Apelacja czekała na losowanie sędziego. Skarga na przewlekłość oddalona

A. P. skargą na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez

nieuzasadnionej zwłoki z 12 stycznia 2026 r. wniósł o stwierdzenie

nieuzasadnionej przewlekłości w rozpoznaniu sprawy I C 623/25, I ACa

3083/25 (pkt 1a), zasądzenie zadośćuczynienia w wysokości 20 000,00 zł

(pkt 1b). W kolejnym punkcie skargi wniósł o zwolnienie z opłaty od

skargi, gdyż jest biednym więźniem. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że

Sąd Apelacyjny w Katowicach jest organizacyjnie niewydolny i przez 9

miesięcy będzie ignorował jego sprawę.

Prezes Sądu Apelacyjnego w Katowicach pismem z 17 lutego 2026 r., które

wpłynęło do Sądu Najwyższego 19 lutego 2026 r., zgłosił swój udział w sprawie i

I NSP 21/26

2

wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę zostały także

przedstawione czynności podejmowane w sprawie oraz zdarzenia, z powodu

których sprawa nie została jeszcze zakończona.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga na przewlekłość postępowania nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na

naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i

postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,

poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”) strona może

wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,

nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,

jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych

okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia

sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego

(przewlekłość postępowania). Równocześnie stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy o

skardze na przewlekłość postępowania dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do

przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i

prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia

kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora

prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu

zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd

lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy

egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od

jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie

skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej

zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej

I NSP 21/26

3

zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła

przewlekłość postępowania.

Przewlekłość postępowania może nastąpić zarówno wtedy, gdy sąd nie

podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy, gdy je podejmuje, ale są one

nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki w rozpatrzeniu sprawy

(postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego 2016 r., III SPP 53/15). Wskazanie

przez stronę okoliczności uzasadniających skargę na przewlekłość postępowania

nie może polegać na zakwestionowaniu ogólnego czasu trwania postępowania,

lecz powinno wskazywać na określone czynności procesowe, których sąd nie podjął

lub podjął z nieuzasadnioną zwłoką bądź też dokonał ich wadliwie (postanowienie

Sądu Najwyższego z 10 czerwca 2020 r., I NSP 49/20).

Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy

należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. W dotychczasowym orzecznictwie

Sądu Najwyższego dominuje pogląd, że naruszeniem prawa strony do rozpoznania

sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki jest m.in. wielomiesięczna bezczynność sądu

polegająca na niewyznaczaniu rozprawy, trwająca co najmniej 12 miesięcy (patrz:

postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca

2006 r., III SPP 10/06; z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06; z 18 maja 2016 r., III SPP

53/16; z 14 marca 2007 r., III SPP 3/07; z 22 stycznia 2019 r., I NSP 68/18; z 22

stycznia 2019 r., I NSP 71/18; z 16 maja 2019 r., I NSP 28/19; z 21 maja 2019 r., I

NSP 21/19; z 14 czerwca 2019 r., I NSP 37/19; z 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22; z

7 lipca 2022 r., I NSP 204/22; z 23 listopada 2022 r., I NSP 312/22; z 18 stycznia

2023 r., I NSP 373/22), jakkolwiek w części orzeczeń wskazuje się, że także

krótsza, np. ośmiomiesięczna bezczynność sądu, naruszyć może prawo strony do

rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (patrz:

postanowienia Sądu Najwyższego: z 8 maja 2013 r., III SPP 51/13; z 17 grudnia

2013 r., III SPP 242/13; z 27 marca 2019 r., I NSP 88/18). Podobnie przyjmował

Naczelny Sąd Administracyjny (zob. postanowienia Naczelnego Sądu

Administracyjnego: z 7 lipca 2006 r., I OPP 64/06; z 24 kwietnia 2008 r., I OPP

16/08; z 4 czerwca 2008 r., I OPP 20/08; z 24 lipca 2008 r., I OPP 23/08 oraz z 21

kwietnia 2010 r., II OPP 10/10). Ten utrwalony standard orzeczniczy wyznacza

swoiste domniemanie co do zaistnienia przewlekłości postępowania lub braku tejże.

