Apelacja w sprawie o zapłatę czeka w Katowicach bez terminu rozprawy. SN przyznał spółce 2000 zł

Pismem z dnia 10 grudnia 2025 r. T. sp. z o.o. w S., (dalej: „Skarżący”)

złożył skargę na przewlekłość postępowania toczącego się przed Sądem

Apelacyjnym w Katowicach o sygn. V AGa 403/24.

Skarżący wniósł o:

1. stwierdzenie, że w postępowaniu prowadzonym przed Sądem Apelacyjnym

w Katowicach V Wydział Cywilny z powództwa T. sp. z o.o. w S. przeciwko

J.K., nastąpiła przewlekłość postępowania,

2. zobowiązanie Sądu Apelacyjnego w Katowicach do rozpoznania niniejszej

sprawy, tj. zlecenie podjęcia sprawy przez ww. Sąd sprawy co do istoty — w

terminie dwóch miesięcy od dnia rozpatrzenia przedmiotowej skargi — w tym

w szczególności skierowania spraw. na rozprawę,

3. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt postępowania toczącego się

przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach pod sygn. akt V Aga 403/24, celem

udowodnienia wystąpienia po stronie ww. Sądu przewlekłości postępowania,

4. przyznanie od Skarbu Państwa — Sądu Apelacyjnego w Katowicach

na rzecz Skarżącego T. sp. z o.o. odszkodowania w wysokości 20.000,00

złotych,

I NSP 574/25

3

5. zasądzenie od Skarbu Państwa — Sąd Apelacyjny w Katowicach, kosztów

postępowania powstałych wskutek wszczęcia niniejszego postępowania, w

tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu Skarżący m. in. wskazał, iż na skutek powództwa T. sp. z

o.o. z dnia 11 kwietnia 2023 r. o zapłatę przeciwko J. K., Sąd Okręgowy w

Gliwicach w dniu 4 czerwca 2024 r. wydał wyrok rozstrzygając sprawę na korzyść

powoda, uwzględniając powództwo w całości. Od powyższego pozwany złożył

apelację, która wpłynęła do Sądu Apelacyjnego w Katowicach w dniu 12 sierpnia

2024 r. W tym miejscu należy wskazać, że od 12 sierpnia 2024 r., tj. od daty

zarejestrowania sprawy apelacyjnej, Sąd zarządził wyłącznie wymianę pism

procesowych, zaś pomimo upływu niemalże 16 miesięcy od daty zarejestrowania

sprawy, nie zostały podjęte przez Sąd Apelacyjny żadne inne czynności

zmierzające do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy — w tym szczególnie do

znaczenia terminu rozprawy.

Odpowiedź na powyższą skargę, złożył Prezes Sądu Apelacyjnego

w Katowicach. W piśmie z dnia 27 lutego 2026 r. wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu pisma Prezes Sądu Apelacyjnego w Katowicach wyjaśnił, że w

niniejszej sprawie nie można stwierdzić bezczynności ani opieszałości Sądu Apelacyjnego.

Nie wystąpiły odstępstwa od czasu zwyczajowo koniecznego do wykonania czynności

niezbędnych do rozpoznania sprawy Skarżącego. Postępowanie w tej sprawie nie jest

prowadzone w sposób rozwlekły.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na częściowe uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t. j. Dz.U. 2023, poz. 1725;

dalej – ustawa lub ustawa o skardze na przewlekłość), strona może wnieść skargę

I NSP 574/25

4

o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie

jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie

trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych

i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej

lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Artykuł 2 ust. 2 ustawy

o skardze na przewlekłość postępowania doprecyzowuje, że przy badaniu tego,

czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności

ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania

rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie.

Ustawa o skardze na przewlekłość nie określa wyraźnie, jaki okres

oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.

Judykatura Sądu Najwyższego stoi na stanowisku, że o przewlekłości

postępowania apelacyjnego można mówić z reguły w przypadku bezczynności

sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej,

która trwa co najmniej 12 miesięcy (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego:

z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06; z 21 marca

2006 r., III SPP 13/06; z 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16; z 7 marca 2017 r.,

III SPP 6/17; z 19 października 2017 r., III SPP 42/17; z 21 lutego 2018 r.,

III SPP 3/18, z 22 stycznia 2019 r., I NSP 71/18, z 3 grudnia 2019 r., I NSP 160/19;

z 28 września 2021 r., I NSP 145/21).

