Wtorek Wydanie nr 31

Sygnatura akt
I PSK 150/26
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział I
Rodzaj
Postanowienie
Data orzeczenia
4 marca 2026 r.
Rozstrzygnięcie
Zasądzono
Zasądzono
31 474 zł
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sąd Najwyższy

Sąd Najwyższy

Sąd Najwyższy nie przyjął skargi szpitala na przywrócenie do pracy czterech powódek

Przejdź do orzeczenia, 15 min czytania

Spór

Cztery pracownice domagały się od szpitala przywrócenia do pracy, wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy i odszkodowania po zwolnieniu bez wypowiedzenia. Szpital twierdził, że powódki dokonały bezprawnych wpisów w dokumentacji medycznej i że ich żądania są nadużyciem prawa.

Ustalenia sądu

Sąd Rejonowy w Siedlcach przywrócił trzy powódki do pracy i zasądził na ich rzecz wynagrodzenie oraz odszkodowanie. Sąd Okręgowy zmienił wyrok wobec jednej z powódek, zasądzając odszkodowanie zamiast przywrócenia, a apelację szpitala oddalił.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej szpitala i zasądził od niego na rzecz czterech powódek po 240 zł kosztów zastępstwa procesowego.

Dlaczego

Szpital nie wykazał, że skarga jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy wskazał, że art. 8 k.p. dotyczy nadużycia prawa, a nie jego naruszenia, i że kontrola jego zastosowania w kasacji jest możliwa tylko przy szczególnie rażącym naruszeniu.

Dla firm

Zarzut nadużycia prawa z art. 8 k.p. nie wystarczy do przyjęcia skargi kasacyjnej. Strona musi wykazać konkretne, oczywiste naruszenie prawa, a ocena zastosowania tego przepisu mieści się w swobodnym uznaniu sądu.

Więcej o sprawie

Szpital zarzucał powódkom wpisy w dokumentacji medycznej wypisanych pacjentów, które miały być dokonane dla dodatku covidowego, i wskazywał na art. 8 k.p. jako podstawę oddalenia ich żądań.

Sąd Okręgowy w Siedlcach zamienił przywrócenie do pracy jednej z powódek na odszkodowanie, a pozostałym przywrócił pracę.

Nie wykazała jednak rzeczywistego występowania przywołanej przez siebie przesłanki.

Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy
Rozstrzygnięcie
Zasądzono
Zasądzono
31 474 zł
Sąd
Sąd Najwyższy, Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział I
Sygnatura
I PSK 150/26

Treść orzeczenia około 15 minut czytania

I PSK 150/26

POSTANOWIENIE

Dnia 4 marca 2026 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jarosław Sobutka

w sprawie z powództwa A.L., E.S., B.M. i A.N.

przeciwko Szpitalowi w S. Sp. z o.o.

o przywrócenie do pracy, wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy

i odszkodowanie,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w dniu 4 marca 2026 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego

w Siedlcach z dnia 18 grudnia 2024 r., sygn. akt IV Pa 16/24,

I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

II. zasądza od Szpitala w S. Sp. z o.o. na rzecz A.L., B.M., A.N. i

E.S. kwotę po 240,00 (dwieście czterdzieści) złotych, wraz z

ustawowymi odsetkami za czas po upływie tygodnia

od dnia doręczenia zobowiązanemu orzeczenia do dnia zapłaty -

tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego

w postępowaniu kasacyjnym.

DS

Uzasadnienie

Wyrokiem z 2 lutego 2024 r., wydanym w sprawie z powództwa A.L., B.M.,

A.N. i E.S., przeciwko Szpitalowi w S. sp. z o.o. z siedzibą w S., o przywrócenie do

I PSK 150/26

2

pracy, wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy i odszkodowanie, Sąd

Rejonowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych:

1. przywrócił powódki A.L., B.M. i A.N. do pracy w Szpitalu w S. sp. z o.o. z

siedzibą w S. na poprzednich warunkach;

2. zasądził od pozwanej spółki na rzecz:

