Sąd Najwyższy stwierdził przewlekłość w Sądzie Apelacyjnym i przyznał skarżącej 2000 zł

Pismem z dnia 18 lipca 2025 r. E.O. (dalej: „skarżąca”) złożyła skargę na

przewlekłość postępowania toczącego się przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie

pod sygn. VIII AKa 88/24. Skarżąca wniosła o:

1. stwierdzenie, że w postępowaniu sądowym toczącym się w Sądzie

Apelacyjnym w Warszawie VIII Wydział Karny sygn. akt. VIII Aka 88/24 nastąpiła

przewlekłość postępowania;

2. wydanie Sądowi rozpoznającemu sprawę zalecenia niezwłocznego

wydania odpisu wyroku wraz z klauzulą wykonalności zgodnie z wnioskiem

Skarżącej z dnia 18 lipca 2024 r.;

3. przyznanie na podstawie art. 12 ust. 4 Ustawy od Skarbu Państwa

na rzecz Skarżącej sumę pieniężną w kwocie 15.000 zł w związku ze stwierdzoną

przewlekłością postępowania mając na uwadze szczególne znaczenie sprawy dla

skarżącej, która swoją postawą nie przyczyniła się w sposób zawiniony

do wydłużenia czasu trwania postępowania;

4. zasądzenie na rzecz Skarżącego od Skarbu Państwa kosztów

postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Odpowiedź na skargę złożył Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie.

W piśmie z dnia 26 sierpnia 2025 r. wniósł o oddalenie skargi.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na

naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i

postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn.: Dz.U. 2023, poz.

I NSP 317/25

3

1725, dalej: „u.s.p.p.”) strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w

postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do

rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające

do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to

konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej

niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej

wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

Ustawodawca w art. 2 ust. 2 u.s.p.p. wskazał elementy podlegające analizie

na etapie postępowania w przedmiocie przewlekłości. W świetle tego przepisu

dokonując oceny uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego

wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego na jakim etapie skarga

została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej

zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej

zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła

przewlekłość postępowania.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w świetle uchwały Sądu

Najwyższego z 19 grudnia 2019 r., I NSPZP 1/18, w sprawie o nadanie klauzuli

wykonalności dopuszczalne jest wniesienie skargi na naruszenie prawa strony do

rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez

prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki.

Z akt sprawy wynika, iż wniosek o nadanie klauzuli wykonalności skarżąca

złożyła 18 lipca 2024 r. Tego samego dnia wpłynęła kasacja obrońcy skazanego od

wyroku Sądu Apelacyjnego, w której zawarto wniosek o wstrzymanie wykonalności

wyroku w całości. W dniu 4 lutego 2025 r. akta sprawy zostały przekazane do Sądu

Najwyższego. W dniu 4 marca 2025 r. Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku

obrońcy skazanego o wstrzymanie wyroku. Z kolei w dniu 16 października 2025 r.

Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadną.

Wskazać należy, że ustawodawca nie zdecydował się na określenie terminu,

po upływie którego następuje przewlekłość postępowania. Dotyczy to każdego

rodzaju postępowania, w tym postępowania w przedmiocie nadania klauzuli

wykonalności. Nie zmienia tego fakt, że w tym przypadku określono instrukcyjny

termin na rozpoznanie wniosku przez właściwy sąd (art. 7811 k.p.c.)

I NSP 317/25

4

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że wielomiesięczną

bezczynność sądu, polegającą na niewyznaczaniu rozprawy bądź

niepodejmowaniu czynności należy utożsamiać z przewlekłością postępowania

(m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 grudnia 2018 r., I NSP 40/18; z 11

września 2019 r., I NSP 88/19; z 14 listopada 2019 r., I NSP 151/19; z 12 maja

2020 r., I NSP 37/20; z 27 października 2020 r., I NSP 151/20).

