Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi pozwanej, powód dostanie 240 zł kosztów

Wyrokiem z 10 października 2019 r. (sygn. akt IV P 826/15), wydanym w

sprawie z powództwa K.W., przeciwko G. w J., o przywrócenie do pracy i

wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, Sąd Rejonowy w Jastrzębiu-

Zdroju w pkt 1 wyroku przywrócił powoda do pracy na dotychczasowym stanowisku

I PSK 151/26

2

i miejscu pracy oraz z dotychczasowym wynagrodzeniem za pracę - na

dotychczasowych warunkach pracy i płacy, a w pkt 2 wyroku zasądził od pozwanej,

pod warunkiem podjęcia przez powoda w terminie 7 dni pracy od przywrócenia do

niej, wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, z wyłączeniem okresu

pobierania przez powoda zasiłku chorobowego od 10 października 2015 r. do 17

marca 2016 r., pomniejszone o sumę wypłaconego powodowi zasiłku dla

bezrobotnych w okresie od 24 maja 2016 r. do 23 maja 2017 r., tj. w kwocie

stanowiącej sumę kwoty 293.204,47 zł brutto oraz iloczynu kwoty 6.745 zł brutto i

liczby miesięcy, jakie upłyną do dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Zaś w pkt 3

wyroku zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 360 zł, tj. sześciokrotności

stawki minimalnej, jako zwrot kosztów zastępstwa procesowego w sprawie oraz

3.600,00 zł, jako zwrot poniesionej przez powoda opłaty od pozwu.

Sąd Okręgowy w Rybniku IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych,

wyrokiem z 9 maja 2024 r. (sygn. akt IV Pa 19/23), na skutek apelacji wywiedzionej

przez pozwaną, oddalił apelację i zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę

360 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia

pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je

zasądzono do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu apelacyjnym oraz kasacyjnym.

Następnie, pozwana G. w J., 12 sierpnia 2024 r. wniosła o wznowienie

postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w

Rybniku i zmianę zaskarżonego orzeczenia, poprzez oddalenie powództwa w

całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu, w tym

kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, wraz z ustawowymi

odsetkami za opóźnienie od daty prawomocności orzeczenia do dnia zapłaty. W

uzasadnieniu pozwana podniosła, że Sąd Okręgowy w Rybniku, w sprawie o sygn.

akt

IV

Pa

19/23,

wyrokiem

z 9 maja 2024 r. oddalił apelację pozwanej. Natomiast pełnomocnik pozwanej -

adw. M.M., nie otrzymał dostępu do Portalu Informacyjnego Sądu, przez co

publikowane w Portalu pisma procesowe nie były mu doręczone zgodnie z

przepisami. W konsekwencji pełnomocnik pozwanej został pozbawiony możliwości

uzyskania informacji o terminie rozprawy odwoławczej, tym samym udziału w jej

I PSK 151/26

3

toku, co pozbawiło możliwości prawidłowej reakcji w toczącym się postępowaniu.

Skutkiem powyższego został wydany wyrok, w okolicznościach prowadzących do

pozbawienia pozwanej możliwości obrony swoich spraw.

Na skutek skargi o wznowienie postępowania Sąd Okręgowy w Rybniku IV

Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, postanowieniem z 20 września 2024 r.

(sygn. akt IV Pa 100/24), w punkcie pierwszym rozstrzygnięcia oddalił skargę o

wznowienie postępowania, a w punkcie drugim zasądził od pozwanej na rzecz

powoda kwotę 240 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu

świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym

je zasądzono do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w Rybniku, do Sądu

Najwyższego wywiodła pozwana, zaskarżając judykat w całości, zarzucając:

- naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 412 § 1 i § 2 k.p.c., które miały istotny

wpływ na wynik postępowania, poprzez błędną ich wykładnię i wydanie, po

rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, postanowienia oddalającego skargę o

wznowienie postępowania w sytuacji, w której merytoryczne rozpoznanie skargi

wymaga od Sądu wydania wyroku,

- naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 406 k.p.c. w zw. z art. 405 k.p.c. w zw.

z art. 410 k.p.c. oraz art. 412 § 1 i § 2 k.p.c., które miały istotny wpływ na wynik

postępowania, poprzez błędną ich wykładnię i wydanie orzeczenia po rozpoznaniu

sprawy na posiedzeniu niejawnym w sytuacji, w której merytoryczne rozpoznanie

skargi wymaga od Sadu przeprowadzenia rozprawy, nie zaś posiedzenia

niejawnego, co z kolei prowadziło do pozbawienia strony możliwości działania i

obrony swych praw;

- naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 1311a § 1 k.p.c., w zw. z art. 141 § 3

k.p.c. które miały istotnych wpływ na wynik postępowania, poprzez błędną ich

wykładnię i uznanie, że zamieszczenie wyroku w Portalu Informacyjnym Sądów

Powszechnych wobec wielości pełnomocników w sposób uniemożliwiający

odebranie wyroku przez jednego z pełnomocników jest zgodne z zasadami

doręczania pism procesowych, a w konsekwencji wystarczające dla uznania, że

pozwana nie była pozbawiona gwarancji procesowych.