1. powódki E.S. kwotę 18.751,14 zł brutto, tytułem odszkodowania za

niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia, z

odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 29 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty;

2. powódki A.L. kwotę 31.473,63 zł, brutto tytułem wynagrodzenia za czas

pozostawania bez pracy, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 22

grudnia 2021 r. do dnia zapłaty, pod warunkiem podjęcia przez nią pracy po

przywróceniu;

3. powódki B.M. kwotę 32.264,16 zł brutto, tytułem wynagrodzenia za czas

pozostawania bez pracy, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 29

grudnia 2021 r. do dnia zapłaty, pod warunkiem podjęcia przez nią pracy po

przywróceniu;

4. powódki A.N. kwotę 27.646,35 zł brutto, tytułem wynagrodzenia za czas

pozostawania bez pracy, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 28

grudnia 2021 r. do dnia zapłaty, pod warunkiem podjęcia przez nią pracy po

przywróceniu;

5. tytułem zwrotu kosztów procesu zasądził od pozwanej spółki na rzecz:

powódki A.L. kwotę 8.949 zł, w tym kwotę 1.080 zł, tytułem zwrotu kosztów

zastępstwa procesowego, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, od dnia

uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty; powódki B.M.

kwotę 5.080 zł, w tym kwotę 1.080 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, od dnia

uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty; powódki A.N.

kwotę 7.992 zł, w tym kwotę 1.080 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, od dnia

uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty; powódki E.S.

kwotę 4.080 zł, w tym kwotę 1.080 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

I PSK 150/26

3

procesowego, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, od dnia

uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty;

6. nakazał pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego

w Siedlcach kwotę 5.755 zł, tytułem tej części opłat od pozwów, od

uiszczenia których zostały zwolnione powódki B.M. i E.S.;

7. wyrokowi w punkcie drugim podpunkt a nadał rygor natychmiastowej

wykonalności do kwoty 6.250,38 zł.

Na skutek apelacji powódki B.M., powódki A.N. i pozwanej spółki Szpital w S.

sp. z o.o., Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych, wyrokiem z 18 grudnia 2024 r. (sygn. akt IV Pa 16/24):

1. zmienił zaskarżony wyrok w pkt I i II b, w stosunku do A.L. w ten sposób, że

w miejsce przywrócenia do pracy zasądził na jej rzecz od pozwanej kwotę

31.473,63 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie,

od 29 września 2021 r. do dnia zapłaty, tytułem odszkodowania za

niezgodne z prawem rozwiązanie stosunku pracy; wykreślił punkt II b;

2. oddalił apelacje pozwanej;

3. odrzucił apelacje powódek A.N. i B.M.;

4. zasądził od A.N. na rzecz pozwanej kwotę 1.000 zł, tytułem zwrotu kosztów

procesu za drugą instancję, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, od dnia

uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty;

5. zasądził od B.M. na rzecz pozwanej kwotę 1.000 zł, tytułem zwrotu kosztów

procesu z drugą instancję, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, od dnia

uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty;

6. w pozostałej części odstąpił od obciążania powódek A.N. i B.M. kosztami

procesu za drugą instancję;

7. zasądził od pozwanej spółki na rzecz A.N. kwotę 120 zł, tytułem zwrotu

kosztów procesu za drugą instancję, z ustawowymi odsetkami za

opóźnienie, od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia

zapłaty;

8. zasądził od pozwanej spółki na rzecz B.M. kwotę 120 zł, tytułem zwrotu

kosztów procesu za drugą instancję, z ustawowymi odsetkami za

I PSK 150/26

4

opóźnienie, od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia

zapłaty;

9. zasądził od pozwanej spółki na rzecz A.L. kwotę 120 zł, tytułem zwrotu

kosztów procesu za drugą instancję, z ustawowymi odsetkami za

opóźnienie, od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia

zapłaty;