Ten utrwalony standard orzeczniczy wyznacza swoiste domniemanie

co do zaistnienia przewlekłości postępowania lub braku tejże. Sąd Najwyższy

zwracał jednak uwagę, że nieuprawniona jest teza, iż przekroczenie okresu

12 miesięcy trwania postępowania oznacza automatycznie wystąpienie stanu

przewlekłości, bez względu na okoliczności danej sprawy, a oceniając czy w danej

sprawie mamy do czynienia z przewlekłością postępowania należy brać pod uwagę

kryteria określone w art. 2 tej ustawy, zgodnie z którymi dla stwierdzenia,

czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności

ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania

rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie (zob. postanowienia

I NSP 574/25

5

Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20;

z 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; z 28 września 2021 r., I NSP 145/21).

Powyższe oznacza, że przewlekłość postępowania nie ocenia

się w sposób mechaniczny, lecz w każdej sprawie indywidualnie

(zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 6 maja

2020 r., I NSP 34/20; z 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; z 28 września 2021 r,

I NSP 145/21).

Podobnie przesłanki stwierdzenia przewlekłości postępowania

określa ETPC, który ocenia, czy przewlekłość postępowania jest nieuzasadniona,

w świetle szczególnych warunków sprawy i przy uwzględnieniu takich kryteriów,

jak skomplikowanie (stopień złożoności) sprawy, zachowanie stron i organów

prowadzących sprawę oraz znaczenia materii objętej skargą (wyroki ETPC:

z 21 września 2000 r., skarga nr 33082/96, w sprawie Wojnowicz przeciwko Polsce;

z 4 kwietnia 2000 r., skarga nr 38670/97, w sprawie Dewicka przeciwko Polsce;

z 26 października 2000 r., skarga nr 25693/94, w sprawie Sobczyk przeciwko

Polsce; z 26 lipca 2001 r., skarga nr 29691/96, w sprawie Jedamski przeciwko

Polsce; z 14 stycznia 2003 r., skarga nr 39505/98, w sprawie W.M. przeciwko

Polsce; zob. też M.A. Nowicki, Europejski Trybunał Praw Człowieka - orzecznictwo,

Tom I - Prawo do rzetelnego procesu sądowego, Kraków 2001, s. 46 i n.

oraz powołane tam orzecznictwo tego Trybunału, a także postanowienia

Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 28 września 2021 r,

I NSP 145/21). Utrwalone orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

uznaje przy tym, że sprawa jest prowadzona przewlekle, jeżeli trwa dłużej niż trzy

lata w pierwszej instancji (zob. np. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

z 10 lipca 1984 r. w sprawie Guincho przeciwko Portugalii, nr 8990/80), a w dwóch

instancjach powyżej pięciu lat (zob. wyrok Europejskiego Trybunału Praw

Człowieka z 7 lutego 2006 r. sprawie Donnadieu przeciwko Francji, nr 19249/02).

Opóźnienie zaistniałe w trakcie jednej z faz postępowania jest dopuszczalne,

pod warunkiem, że łączny czas trwania postępowania nie jest nadmiernie długi

(wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 8 grudnia 1983 r. w sprawie

Pretto i inni v. Włochy; skarga nr 7984/77, zob. też postanowienia

I NSP 574/25

6

Sądu Najwyższego: z 4 stycznia 2023 r., I NSP 294/22; z 10 maja 2023 r.,

I NSP 35/23).

Przyjmując powyższy pogląd za własny, Sąd Najwyższy w składzie

orzekającym w niniejszej sprawie stwierdza, że całościowa ocena analizowanego

postępowania pozwala na przyjęcie, że jest ono prowadzone przewlekle.

W realiach niniejszej sprawy wskazać należy, że sprawa zawisła na skutek

wniesienia pozwu w dniu 6 lipca 2023 r. do Sądu Okręgowego w Gliwicach,

który wydał wyrok 4 czerwca 2024 r. Wpływ apelacji do Sądu Apelacyjnego

w Katowicach odnotowano 12 sierpnia 2024 r. Sąd Apelacyjny podejmował jednie

czynności mające na celu nadanie biegu apelacji przez doręczenie jej odpisu.

