Sąd Apelacyjny w Poznaniu przewlekał apelację, skarżący dostaną po 2000 zł

Pismem z 10 lutego 2026 r. R.P. i K.G. (dalej: „skarżący”), reprezentowani

przez pełnomocników, wnieśli skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania

sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu toczącym się przed Sądem

Apelacyjnym w Poznaniu pod sygn. akt I ACa 1990/24.

Skarżący wnieśli o:

1. stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie;

2. wydanie Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu zalecenia podjęcia w

wyznaczonym terminie odpowiednich czynności, w szczególności

niezwłocznego wyznaczenia terminu rozprawy odwoławczej;

3. zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz każdego ze skarżących sumy

pieniężnej w wysokości 5000 zł;

4. zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz każdego ze skarżących kosztów

zastępstwa w postępowaniu skargowym według norm przepisanych;

5. zwrócenie uiszczonej opłaty stałej od skargi na rachunek bankowy

pełnomocnika skarżącego.

W uzasadnieniu skarżący wskazali, że 19 czerwca 2024 r. do Sądu

Okręgowego w Poznaniu wpłynęła apelacja pozwanych od wyroku Sądu

Okręgowego w Poznaniu z 26 kwietnia 2024 r. (XII C 3383/23). Akta sprawy zostały

przekazane przez Sąd Okręgowy w Poznaniu do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu 5

lipca 2024 r. i sprawę zarejestrowano pod sygn. akt I ACa 1990/24. Od chwili

wpływu akt do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, przez okres przekraczający rok, nie

podjęto żadnych czynności merytorycznych mających na celu nadanie sprawie

dalszego biegu. Odpis apelacji doręczono pełnomocnikom skarżących dopiero 29

I NSP 213/26

3

lipca 2025 r. Do dnia wniesienia niniejszej skargi nie wyznaczono terminu rozprawy

celem rozpoznania apelacji.

W dalszej części skargi podniesiono, że skarżący zmuszeni są oczekiwać na

rozpoznanie apelacji przez okres wynoszący ponad rok i siedem miesięcy, w

trakcie którego nie podjęto żadnych czynności merytorycznych, ani nie wyznaczono

terminu rozprawy. Mając na względzie długość zwłoki, jej rażący charakter oraz

doznane skutki dla strony powodowej, skarżący uznali zasądzenie kwoty 5000 zł za

adekwatne i proporcjonalne zadośćuczynienie za doznaną krzywdę. Kwota ta

mieści się w granicach określonych w art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004

r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i

postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz.

1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”) i w okolicznościach

niniejszej sprawy jest kwotą adekwatną, ponieważ sprawa miała istotne znaczenie

dla skarżących, którzy swoją postawą nie przyczynili się w żaden sposób

do wydłużenia czasu trwania postępowania.

Odpowiedź na powyższą skargę wniósł Prezes Sądu Apelacyjnego

w Poznaniu. W piśmie z 4 maja 2026 r. wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu swojego stanowiska Prezes Sądu Apelacyjnego w Poznaniu

podniósł, że akta sprawy wpłynęły do Sądu Apelacyjnego 5 lipca 2024 r.

Następnie 16 lipca 2024 r. wylosowany został sędzia sprawozdawca. Dnia 22 lipca

2025 r. pełnomocnikom skarżących doręczono odpis apelacji, a 14 sierpnia 2025 r.

wpłynęła odpowiedź na apelację. Jednocześnie Prezes Sądu Apelacyjnego

w Poznaniu zaznaczył, że pełnomocnik skarżących przesłał jedynie pierwszą stronę

pisma procesowego i z tego względu zarządzeniem z 10 października 2025 r.

został wezwany do uzupełnienia braków, poprzez przesłanie kompletnego pisma.

Brak został uzupełniony 24 października 2025 r., przy czym okazało się,

że odpowiedź skarżących na apelację zawiera istotną modyfikację żądania pozwu.