10. zasądził od pozwanej spółki na rzecz E.S. kwotę 120 zł, tytułem zwrotu

kosztów procesu za drugą instancję, z ustawowymi odsetkami za

opóźnienie, od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia

zapłaty.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach do Sądu

Najwyższego wywiodła pozwana spółka, zaskarżając tenże wyrok w zakresie

rozstrzygnięć zawartych w punktach 1,2, 7,8,9 i 10 wyroku, zarzucając mające

istotny wpływ na jego treść naruszenie:

1. art. 52 § 2 k.p., przez jego niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało

przyjęciem przez Sąd II instancji, że pozwana nie zachowała

jednomiesięcznego terminu z tego przepisu do złożenia oświadczenia woli o

rozwiązaniu stosunku pracy, podczas gdy z całokształtu zebranego materiału

dowodowego wynika, iż pozwana złożyła oświadczenie w ustawowo

wyznaczonym terminie;

2. art. 52 § 2 k.p. w związku z art. 8 k.p., przez niewłaściwe zastosowanie

art. 52 § 2 k.p. oraz niezastosowanie art. 8 k.p. i przyjęcie, że złożenie przez

pracodawcę oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę bez zachowania

okresu wypowiedzenia z winy pracownika, nastąpiło z przekroczeniem

jednomiesięcznego terminu, gdy powódki swoim rażąco nagannym

zachowaniem nadużyły zaufania pracodawcy i zagroziły słusznym interesom

pracodawcy oraz pacjentom, w których dokumentacji dokonywały

nieuprawnionych zmian, co winno skutkować przyjęciem, że nadużycie

prawa skutkowało tym, że nie korzystają one z ochrony wynikającej z art. 52

§ 2 k.p. (niezależnie od faktu, że pozwana konsekwentnie stoi na

stanowisku, że termin ten został zachowany);

I PSK 150/26

5

3. art. 8 k.p., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy żądania powódek

stanowi nadużycie prawa podmiotowego, z uwagi na sprzeczność z

zasadami współżycia społecznego i społecznego gospodarczym

przeznaczeniem prawa, co skutkowało uwzględnieniem powództw w

kontekście rażącego, nieakceptowanego społecznie naruszenia zasad

postępowania przez osoby wykonujące zawód medyczny, na których

spoczywa prawny obowiązek postępowania zgodnie z zasadami etyki

zawodowej, zwłaszcza, że:

1. dokonanie wpisów jest bezsporne;

2. jednym z podstawowych obowiązków powódek wykonujących zawód

pielęgniarki było należyte prowadzenie dokumentacji medycznej pacjentów,

z poszanowaniem zasad wynikających z powszechnych i wewnętrznych

regulacji;

3. naruszenie miało charakter ciężki rozumiany jako działanie umyślne, nie

zasługujące na usprawiedliwienie okolicznościami związanymi z pandemią

covid-19;

4. istotnie zagrażało interesom pracodawcy, w kontekście roszczeń pacjentów,

jak również odpowiedzialności przed płatnikiem (NFZ) z tytułu rozbieżności

w poszczególnych wersjach dokumentacji medycznej (wbrew twierdzeniom

Sądu nawet realne zagrożenie interesów pracodawcy w postaci możliwości

zgłoszenia zasadnych roszczeń, stanowi jeden z elementów warunkujących

rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia);

5. art. 8 k.p. w związku z art. 45 § 2 zdanie pierwsze i § 3 k.p. w związku z

art. 4771 k.p.c., poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji, gdy w stosunku do

powódek domagających się przywrócenia do pracy, zasadne było co

najmniej odmowne rozpoznanie żądania przywrócenia do pracy i ewentualne

rozważenie zasądzenia w to miejsce odszkodowania (niezależnie od fakt, że

pozwana konsekwentnie stoi na stanowisku, że powództwo podlega

oddaleniu w całości), zważywszy na naruszenie zasad współżycia

społecznego dyskwalifikującego możliwość dalszej współpracy;

6. niezastosowanie art. 8 k.p. w związku z treścią art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z

dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych w związku z art. 17 ust. 1 pkt

