Prezes partii sam wniósł skargę na odrzucenie sprawozdania. Sąd Najwyższy ją odrzucił

Państwowa Komisja Wyborcza (dalej także: „PKW”) uchwałą nr […] z dnia 8

grudnia 2025 r. na podstawie art. 38a ust. 1 pkt 3 w związku z ust. 2 pkt 4 i ust. 1

pkt 2 lit. a ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych (Dz. U. 2023 r.

poz. 1215) odrzuciła sprawozdanie partii politycznej Narodowe Odrodzenie Polski

(dalej: „Partia”) o źródłach pozyskiwania środków finansowych, w tym kredytach

bankowych i warunkach ich uzyskania oraz o wydatkach poniesionych ze środków

I NSW 10732/25

2

Funduszu Wyborczego w 2024 r., z powodu nieudzielenia wyjaśnień na pytania

Państwowej Komisji Wyborczej, co potwierdza, że pozyskiwane przez Partię środki

finansowe zostały przez nią przyjęte z naruszeniem art. 25 ust. 1 ustawy o partiach

politycznych.

Partia polityczna Narodowe Odrodzenie Polski reprezentowana przez

Prezesa Partii A.G., wniosła skargę na wskazaną uchwałę Państwowej Komisji

Wyborczej, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych, mający istotny wpływ na

treść uchwały, wyrażający się w uznaniu, że: (1) Partia nie udzieliła wyjaśnień na

pytania PKW; (2) składki członkowskie w kwocie 981,62 zł wymagają imiennego

wskazania osób, które ją wniosły. Wskazując powyższe zarzuty, wniesiono o

uchylenie uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o

zamianę rozstrzygnięcia poprzez przyjęcie sprawozdania.

Państwowa Komisja Wyborcza w odpowiedzi na skargę wniosła o

odrzucenie powyższej skargi Partii, jako wniesionej z naruszeniem art. 871 § 1

ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z

2024 r. poz. 1568 ze zm. dalej: „k.p.c.”), tj. przez nieuprawniony do tego podmiot.

Skarga ta została bowiem podpisana i wniesiona przez Prezesa partii politycznej

Narodowe Odrodzenie Polski, który nie widnieje ani na liście radców prawnych, ani

na liście adwokatów. Z ostrożności procesowej Państwowa Komisja Wyborcza

wskazała również, że nieprzestrzeganie przez partię polityczną Narodowe

Odrodzenie Polski regulacji ustawy o partiach politycznych dotyczących jej

gospodarki finansowej w 2024 r. nie pozwala na uwzględnienie przedmiotowej

Skargi.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 38b ustawy o partiach politycznych, w przypadku odrzucenia

sprawozdania przez Państwową Komisję Wyborczą partia polityczna ma prawo, w

terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu sprawozdania,

wnieść do Sądu Najwyższego skargę na postanowienie Państwowej Komisji

Wyborczej w przedmiocie odrzucenia sprawozdania. Przepisy art. 34b ust. 2-4

stosuje się odpowiednio, przy czym art. 34b ust. 2 zdanie drugie ustawy o partiach

I NSW 10732/25

3

politycznych wskazuje, że do rozpatrzenia skargi na uchwałę Państwowej Komisji

Wyborczej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu

nieprocesowym.

Ustawodawca w ustawie o partiach politycznych nie skonkretyzował, jakiemu

organowi partii politycznej przysługuje legitymacja do zaskarżenia w imieniu partii

uchwały Państwowej Komisji Wyborczej o odrzuceniu jej sprawozdania o źródłach

pozyskania środków finansowych (tak jak uczynił to np. w art. 145 § 1 ustawy z dnia

5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy, Dz. U. z 2025 r. poz. 365, ze. zm., w

odniesieniu do zaskarżenia postanowienia Państwowej Komisji Wyborczej o

odrzuceniu sprawozdania finansowego komitetu wyborczego, wskazując,

że legitymacja w tym zakresie przysługuje wyłącznie pełnomocnikowi finansowemu).

Należy stąd wywnioskować, że status uczestnika w postępowaniu toczącym się

przed Sądem Najwyższym, zainicjowanym skargą na uchwałę Państwowej Komisji

Wyborczej w przedmiocie odrzucenia jej sprawozdania finansowego, ma partia

polityczna i to partii politycznej przysługuje ogólna legitymacja do złożenia takiej

skargi do Sądu Najwyższego, w trybie art. 38b ustawy o partiach politycznych.