I PSK 151/26

4

Strona skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

wskazując, że w sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, tj.:

a) art. 412 § 1 i § 2 k.p.c. w zakresie dotyczącym interpretacji, czy skarga o

wznowienie postępowania, rozpoznana merytorycznie przez Sąd, która nie

podlegała odrzuceniu w trybie art. 410 k.p.c. może zostać oddalona

postanowieniem w sytuacji, gdy rozpoznanie merytoryczne sprawy rozpoczętej

wniesieniem skargi o wznowienie powinno skutkować wydaniem wyroku;

b) art. 406 k.p.c. w zw. z art. 405 k.p.c. w zw. z art. 412 § 1 i § 2 k.p.c. w zakresie

dotyczącym interpretacji, czy rozpoznanie merytoryczne skargi o wznowienie

postępowania, w sytuacji w której nie została ona odrzucona w trybie art. 410 k.p.c.,

wymaga przeprowadzenia rozprawy w sytuacji, gdy skarga dotyczy orzeczenia

wydanego po przeprowadzeniu rozprawy.

c) art. 1311a § 1 k.p.c., w zw. z art. 141 § 3 k.p.c. w kontekście braku wprowadzenia

jednolitego systemu informatycznego, o którym mowa w art. 9 § 11 k.p.c. w sytuacji,

gdy Sąd nie realizuje obowiązku doręczania pism procesowych za pośrednictwem

Portalu Informacyjnego w sposób, który nie prowadzi do ograniczenia uprawnień

uczestnika procesu.

W oparciu o podstawy kasacyjne, na podstawie art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. w

związku z art. 39815 § 1 k.p.c., strona skarżąca wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu Okręgowego w Rybniku w

całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Okręgowemu w Rybniku;

2. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów postępowania

kasacyjnego według norm przewidzianych wraz z ustawowymi odsetkami za

opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Zdaniem skarżącej, na tle niniejszej sprawy wyłoniła się potrzeba dokonania

wykładni przepisów prawa, które rodzą wątpliwości interpretacyjne, w zakresie

dotyczącym rodzaju orzeczenia kończącego postępowanie. Jak wskazano w

uzasadnieniu nie ulega wątpliwości, że kwestią kluczową w postępowaniu cywilnym

jest orzeczenie, które to postępowanie kończy - wszakże wszczyna się

I PSK 151/26

5

postępowanie w celu jego zakończenia i uzyskania orzeczenia. W uzasadnieniu

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, dotyczącego zarzutu

naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 412 § 1 i § 2 k.p.c., należy

wskazano, że w procedurze wznowieniowej, zgodnie ww. przepisami, Sąd

rozpoznaje sprawę na nowo w granicach podstawy wznowienia. Po ponownym

rozpoznaniu sprawy Sąd oddala skargę o wznowienie, bądź w przypadku

uwzględnienia, zmienia, albo uchyla zaskarżone orzeczenie, a w razie potrzeby

pozew odrzuca lub postępowanie umarza. Sposób konstrukcji przepisu wyraźnie

stanowi, że Sąd badając merytorycznie zasadność skargi, powinien wydać w

postępowaniu skargowym wyrok, a nie postanowienie. Sąd Okręgowy w Rybniku,

oddalając skargę o wznowienie na posiedzeniu niejawnym, zdaniem pozwanej,

dokonując rozstrzygnięcia w formie postanowienia, nie zastosował się do

prawidłowej wykładni przepisów prawa procesowego.

Orzeczenie w formie postanowienia po rozpoznaniu skargi, jak miało to

miejsce w przedmiotowej sprawie, skutkuje naruszeniem przepisów prawa

procesowego, które nakładają na Sąd obowiązek wydania wyroku, a nie

postanowienia, w celu zapewnienia pełnej kontroli i prawidłowego wykonania zasad

procesu cywilnego.