I PSK 150/26

6

1 ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych, w

zakresie dotyczącym powódki A.N., poprzez uwzględnienie przywoływanej

przez nią ochrony stosunku pracy, wynikającej ze statusu działacza

związkowego oraz osoby pełniącej funkcję w samorządzie zawodowym

pielęgniarek i położonych, w sytuacji, gdy powoływanie się na tę ochronę stoi

w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego i czyni tę ochronę

bezskuteczną w realiach niniejszej sprawy;

7. niezastosowanie art. 8 k.p. i niewłaściwe zastosowanie art. 183a § 1 k.p.,

art. 183b § 1 pkt 1 k.p., poprzez błędne przyjęcie, ze w sprawie doszło do

nierównego traktowania pielęgniarek dokonujących bezprawnych wpisów w

dokumentacji medycznej, w stosunku do innych osób, które dopuściły się

analogicznych naruszeń, w zakresie zastosowanej przez pracodawcę

dolegliwości, w sytuacji, gdy w toku postępowania pracodawca wykazał

stosowanie obiektywnych kryteriów złagodzenia sankcji, z uwagi na

zapewnienie ciągłości udzielania świadczeń zdrowotnych, w obszarach

łączących z brakiem wykwalifikowanej kadry, jak również faktem postawy

prezentowanej przez te osoby, w obliczu stwierdzonych naruszeń, w tym

złożenia rzetelnych i wyjaśnień pozytywnie rokujących, co do obdarzenia

tych osób zaufaniem (w przeciwieństwie do powódek, które złożyły jedynie

lakoniczne i pisemne wyjaśnienia, a wobec ich „grupowej” nieobecności

spowodowanej chorobą po ujawnieniu czynu, pracodawca był nawet

pozbawiony możliwości odbycia z nimi rozmów).

Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania, jako oczywiście uzasadnionej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) oraz

uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie w tym zakresie sprawy do

ponownego rozpoznania, przez Sąd Okręgowy w Siedlcach, przy pozostawieniu

temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego, względnie - w

przypadku uznania zasadności skargi i stwierdzenia dopuszczalności orzeczenia,

co do istoty sprawy - zmianę wyroku w zaskarżonej części i oddalenie powództw

oraz zasądzenie na rzecz pozwanej, od powódek zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego według norm przepisanych, wraz z odsetkami ustawowymi za

I PSK 150/26

7

opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, od dnia uprawomocnienia do

dnia zapłaty.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

skarżąca spółka wskazała, że analiza zaskarżonego wyroku wskazuje prima facie,

że Sąd Okręgowy, choć zakwalifikował działania powódek w kategorii ciężkiego

naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, zaniechał oceny ich

postępowania oraz zgłaszanych przez nie roszczeń przez pryzmat dyspozycji art. 8

k.p. (pomimo wyraźnie sformułowanego w tym zakresie zarzutu apelacyjnego). Sąd

odwoławczy zaniechał również analizy art. 8 k.p. w zestawieniu z możliwościami

jakie daje Sądowi art. 4771 k.p.c., który umożliwia przyznanie świadczenia

alternatywnego wbrew woli powoda (np. przyznania odszkodowania zamiast

przywrócenia do pracy).

W ocenie skarżącej spółki Sąd II instancji dopuścił się istotnego zaniechania,

poprzez brak wnikliwej analizy stanu faktycznego w kontekście dyspozycji art. 8

k.p., co doprowadziło do naruszenia granic dopuszczalnego korzystania z praw

podmiotowych w stosunkach pracy. Skarżąca spółka podniosła, że sformułowana w

przywołanym przepisie klauzula zasad współżycia społecznego sprawia, iż

formalne przysługiwanie danego prawa nie oznacza jego istnienia w sensie

materialnym, jeżeli jego realizacja prowadziłaby do naruszenia zasad etyki,

zaufania oraz interesów pracodawcy. Powołując się na utrwalone orzecznictwo

Sądu Najwyższego (zawarte w uzasadnieniu wniosku), pozwana zaznaczyła, że w

przypadku szczególnie rażącego naruszenia obowiązków pracowniczych,

roszczenie pracownika może zostać oddalone na podstawie art. 8 k.p. nawet

wówczas, gdy samo rozwiązanie stosunku pracy w sposób oczywisty naruszało

prawo.