Przyznanie partii politycznej ogólnej legitymacji (wynikającej z prawa

materialnego) do zaskarżenia uchwały Państwowej Komisji Wyborczej w

przedmiocie odrzucenia sprawozdania finansowego do Sądu Najwyższego nie

oznacza jednak, że partia ta (a ściślej jej organ przez który działa, tj. organ

uprawniony według postanowień jej statutu do reprezentowania partii na zewnątrz)

może działać samodzielnie przed Sądem Najwyższym w postępowaniu ze skargi

na tego rodzaju uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej.

W rozpoznawanej sprawie Sąd Najwyższy podziela aktualne stanowisko

judykatury, zgodnie z którym w postępowaniu przed Sądem Najwyższym toczącym

się ze skargi na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej o odrzuceniu

sprawozdania finansowego partii politycznej obowiązuje przymus

adwokacko-radcowski w rozumieniu art. 871 k.p.c. (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego: z 21 lutego 2023 r., I NSW 1/23, z: 27 października 2022 r., I NSW

7/22; z 3 listopada 2022 r., I NSW 11/22; z 23 kwietnia 2024 r. I NSW 8/24). Istota

przymusu adwokacko-radcowskiego polega na wyłączeniu w postępowaniu przed

Sądem Najwyższym zdolności strony (uczestnika) do podejmowania przez nią

I NSW 10732/25

4

osobiście czynności procesowych (tzw. zdolności postulacyjnej). To powoduje, że

czynności podejmowane przez stronę (uczestnika) osobiście są bezskuteczne (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z: 6 lutego 2013 r., V CZ 88/12; 7 stycznia 2014

r., II PZ 30/13).

Przymus ten ma przy tym charakter bezwzględny. Oznacza to, że partia

polityczna (a ściślej organ partii reprezentujący ją na zewnątrz), legitymowana

na zasadach ogólnych do zaskarżenia do Sądu Najwyższego uchwały Państwowej

Komisji Wyborczej o odrzuceniu sprawozdania finansowego, w postępowaniu

sądowym zainicjowanym tego rodzaju skargą musi być reprezentowana przez

adwokata lub radcę prawnego. Samodzielny, osobisty udział takiego podmiotu

(organu partii reprezentującego ją na zewnątrz) przed Sądem Najwyższym w tego

rodzaju postępowaniu jest zatem wyłączony (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z 23 kwietnia 2024 r., I NSW 8/24).

W rezultacie należy stwierdzić, że skoro analizowana w niniejszej sprawie

skarga partii politycznej Narodowe Odrodzenie Polski na uchwałę nr […]

Państwowej Komisji Wyborczej z dnia z 8 grudnia 2025 r. r. w przedmiocie

odrzucenia jej sprawozdania finansowego została wniesiona do Sądu Najwyższego

osobiście przez Prezesa tej Partii, to została ona złożona z naruszeniem

art. 871 § 1 k.p.c. i jest z tej przyczyny niedopuszczalna.

Rodzi to konieczność odrzucenia tej skargi bez wzywania podmiotu ją

wnoszącego do usunięcia tego uchybienia. Wadliwość w postaci niedochowania

przymusu adwokacko-radcowskiego nie podlega bowiem konwalidacji (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z 21 października 2021 r., IV CO 170/21).

Niezależnie od powyższego, należy stwierdzić, że w świetle postanowień

Statutu Partii Narodowe Odrodzenie Polski, organem reprezentującym Partię na

zewnątrz jest Rada Wykonawcza. Ten sam organ jest uprawniony do wyznaczenia

osoby reprezentującej Partię przy czynnościach prawnych (ust. 16 Statutu Partii).

W przedmiotowej sprawie Prezes Partii nie przedłożył żadnych dokumentów

uprawniających go do reprezentowania Partii. Podkreślić jednak należy, że gdyby

nawet powyższy brak formalny został konwalidowany, to przedmiotowa skarga

nadal byłaby wniesiona z naruszeniem art. 871 k.p.c., którego naruszenie nie

I NSW 10732/25

5

podlega konwalidacji (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca

2023 r., I NSW 5/23).

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł o odrzuceniu skargi

na podstawie art. 34b ust. 2 ustawy o partiach politycznych w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

w zw. z art. 871 § 1 k.p.c. w zw. z art. 130 § 5 zd. 2 k.p.c.

[r.g.]