I NSP 21/26

4

Jednakże powinien być on stosowany przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności,

o których mowa w art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość i w szczególnych

przypadkach domniemanie to może być wzruszone (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 18 stycznia 2023 r., I NSP 373/22).

W powołanym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że znamiona

przewlekłości przypisuje się z reguły dopiero kilkunastomiesięcznej lub dłuższej

bezczynności sądu drugiej instancji w wyznaczeniu terminu rozprawy odwoławczej.

Kilkumiesięczny okres oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy apelacyjnej

mieści się w pojęciu rozsądnego terminu, w którym sprawa może oczekiwać na jej

rozpoznanie. Jedynie wyjątkowo krótsze okresy bezczynności mogą uzasadniać

stwierdzenie przewlekłości postępowania (postanowienie Sądu Najwyższego: z 22

lipca 2014 r., III SPP 123/14; z 18 stycznia 2023 r., I NSP 373/22).

Zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, każdy ma prawo do sprawiedliwego i

jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy,

niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Z art. 6 Konwencji o Ochronie Praw

Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie z dnia 4 listopada

1950 r. wynika obowiązek takiego zorganizowania systemu jurysdykcyjnego, aby

właściwe sądy mogły podołać rozstrzyganiu spraw sądowych w rozsądnych

terminach. Także art. 6 § 1 k.p.c., nakłada na sąd powinność przeciwdziałania

przewlekaniu postępowania. Z mocy art. 391 § 1 k.p.c. te procesowe dyrektywy

mają odpowiednie zastosowanie do postępowania przed sądem drugiej instancji.

W tym zakresie nie wyłączają bezprawności zachowania sądu okoliczności

złej organizacji pracy, zwiększenie się wpływu spraw do sądu, czy niewystarczająca

obsada wydziału (postanowienia Sądu Najwyższego: z 16 marca 2006 r., III SPP

10/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 120; z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06,

OSNP 2007, nr 7-8, poz. 121). Oczywiście, nie jest to równoznaczne z tym, że brak

bezzwłocznego wyznaczenia rozprawy zawsze prowadzić będzie

do odpowiedzialności deliktowej organu.

Sąd Najwyższy podziela przytoczone wyżej poglądy i w zaistniałych

okolicznościach nie dostrzega przewlekłości postępowania w sprawie o sygn. akt I

ACa 3083/25. Pozew w objętej skargą sprawie wpłynął do Sądu Okręgowego 16

stycznia 2025 r. Sąd Okręgowy zakończył postępowanie wyrokiem z 8 października

I NSP 21/26

5

2025 r. Akta sprawy wraz z apelacją powoda wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w

Katowicach 13 listopada 2025 r. Jako, że sprawa została rozpoznana w trybie art.

1911 k.p.c. odstąpiono od doręczenia odpisu apelacji i poinformowano powoda, że

sprawa została zarejestrowana w Sądzie Apelacyjnym pod sygn. akt I ACa 3083/25

oraz, że sędzia referent zostanie wylosowany po upływie 9 miesięcy od daty

wpływu akt do I Wydziału Cywilnego Sądu Apelacyjnego, w związku z czym o

osobie sędziego sprawozdawcy powód zostanie poinformowany po jego

wylosowaniu. Od tego czasu sprawa oczekuje na losowanie sędziego referenta.

Odnosząc się do przedmiotowej skargi należy zauważyć, że w świetle

okoliczności sprawy w sprawie były podejmowane odpowiednie czynności

zmierzające do jej rozpoznania. Sprawa nie jest rozpoznawana zbyt długo, biorąc

pod uwagę okoliczności. Mając na względzie terminowość i prawidłowość

czynności podjętych przez Sąd Apelacyjny w Katowicach celem wydania

rozstrzygnięcia kończącego postępowanie, należy uznać, że nie trwa ono dużej

niż to konieczne, a zatem nie zachodzą podstawy do uwzględnienia skargi.

