgowego i umorzył postępowanie karne wobec skarżących.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał skargę Sądowi Apelacyjnemu w Rzeszowie.

Dlaczego

Zgodnie z art. 4 ust. 1a i 1b ustawy o skardze na przewlekłość, o skargach dotyczących przewlekłości przed sądem rejonowym i okręgowym orzeka w całości sąd apelacyjny, a przepisy o właściwości należy interpretować ściśle i literalnie.

Dla firm

Skargę na przewlekłość postępowania przed sądem rejonowym i okręgowym rozpoznaje w całości sąd apelacyjny, a nie Sąd Najwyższy.

Więcej o sprawie

Skarga dotyczyła postępowania karnego od wniesienia aktu oskarżenia w 2017 roku oraz postępowań wznowieniowych. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wcześniej wznowił sprawę i umorzył postępowanie karne wobec tej pary.

Pismem z 13 kwietnia 2026 r. W. U. i J. U., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli do Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie skargę na przewlekłość postępowania w sprawie II Ko 157/24.
Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy

Sąd: Sąd Najwyższy, Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Wydział I
Sygnatura: I NSP 188/26

Treść orzeczenia

I NSP 188/26

POSTANOWIENIE

Dnia 21 lipca 2026 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Leszek Bosek

w sprawie W. U. i J. U.

w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem

Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt III Ka 328/21,

utrzymującym w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 17 lutego

2021 r., sygn. akt II K 840/17,

na posiedzeniu bez udziału stron w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw

Publicznych w dniu 21 lipca 2026 r.,

na skutek skargi W. U. i J. U. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy

bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w

Rzeszowie w sprawie o sygn. II K 840/17, przed Sądem Okręgowym w Rzeszowie

w sprawie o sygn. III Ka 328/21 oraz przed Sądem Apelacyjnym w Rzeszowie w

sprawie o sygn. II AKo 80/23 i w sprawie o sygn. II AKo 157/24,

na podstawie art. 4 ust. 1a i 1b oraz art. 8 ust. 2 ustawy z dnia

17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do

rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym

prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i

postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki w związku z

art. 35 § 1 k.p.k., stwierdza swoją niewłaściwość i sprawę zgodnie

z właściwością przekazuje Sądowi Apelacyjnemu w Rzeszowie.

[kf]

Uzasadnienie

I NSP 188/26

Pismem z 13 kwietnia 2026 r. W. U. i J. U., reprezentowani przez

profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli do Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie

skargę na przewlekłość postępowania w sprawie II Ko 157/24.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skargę należało przekazać do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu

w Rzeszowie.

Zgodnie z art. 4 ust. 1a ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,

poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”), „[j]eżeli skarga dotyczy

przewlekłości postępowania przed sądem rejonowym i sądem okręgowym –

właściwy do jej rozpoznania w całości jest sąd apelacyjny”. Sąd Apelacyjny jest

właściwy do rozpoznania również skargi na przewlekłość postępowania

przed sądem okręgowym i sądem apelacyjnym (art. 4 ust. 1b ustawy o skardze

na przewlekłość).

Przepisy wyznaczające właściwość rzeczową Sądu Najwyższego

do rozpatrywania skarg na przewlekłość postępowania jako normy o charakterze

kompetencyjnym, powinny być interpretowane ściśle i literalnie

(zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 19 grudnia 2019 r., I NSP 175/19;

z 24 października 2024 r., I NSP 333/24; z 15 kwietnia 2025 r., I NSP 6/25;

z 30 lipca 2025 r., I NSP 146/25; z 31 marca 2026 r., I NSP 347/24 ; z 23 kwietnia

2026 r., I NSP 162/26; z 7 lipca 2026 r., I NSP 330/26).

Jak wynika z treści uzasadnienia skargi, skarżący wnoszą o „zbadanie akt

dotyczących całego postępowania, także na etapie I i II instancji oraz uprzedniego

postępowania wznowieniowego”. Skarżący przedstawili przebieg postępowania

od 2017 roku, tj. od wniesienia aktu oskarżenia do Sądu Rejonowego w Rzeszowie.

Wskazali, że „postępowanie zasadnicze trwało prawie 6 lat, pomimo że jest

to sprawa o relatywnie prostym charakterze”. Podnieśli, że [w]ymiar sprawiedliwości

powinien być tak skonstruowany, aby proces trwał możliwie szybko (…). Okres 6 lat,

I NSP 188/26

w ocenie skazanych, z pewnością nie jest takim okresem”. Dalej przedstawili

okoliczności związane z postępowaniami o wznowienie postępowania.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wyrokiem z 23 kwietnia 2026 r. wznowił

postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego

w Rzeszowie z 26 kwietnia 2023 r., uchylił ten wyrok i umorzył postępowanie karne

wobec W. U. i J. U.

W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka przyjmuje się,

że rozpatrując skargę na przewlekłość, należy wziąć pod uwagę całość

postępowania w sprawie (zob. wyrok ETPC: z 7 lipca 2015 r., Rutkowski i inni

przeciwko Polsce, skarga nr 72287/10z 6 czerwca 2024 r., skarga

nr 45960/21,Terczyński i inni przeciwko Polsce; z 6 czerwca 2024 r., Pluciński i inni

przeciwko Polsce, skarga nr 56092/22; z 11 kwietnia 2024 r., Stań i inni przeciwko

Polsce, skarga nr 56287/22; z 11 kwietnia 2024 r., Paradowski i inni przeciwko

Polsce, skarga nr 18706/22; z 11 kwietnia 2024 r., Paliccy i inni przeciwko Polsce,

skarga nr 32837/20). Konstrukcja prawna właściwości sądu do rozpoznania skargi

na przewlekłość przyjęta w ustawie o skardze na przewlekłość, wskazuje, że jeżeli

przewlekłość dotyczy postępowania przed sądem rejonowym i okręgowym oraz

sądem okręgowym i apelacyjnym, sądem właściwym do rozpoznania skargi jest

sąd apelacyjny (zob. przepis szczególny art. 4 ust. 1 a i 1b ustawy o skardze

na przewlekłość).

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

[kf]

[a.ł]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.