W niniejszej sprawie zachodzi także potrzeba dokonania przez Sąd

Najwyższy wykładni przepisów w zakresie obowiązku przeprowadzenia rozprawy w

postępowaniu dotyczącym wznowienia postępowania, gdyż kwestia ta nie została

jednoznacznie uregulowana w obowiązujących przepisach, co prowadzi do

rozbieżności w ich stosowaniu. W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy w Rybniku

rozpoznał skargę o wznowienie postępowania na posiedzeniu niejawnym, mimo że

wyrok Sądu Rejonowego w Jastrzębiu-Zdroju, którego dotyczyła skarga, został

wydany po przeprowadzeniu rozprawy. Takie działanie narusza fundamentalne

zasady rzetelnego postępowania oraz prawa stron do sprawiedliwego procesu,

ponieważ nie uwzględnia charakteru skargi o wznowienie jako środka

nadzwyczajnego, który wymaga szczególnej dbałości o proceduralną poprawność i

ochronę praw stron.

I PSK 151/26

6

W zakresie potrzeby dokonania wykładni przepisów prawa, tj. art. art. 1311a §

1 k.p.c., w zw. z art. 141 § 3 k.p.c, pozwana wskazuje na ratio legis tego przepisu.

W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania podniesiono, że art. 1311a

k.p.c. ma charakter epizodyczny. Ustawodawca w zdaniu pierwszym § 1 wyraźnie

łączy doręczenia elektroniczne za pośrednictwem Portalu Informacyjnego z

sytuacją braku wdrożenia jednego systemu teleinformatycznego obsługującego

postępowanie sądowe, o którym mówi art. 9 § 11 k.p.c. Oznacza to, że obecnie

obowiązująca regulacja jest jedynie rozwiązaniem tymczasowym, które ma

obowiązywać do czasu wprowadzenia systemu integrującego dotychczasowe

rozwiązania. Obecne przepisy nie precyzują jednoznacznie zależności między

doręczeniem za pośrednictwem Portalu Informacyjnego a sytuacją, w której strona

ma więcej niż jednego pełnomocnika, o czym mówi art. 141 § 3 k.p.c. W tej sytuacji,

obowiązująca regulacja nie jest wystarczająca, a jej pełna realizacja będzie

możliwa dopiero po wdrożeniu systemu teleinformatycznego, o którym mowa

w art. 9 § 11 k.p.c.

Skutek braku dostępu do Portalu jest dla pozwanej oczywisty - pozwana była

pozbawiona możliwości działania przez swojego pełnomocnika. Pełnomocnik

pozwanej nie miał wiedzy, ani świadomości o tym, że w sprawie został wydany

wyrok. Stąd też, w ocenie pozwanej zachodzi konieczność dokonania interpretacji

skutków procesowych pominięcia jednego z pełnomocników w dostępie do Portalu,

w stosunku do gwarancji postępowania cywilnego.

W odpowiedzi na wywiedzioną skargę kasacyjną powód wniósł o oddalenie

skargi kasacyjnej w całości, odrzucenie skargi kasacyjnej z uwagi na fakt, że

wniosek o rozpoznanie skargi nie jest zawarty w odrębnym dokumencie a jedynie w

treści skargi i obciążenie strony pozwanej kosztami postępowania przed Sądem

Najwyższym, w tym kosztami zastępstwa procesowego strony powodowej przed

Sądem Najwyższym wg norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I PSK 151/26

7

Skarga kasacyjna wywiedziona w niniejszej sprawie nie kwalifikuje się do

przyjęcia i dalszego merytorycznego rozpoznania.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że skarga kasacyjna podlega badaniu

(na etapie przedsądu) w zakresie spełnienia przez nią warunków formalnych.

Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność

postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając

na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu,

ustawodawca zagwarantował, że skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek

zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek, wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma, w

konsekwencji, zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i

procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą być

zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się instrumentem

wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie w każdej

sprawie, nawet takiej, w której prawomocne orzeczenie zostało wydane w

warunkach błędu w subsumpcji, czy też wyniku wadliwej wykładni prawa, skarga

kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. W przeciwnym bowiem razie Sąd

Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom, sądem trzeciej instancji, a

jego zadaniem nie jest przecież dokonywanie korekty ewentualnych błędów w

zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej indywidualnej sprawie.

Formułując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania strona

skarżąca wskazała, że na tle niniejszej sprawy wyłoniła się potrzeba dokonania

wykładni przepisów prawa, które rodzą wątpliwości interpretacyjne, w zakresie

dotyczącym rodzaju orzeczenia kończącego postępowanie (art. art. 1311a § 1 k.p.c.,

w zw. z art. 141 § 3 k.p.c.) – przywołano więc przesłankę przedsądu określoną w

art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Należy przypomnieć, że odwołanie się do potrzeby

wykładni przepisów prawnych, budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis

I PSK 151/26

8

prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni, albo

niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności

w orzecznictwie, w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych,

które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 13 czerwca

2008 r., III CSK 104/08, Legalis nr 127030; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07,

Legalis nr 2701754 i z 9 września 2022 r., I CSK 1494/22, Legalis nr 2741242).