Należy zaznaczyć, że od wydania ostatnich zarządzeń nie upłynęło ponad

dwanaście miesięcy. Tymczasem w judykaturze za przewlekle zasadniczo

uznawane bywa takie postępowanie, w którym w danej instancji nie wyznaczono

rozprawy przez ponad 12 miesięcy (zamiast wielu zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 10 czerwca 2020 r., I NSP 67/20; z 22 stycznia 2019 r., I NSP

71/18; z 31 października 2019 r., I NSP 134/19). Dodatkowo wobec zarzutu

skarżącego należy wskazać, iż ustawodawca nie wprowadził żadnych

kategorycznych terminów na rozpoznanie spraw sądowych. W orzecznictwie

wskazuje się, że w ustawie o skardze nie zakwalifikowano automatycznie

jako przewlekłego nawet postępowania, które trwa dużej niż 12 miesięcy.

Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie wyrażonym w

postanowieniu z dnia 1 października 2020 r., II S 6/08 (KZS 2008, nr 11, poz. 70),

które wielokrotnie aprobowano w judykaturze Sądu Najwyższego, nie można

oczekiwać rozpoznawania sprawy niezwłocznie po jej wniesieniu. Niezwłoczne

rozstrzyganie sprawy nie jest możliwe ani ze względów organizacyjnych, ani nie

byłoby to rozsądne wobec konieczności zapoznania się sędziów z materiałami

sprawy, czasu dla ich rozważenia i podjęcia decyzji, wreszcie jej uzasadnienia.

I NSP 21/26

6

Chodzi o to, aby czynności te zabierały odpowiednią ilość czasu, to jest odbywały

się bez zbędnej zwłoki, która wskazywałaby na bezczynność sądu lub

bezproduktywność jego działań.

Zdaniem Sądu Najwyższego, w przedmiotowej sprawie nie doszło do

przekroczenia przyjmowanego w orzecznictwie terminu bezczynności lub

opieszałości, aby można było przypisać sądowi nieuzasadnioną zwłokę lub

bezczynność prowadzącą do stwierdzenia przewlekłości postępowania.

Subiektywne przekonanie skarżącego, nie uwzględniające okoliczności

obiektywnych, nie może prowadzić do przypisania sądowi bezczynności i w

konsekwencji naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej

zwłoki, zwłaszcza, że skarżący kwestionuje jedynie ogólny czas trwania

postępowania apelacyjnego, a powinien wskazywać na określone czynności

procesowe, których sąd nie podjął lub podjął z nieuzasadnioną zwłoką, bądź też

dokonał ich wadliwie. Prezes Sądu Apelacyjnego wyczerpująco ustosunkował się

do zarzutów skargi na przewlekłość w pisemnej odpowiedzi na nią. Sąd Najwyższy

podziela interpretację orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz

istotę prawa do sądu, którą należy wiązać z rzetelnym rozpatrzeniem sprawy, a nie

z szybkim jej rozpoznaniem.

Ponadto oceniając czy w danej sprawie mamy do czynienia z przewlekłością

postępowania, należy brać pod uwagę art. 2 ustawy o skardze i kryteria określone

w tym przepisie zgodnie z którymi dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do

przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i

prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia

kończącego postępowanie w sprawie. W ocenie Sądu Najwyższego w

rozpoznawanej sprawie zostały podjęte właściwe czynności, w odstępie czasowym

nie przekraczającym wymogów rzetelnego procesu, zaś fakt, że dla skarżącego nie

są one wystarczające, a sprawa nie została jeszcze rozpoznana, nie kwalifikuje w

tym przypadku do stwierdzenia, że już nastąpiła zarzucana przewlekłość

postepowania, toczącego się przed Sądem Apelacyjny w Katowicach w sprawie o

sygn. I ACa 3083/25.

Z tych względów, na mocy art. 12 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość

postępowania, skarga podlega oddaleniu.

I NSP 21/26

7

Tomasz Przesławski Elżbieta Karska Grzegorz Żmij

JW

[r.g.]