W związku z tym 2 grudnia 2025 r. wpłynęło pismo procesowe pozwanych, w

którym ustosunkowali się do odpowiedzi na apelację. W okresie od 22 października

2025 r. do 19 grudnia 2025 r. akta sprawy znajdowały się w Sądzie Najwyższym w

związku ze skargą skarżących, która została odrzucona postanowieniem z 11

I NSP 213/26

4

grudnia 2025 r. (I NSP 492/25), bowiem pełnomocnik skarżących nie uzupełnił

braków formalnych skargi w terminie.

W dalszej części uzasadnienia Prezes Sądu Apelacyjnego w Poznaniu

wskazał, że obciążenie pracą sędziów orzekających w I Wydziale Cywilnym i

Własności Intelektualnej Sądu Apelacyjnego w Poznaniu jest bardzo wysokie. Cały

czas odnotowuje się gwałtowny wzrost wpływu spraw apelacyjnych,

w szczególności spraw dotyczących kredytów frankowych. W 2022 r. do I Wydziału

Cywilnego i Własności Intelektualnej Sądu Apelacyjnego w Poznaniu wpłynęło

1877 spraw ACa, w 2023 r. było to już 3415 spraw, po czym w 2024 r. wpłynęło ich

3844, a w 2025 r. aż 4551 spraw.

Co więcej, z dniem 1 lipca 2020 r. I Wydział Cywilny Sądu Apelacyjnego

w Poznaniu rozszerzył swoją działalność o sprawy z zakresu własności

intelektualnej i w ten sposób powstał I Wydział Cywilny i Własności Intelektualnej,

jako jeden z dwóch odwoławczych wydziałów specjalistycznych w Polsce, w którym

rozpoznawane są sprawy odwoławcze z zakresu własności intelektualnej. Ta

zmiana istotnie wpłynęła na wzrost skomplikowanych i wielowątkowych spraw z

zakresu własności intelektualnej. Obecnie na 21 etatów sędziowskich liczba

nieobsadzonych stanowisk w wydziale wynosi 6. Nie bez znaczenia pozostaje

również fakt, że w referacie sędziego sprawozdawcy znajduje się aktualnie ponad

600 spraw.

Prezes Sądu Apelacyjnego w Poznaniu wskazał również, że w sprawie

skarżących nie może zapaść wyrok na posiedzeniu niejawnym, bowiem pozwani

wnieśli o rozpoznanie apelacji na rozprawie. Dodał też, że ich sprawa nie należy do

kategorii pilnych, co umożliwiłoby wyznaczenie terminu rozprawy poza kolejnością

wpływu. Ponadto sędzia sprawozdawca przeszedł w stan spoczynku i w sprawach

z jego referatu są sukcesywnie losowani nowi sędziowie sprawozdawcy według

kolejności wpływu spraw do sądu. W sprawie I ACa 1990/24 planowane jest

wydanie zarządzenia w sprawie terminu rozprawy na przełomie II kwartału 2026 r.

na termin w III kwartale 2026 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I NSP 213/26

5

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania,

strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga

dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez

nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania

rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne

dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to

konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania

orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

Pomimo że ustawa nie określa terminu, po upływie którego następuje

przewlekłość postępowania, w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się,

iż stan taki będzie miał zasadniczo miejsce w przypadku bezczynności sądu drugiej

instancji w zakresie wyznaczenia terminu rozprawy apelacyjnej, przekraczającej 12

miesięcy (tak np. postanowienia Sądu Najwyższego z: 9 stycznia 2019 r., I NSP

4/18; 10 czerwca 2020 r., I NSP 67/20; 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18).

Jednocześnie trzeba jednak zaznaczyć, że w zakresie oceny wystąpienia

przewlekłości postępowania znaczenie ma nie tylko sam sztywny upływ czasu, ale

wszystkie okoliczności wpływające na przebieg danego postępowania, w tym

również podejmowane w trakcie przez sąd czynności oraz postępowanie

skarżącego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że przewlekłość

postępowania może nastąpić zarówno wtedy, gdy sąd nie podejmuje żadnych

czynności, jak i wtedy, gdy je podejmuje, ale są one nieprawidłowe i w ich

następstwie dochodzi do zwłoki w rozpatrzeniu sprawy (np. postanowienie Sądu

Najwyższego z 24 lutego 2016 r., III SPP 53/15).