Odpowiedź na apelację została złożona 24 stycznia 2025 r. Sprawa nadal oczekuje

na wyznaczenie terminu rozprawy apelacyjnej.

Odnosząc powyższe do zarzutów Skarżącego dot. przewlekłości

postępowania w niniejszej sprawie, podkreślenia wymaga, że dla stwierdzenia

czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności

ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu

przeprowadzenia i zakończenia sprawy, uwzględniając jej charakter, stopień

faktycznej i prawnej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę,

rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności

strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ustalenie zaistnienia

przewlekłości postępowania nie jest zależne jedynie od upływu czasu

i subiektywnych odczuć Skarżącego, a jest wypadkową czynników obiektywnych

oraz czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi

przepisami przewidującymi prowadzenie określonych procedur.

Powyższe ustalenia przesądzają o zasadności skargi i skutkują przyjęciem,

że w zaskarżonym postępowaniu zaszła przewlekłość procedowania.

Postępowanie apelacyjne trwa ponad 18 miesięcy (od 12 sierpnia 2024 r.

do chwili obecnej).

Uwypuklenia wymaga również, iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego

wskazuje się, że znaczny wpływ spraw i obciążenie sędziów pracą pozostają

bez wpływu na stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie,

w której wniesiono skargę (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 marca

I NSP 574/25

7

2006 r., III SPP 13/06). Obciążenie pracą, liczba spraw oraz stan kadry

orzeczniczej co najwyżej prowadzić mogą do stwierdzenia, że przewlekłość

postępowania w konkretnej sprawie nie jest wynikiem zaniedbań, czy też uchybień

ze strony sądu. Jednakże to na Państwie spoczywa obowiązek zorganizowania

warunków należytego sprawowania władzy jurysdykcyjnej (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06; postanowienie

Sądu Najwyższego z 7 lipca 2022 r., I NSP 204/22).

Zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania

na żądanie Skarżącego lub z urzędu sąd zaleca podjęcie przez sąd rozpoznający

sprawę co do istoty albo przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego

postępowanie przygotowawcze odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie,

chyba że wydanie zaleceń jest oczywiście zbędne. Zalecenia nie mogą wkraczać

w zakres oceny faktycznej i prawnej sprawy. W okolicznościach badanej sprawy,

Sąd Najwyższy za zasadne uznał zalecenie Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach

wyznaczenie terminu posiedzenia apelacyjnego w sprawie nie później

niż w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia Prezesowi Sądu Apelacyjnego

odpisu niniejszego postanowienia, mając na uwadze, że sprawa nie należy

do szczególnie skomplikowanych

Uwzględniając skargę, wobec sformułowania przez Skarżącego stosownego

żądania, Sąd Najwyższy miał obowiązek przyznać od Skarbu Państwa sumę

pieniężną, o której mowa w art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość.

Skoro postępowanie sądowe w niniejszej sprawie rozpoczęło się w lipcu 2023 r.

i trwa nadal, Sąd Najwyższy przyznał Skarżącemu sumę pieniężną w wysokości

2.000,00 zł za okres od 6 lipca 2023 r. do 10 marca 2026 r. Tym samym dalej idące

żądanie skargi w tym zakresie, tj. ponad kwotę 2.000,00 zł, należało oddalić

jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw (zob. art. 12 ust. 1 ustawy o skardze

na przewlekłość).

Ponadto nakazano zwrócić Skarżącemu kwotę 200 złotych uiszczoną

na rachunek Skarbu Państwa- Sądu Apelacyjnego w Katowicach tytułem opłaty

od skargi oraz przyznano od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Katowicach

na rzecz Skarżącego 240 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie

w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia

I NSP 574/25

8

doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem Skarbowi Państwa – Sądowi

Apelacyjnemu w Katowicach do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu skargowym.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

postanowienia.

[a.ł]

Paweł Czubik Mirosław Sadowski Aleksander Stępkowski