Nie można jednak pominąć tego, że ocena przewlekłości postępowania ma

charakter indywidualny i uwzględnia okoliczności konkretnej sprawy (zob.

postanowienia Sądu Najwyższego z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 6 maja 2020 r.,

I NSP 34/20; z 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; z 28 września 2021 r., I NSP

145/21). W toku postępowania o stwierdzenie przewlekłości postępowania sąd

oceniający sprawę analizuje nie tylko okres zaniechania jej rozpoznania, lecz bierze

pod uwagę wszystkie kryteria, o których stanowi art. 2 ust. 2 u.s.p.p.

Odnosząc powyższe do zarzutów skarżącej dotyczących przewlekłości

ocenianego postępowania, podkreślenia wymaga, że dla stwierdzenia czy w

sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić

terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu

przeprowadzenia i zakończenia sprawy, uwzględniając jej charakter, stopień

faktycznej i prawnej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę,

rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności

strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ustalenie zaistnienia

przewlekłości postępowania nie jest zależne jedynie od upływu czasu i

subiektywnych odczuć skarżącej, a jest wypadkową czynników obiektywnych oraz

czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi

przepisami przewidującymi prowadzenie określonych procedur.

Powyższe ustalenia przesądzają o zasadności skargi i skutkują przyjęciem,

że w zaskarżonym postępowaniu zaszła przewlekłość procedowania.

Uwypuklenia wymaga, iż zgodnie z art. 7811 k.p.c. wniosek o wydanie

klauzuli wykonalności sąd rozpoznaje nie później niż w terminie trzech dni od dnia

jego złożenia. W odpowiedzi na skargę, Sąd Apelacyjny podnosił, iż wniosek o

wstrzymanie wykonalności orzeczenia stanowi przeszkodę w nadaniu temu

orzeczeniu klauzuli wykonalności. Jednakże wskazać należy, że skoro Sąd

I NSP 317/25

5

Apelacyjny nie występował z prośbą o wypożyczenie akt sprawy do Sądu

Najwyższego, ani też nie monitował na jakim etapie jest przedmiotowy wniosek, to

przyczynił się do zaistnienia przewlekłości postępowania, bowiem z akt sprawy

wynika, iż Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 4 marca 2025 r. II KK 58/25 nie

uwzględnił wniosku o wstrzymanie wykonania wyroku Sądu Apelacyjnego w

Warszawie z dnia 5 lipca 2024 r., sygn. akt VIII AKa 88/24.

Konkludując wskazania wymaga nadto, iż w wyniku opieszałości Sądu

Apelacyjnego postępowanie klauzulowe trwa od ponad 18 miesięcy

(od 18 lipca 2024 r. do 3 marca 2026 r.).

Uwzględniając skargę, wobec sformułowania przez skarżących stosownego

żądania, Sąd Najwyższy miał obowiązek przyznać od Skarbu Państwa sumę

pieniężną, o której mowa w art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość. Z

uwagi na powyższe, skoro postępowanie sądowe w niniejszej sprawie

rozpoczęło się w lipcu 2024 r. i trwa nadal, Sąd Najwyższy przyznał skarżącej sumę

pieniężną w wysokości 2.000 zł za okres od 23 lipca 2024 r. do 4 lutego 2026 r.

Tym samym dalej idące żądanie skargi w tym zakresie, tj. ponad kwotę 2.000 zł,

należało oddalić jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw.

Zasądzoną od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Warszawie na rzecz

skarżącej kwotę 240 zł stanowi wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej będącego

adwokatem, której wysokość ustalono na podstawie art. 98 § 1 i § 11 w zw. z art.

3941 § 3 k.p.c. i w zw. z art. 8 ust. 2 u.s.p.p. oraz § 14 ust. 3 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za

czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1964). Nadto Sąd Najwyższy, a

podstawie art. 17 ust. 3 u.s.p.p. nakazał zwrócić skarżącej z rachunku Skarbu

Państwa – Sądu Apelacyjnego w Warszawie kwotę 200 zł uiszczoną tytułem opłaty

od skargi.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

postanowienia.

Leszek Bosek Oktawian Nawrot

Mirosław Sadowski

I NSP 317/25

6