W niniejszej sprawie naruszenie to miało charakter ciężki i umyślny,

polegając na bezspornym dokonywaniu przez powódki ingerencji w dokumentację

medyczną wypisanych już pacjentów, poprzez wprowadzanie antydatowanych

wpisów. Działanie to, podyktowane chęcią uzyskania korzyści majątkowej w postaci

tzw. dodatku covidowego, stanowiło rażące naruszenie etyki zawodowej

pielęgniarki oraz zasad prowadzenia dokumentacji, co w konsekwencji zagrażało

I PSK 150/26

8

interesom pracodawcy - w relacjach z NFZ oraz narażało Szpital na potencjalne

roszczenia odszkodowawcze pacjentów. Skarżąca podkreśliła, że zaniechanie

analizy sprawy, przez pryzmat klauzul generalnych doprowadziło do sytuacji

budzącej społeczny sprzeciw, w której osoby przywrócone do pracy, po tak

nagannym czynie uzyskują drogę do otrzymania znacznych kwot, za czas

pozostawania bez pracy, co w przypadku jednej z powódek, A.N., zbiegło się z

zaniechaniem rozpoznania zarzutów dotyczących nadużycia przez nią ochrony,

wynikającej z funkcji związkowej oraz samorządowej.

Jednocześnie pozwana wywiodła, że art. 8 k.p. winien być rozpatrywany

wielopłaszczyznowo, w tym w odniesieniu do zarzucanego pracodawcy uchybienia

terminowi z art. 52 § 2 k.p., gdyż orzecznictwo dopuszcza stosowanie klauzul

generalnych, także w zakresie oceny zachowania terminów procesowych.

Niezależnie od powyższego, pozwana spółka podtrzymała stanowisko, że

rozwiązanie umów nastąpiło z zachowaniem ustawowego terminu miesiąca, od

uzyskania danych umożliwiających rzetelną analizę naruszeń. Pracodawca wskazał

również, że w świetle art. 8 k.p. posiadał prawo do różnicowania sankcji wobec

poszczególnych osób, kierując się obiektywnymi kryteriami, takimi jak konieczność

zabezpieczenia opieki nad pacjentami, postawa pracowników po ujawnieniu

naruszeń oraz stopień ich winy, co zostało szczegółowo wyjaśnione w toku

postępowania przed Sądem I instancji.

W odpowiedzi na wywiedzioną skargę kasacyjną, powódka E.S. wniosła o

wydanie postanowienia o odmówieniu przyjęcia skargi kasacyjnej pozwanej spółki,

ewentualnie oddalenie skargi kasacyjnej oraz w obydwu przypadkach zasądzenie

od pozwanej spółki na rzecz powódki E.S., zwrotu kosztów postępowania przed

Sądem Najwyższym według norm przepisanych, w tym zwrotu kosztów zastępstwa

prawnego według norm przepisanych w postępowaniu kasacyjnym, wraz z

ustawowymi odsetkami, od dnia wydania orzeczenia do dnia zapłaty.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyły także powódki A.L., A.N. i B.M.,

wnosząc o nieprzyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, oddalenie skargi

kasacyjnej i zasądzenie od strony przeciwnej kosztów procesu, za postępowanie

przed Sądem Najwyższym według norm przepisanych.

I PSK 150/26

9

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna wywiedziona w niniejszej sprawie nie kwalifikuje się do

przyjęcia i dalszego merytorycznego rozpoznania.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że skarga kasacyjna podlega badaniu

(na etapie przedsądu) w zakresie spełnienia przez nią warunków formalnych.

Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność

postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając

na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu,

ustawodawca zagwarantował, że skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek

zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek, wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma, w

konsekwencji, zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i

procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą być

zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się instrumentem

wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie w każdej

sprawie, nawet takiej, w której prawomocne orzeczenie zostało wydane w

warunkach błędu w subsumpcji, czy też wyniku wadliwej wykładni prawa, skarga

kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. W przeciwnym bowiem razie Sąd

Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom, sądem trzeciej instancji, a

jego zadaniem nie jest przecież dokonywanie korekty ewentualnych błędów w

zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej indywidualnej sprawie.