W niniejszej sprawie od wpłynięcia apelacji wraz z aktami do Sądu

Apelacyjnego w Poznaniu minęło ponad 23 miesiące. Jednocześnie przez ponad

12 miesięcy sąd II instancji nie podjął żadnych kroków, mających na celu nadanie

sprawie odpowiedniego biegu. Pierwsza czynność techniczna (tj. doręczenie

skarżącym odpisu apelacji) miała miejsce po ponad roku, licząc od dnia wpływu

apelacji do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu. Okoliczność w postaci wskazanej

bezczynności sądu uznać należy zatem za wystarczającą dla uznania, że w sprawie

nastąpiła przewlekłość postępowania. Oceny tej nie zmienia zasygnalizowany

przez Prezesa Sądu Apelacyjnego sposób zachowania skarżących – wiążący się z

I NSP 213/26

6

koniecznością wzywania ich do uzupełniania braków formalnych, zmianą żądania

zawartego w pozwie oraz wniesieniem skargi na przewlekłość postępowania i

konieczności wypożyczenia akt sprawy o sygn. I ACa 1990/24 do Sądu

Najwyższego. Pomimo że okoliczności te w sposób obiektywny wpłynęły na czas

oczekiwania na merytoryczne rozpoznanie apelacji, już w chwili ich wystąpienia we

wskazanej sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania.

Odnosząc się do argumentacji podniesionej w odpowiedzi na skargę, Sąd

Najwyższy wskazuje też, że duży wpływ spraw, jak również problemy organizacyjne

i kadrowe nie mogą mieć zasadniczo znaczenia dla rozpoznawania spraw w

rozsądnym terminie (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z: 17 lutego 2012 r.,

III SPP 2/12; 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; 25 maja 2023 r., I NSP 12/23) i

okoliczność ta nie zwalnia państwa z odpowiedzialności z tytułu przewlekłości

postępowania. Jak słusznie przyjął Sąd Najwyższy w postanowieniu z 6 września

2023 r. (I NSP 119/23), „[o]bciążenie pracą, liczba spraw oraz stan kadry

orzeczniczej co najwyżej prowadzić mogą do stwierdzenia, że przewlekłość

postępowania w konkretnej sprawie nie jest wynikiem zaniedbań, czy też uchybień

ze strony sądu. Jednakże to na Państwie spoczywa obowiązek zorganizowania

warunków należytego sprawowania władzy jurysdykcyjnej”. Dla oceny zasadności

skargi na przewlekłość postępowania sądowego istotne znaczenie ma bowiem nie

tylko czas trwania postępowania, ale przede wszystkim terminowość i prawidłowość

czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia

(postanowienie Sądu Najwyższego z 23 sierpnia 2023 r., I NSP 113/23).

Okoliczność, że Prezes Sądu Apelacyjnego w Poznaniu obiektywnie nie

dysponuje instrumentami umożliwiającymi mu zapewnienie odpowiednich

warunków dla sprawnego rozpoznawania bardzo dużej ilości spraw zawisłych przed

tym sądem, przekłada się na brak zawinienia po jego stronie z tytułu zaistniałej

przewlekłości postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono również

przesłanek świadczących o odpowiedzialności sędziego sprawozdawcy z

powyższego tytułu. Wskazane przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu

obciążenia orzecznicze mają charakter obiektywny, przekładający się na ocenę

organizacji sądownictwa jako takiej. Jednakże, jak wskazano powyżej, sam duży

napływ spraw, przekształcenia organizacyjne czy też ograniczona ilość sędziów

I NSP 213/26

7

mogących je rozpoznać, nie mogą usprawiedliwiać przewlekłości postępowania i

tym samym wpływać negatywnie na sytuację strony, której przysługuje prawo do

rozpoznania jej sprawy w rozsądnym terminie (np. postanowienia Sądu

Najwyższego z: 19 kwietnia 2023 r., I NSP 47/23 i 29 sierpnia 2023 r., I NSP

139/23).

Zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, na

żądanie skarżącego lub z urzędu sąd zaleca podjęcie przez sąd rozpoznający

sprawę co do istoty albo przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego

postępowanie przygotowawcze odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie,

chyba że wydanie zaleceń jest oczywiście zbędne. Skarżący wnioskowali

o wydanie Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu polecenia podjęcia w wyznaczonym

terminie odpowiednich czynności, w szczególności niezwłocznego wyznaczenia

terminu rozprawy odwoławczej. Biorąc pod uwagę stanowisko Prezesa Sądu

Apelacyjnego w Poznaniu, zgodnie z którym planowane jest wydanie zarządzenia

w sprawie terminu rozprawy na przełomie II kwartału 2026 r. na termin w III

kwartale 2026 r., Sąd Najwyższy uznał za zasadne zalecenie Sądowi

Apelacyjnemu w Poznaniu wyznaczenia terminu rozprawy apelacyjnej w terminie

miesiąca od daty zwrotu akt.

Uwzględniając skargę na przewlekłość postępowania apelacyjnego,

stosownie do treści art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania,

Sąd Najwyższy miał obowiązek rozstrzygnąć wniosek o zasądzenie od Skarbu

Państwa odpowiedniej sumy pieniężnej. Przyznanie jej stanowi sankcję dla

państwa za wadliwe zorganizowanie wymiaru sprawiedliwości oraz rekompensatę

dla skarżącego za krzywdę moralną spowodowaną przewlekłością postępowania

(postanowienie Sądu Najwyższego z 6 stycznia 2006 r., III SPP 154/05). Wysokość

przyznanej sumy pieniężnej powinna być proporcjonalna do wielkości zwłoki, jej

przyczyn oraz dotkliwości dla skarżących. Odpowiednia suma pieniężna pełni rolę

swoistego zadośćuczynienia za stres i frustrację, spowodowane przewlekłością

postępowania sądowego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 9 kwietnia

2019 r., I NSP 9/19 i 24 lutego 2016 r., III SPP 53/15).

Skarżący wnioskowali o przyznanie im sumy pieniężnej w kwocie po 5000 zł.

Sąd Najwyższy wziął pod uwagę charakter sprawy oraz wielkość zwłoki w

I NSP 213/26

8

podejmowaniu czynności przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu, jak również to, że

zasądzenie sumy pieniężnej nie ma na celu wyrównanie szkody powstałej

na skutek przewlekłości postępowania. Sąd Najwyższy uwzględnił w tym

kontekście również okoliczności związane z czasem koniecznym na uzupełnienie

przez skarżących braków formalnych odpowiedzi na apelację, ustosunkowanie się

przez pozwanych do odpowiedzi na apelację, zawierającą zmianę żądania pozwu,

jak również okres przekazania akt głównych sprawy do Sądu Najwyższego w

związku ze złożoną uprzednio skargą na przewlekłość postępowania. Warto też

zaznaczyć, że skarżący nie uzasadnili zasadniczo z jakich względów żądają sumy

pieniężnej we wskazanej wysokości, ograniczając się do stwierdzenia, iż sprawa

ma dla nich istotne znaczenie, a oni sami nie przyczynili się do wydłużenia czasu

postępowania. W ocenie Sądu Najwyższego kwota po 2000 zł rekompensuje

skarżącym zaistnienie i skutki przewlekłości postępowania za okres

od 26 października 2023 r. do 17 czerwca 2026 r.

Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 12 ust. 2-4

ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, orzekł jak w sentencji.

Z.G.

[r.g.]

Paweł Księżak

Krzysztof Wiak

Mirosław Sadowski