Formułując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania strona

skarżąca wskazała, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona – przywołano

więc przesłankę przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Nie wykazała jednak

rzeczywistego występowania przywołanej przez siebie przesłanki. Odwołanie się do

przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga bowiem nie tylko powołania się na

okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również

I PSK 150/26

10

wykazania, iż przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że strona skarżąca

musi wskazać, w czym (w jej ocenie) wyraża się „oczywistość” zasadności skargi

oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w

sposób oczywisty. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego

przepisu (przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona. Strona skarżąca powinna więc w wywodzie prawnym

wykazać kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub

procesowego, polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienia Sądu

Najwyższego: z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 nr 4, poz. 75;

z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z 9 marca 2012 r., I UK 370/11,

LEX nr 1215126 i z 1 stycznia 2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774). Ponadto,

przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej rozumie się sytuację, w której

zaskarżone orzeczenie sądu drugiej instancji w sposób ewidentny narusza

konkretne przepisy prawa. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 30 listopada

2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171).

Skarżąca upatruje kwalifikowanego naruszenia przez Sąd II instancji przede

wszystkim przepisu art. 8 k.p. Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się w

kwestiach wykładni i zastosowania tego przepisu w konkretnych stanach

faktycznych sprawy. Na podstawie art. 8 k.p. każde działanie albo zaniechanie

może być uznane za nadużycie prawa, jeśli występuje jedna z dwóch przesłanek:

obiektywna sprzeczność ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa lub

obiektywna sprzeczność z zasadami współżycia społecznego. Trzeba jednak

pamiętać, że art. 8 k.p., po pierwsze, dotyczy nadużycia, a nie naruszenia prawa

oraz, po drugie, odnosi się do nadużycia prawa podmiotowego, które ma naturę

cywilnoprawną (w szerokim rozumieniu). Skoro hipotezą normy art. 8 k.p. objęte są

przypadki nadużycia a nie obrazy prawa, to regulacja ta nie dotyczy sytuacji, gdy

określony podmiot narusza przepisy prawa materialnego. Konstrukcja ta obejmuje

właśnie przypadki, w których zachowanie określonego podmiotu spełnia formalnie

wszystkie wymagania przewidziane przepisem prawa, natomiast z innych -

pozaprawnych - względów (np. społecznych czy moralnych) zachowanie to nie

zasługuje na ochronę prawną. Posłużenie się konstrukcją nadużycia prawa jest

I PSK 150/26

11

więc z założenia dopuszczalne tylko wyjątkowo i musi mieć szczególne, wyraźne

uzasadnienie merytoryczne i formalne, a zwłaszcza usprawiedliwienie we w miarę

skonkretyzowanych regułach, głównie o konotacji etycznej, moralnej i obyczajowej.

Przepis ten, z uwagi na wyjątkowość możliwości jego zastosowania, upoważnia sąd

do oceny, w jakim zakresie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest

uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony prawnej, ale wyłącznie w

nierozłącznym związku z całokształtem okoliczności konkretnej sprawy. Ocena, czy

w konkretnym przypadku ma zastosowanie norma art. 8 k.p., mieści się w

granicach swobodnego uznania sędziowskiego. Sfera ta w ramach postępowania

kasacyjnego może podlegać kontroli tylko w przypadku szczególnie rażącego i

oczywistego naruszenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 grudnia

2024 r., III PSK 97/23, Legalis nr 3168618; postanowienie Sądu Najwyższego z 31

stycznia 2024 r., II PSK 40/23, Legalis nr 3044656) – z taką sytuacja jednak nie

mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 §

2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, orzekając o kosztach

postępowania kasacyjnego zgodnie z art. 108 § 1, art. 98 § 1, 11 k.p.c. w związku z

art. 39821 k.p.c. w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 w związku z § 9 ust. 1 pkt 1

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. 2026 r., poz. 215).

DS.

[r.g.]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.