Stronę skarżącą obciąża obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej

argumentacji prawnej, wskazującej na zaistnienie powołanej okoliczności,

uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zawierającej

szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne wątpliwości interpretacyjne (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09, LEX nr 570112 i

z 29 września 2022 r. I CSK 3496/22, Legalis nr 2790349). Powołanie się na

przyczynę kasacyjną przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania

przez stronę skarżącą, że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść i

znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie

lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania, w drodze

stosownego jurydycznego wywodu, na czym owe wątpliwości polegają, a także że

mają one poważny oraz rzeczywisty charakter i ich rozstrzygnięcie wiąże się z

rozpatrywaną sprawą i jest istotne z punktu widzenia wyniku postępowania oraz

publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej.

Strona skarżąca nie wykazała istnienia wskazywanej przez siebie przesłanki

przedsądu – w rozumieniu przepisów art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Powołując się na

istnienie wątpliwości co do wykładni przywołanych przepisów nie przywołała w

ogóle żadnych poglądów doktryny, ani orzeczeń sądowych, które by takie

wątpliwości uprawdopodabniały.

Skarga o wznowienie postępowania zmierza do zmiany albo uchylenia

prawomocnego orzeczenia. Taki jest cel tej instytucji. W doktrynie przyjmuje się, że

postępowanie ze skargi o wznowienie obejmuje trzy etapy: pierwszy to badanie

dopuszczalności skargi, drugi - badanie dopuszczalności wznowienia (iudicium

rescindens) i trzeci - ponowne rozpoznanie sprawy (iudicium rescissorium) – tak w

piśmiennictwie (K. Weitz, w: J. Gudowski (red.), System Prawa Procesowego

Cywilnego, t. III, cz. 2, s. 1139).

I PSK 151/26

9

W orzecznictwie i doktrynie dominuje pogląd, że w wypadku braku podstaw

do zwrotu lub odrzucenia skargi, konieczne jest wyznaczenie rozprawy, gdyż

zasadność skargi o wznowienie postępowania może być oceniona wyłącznie na

rozprawie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 sierpnia 2007 r., III UZ 9/07,

Legalis nr 111283; postanowienie Sądu Najwyższego z 13 kwietnia 2011 r., V CZ

12/11, Legalis nr 385052; D. Zawistowski, w: Dolecki, Wiśniewski, Komentarz KPC,

t. 1, uw. Nr 1 do art. 412). Pogląd ten ukształtował się jednak na gruncie art. 410 §

1 k.p.c. - w brzmieniu obowiązującym do 5 lutego 2015 r. Obecnie przepis ten w

żaden sposób nie przesądza o konieczności wyznaczenia rozprawy w każdym

wypadku, wobec braku przesłanek do odrzucenia skargi. Ponieważ zatem, de lege

lata, zagadnienie to nie jest wyraźnie uregulowana w przepisach o wznowieniu, na

podstawie art. 406 w zw. z art. 405 k.p.c. należy w tym zakresie zastosować

odpowiednio reguły obowiązujące w postępowaniu przed sądem tej instancji,

względnie tego rzędu, który jest właściwy do wznowienia postępowania (zob. P.

Rylski, A. Olaś (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, wyd. 4, 2025).

Wyznaczenie przez sąd rozprawy na etapie badania dopuszczalności

wznowienia postępowania jest zatem konieczne wówczas, gdy wedle właściwych

przepisów zaskarżone skargą orzeczenie mogło być wydane jedynie po

przeprowadzeniu rozprawy. Nie ma natomiast konieczności przeprowadzenia

rozprawy, jeżeli orzeczenie to mogło być wydane bez przeprowadzenia rozprawy, w

tym na posiedzeniu niejawnym. Rozstrzygnięcie w przedmiocie dopuszczalności

wznowienia postępowania na posiedzeniu niejawnym jest zatem możliwe w

szczególności wówczas, gdy skarga oparta jest na nieważnościowej podstawie

wznowienia, a sądem właściwym do wznowienia postępowania jest sąd drugiej

instancji (art. 374 w zw. z art. 406 i 405 k.p.c.; zob. P. Rylski, A. Olaś (red.), Kodeks

postępowania cywilnego. Komentarz, wyd. 4, 2025).

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 §

2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, orzekając o kosztach

postępowania kasacyjnego zgodnie z art. 108 § 1, art. 98 § 1, 11 k.p.c. w związku z

art. 39821 k.p.c. w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 w związku z § 9 ust. 1 pkt 1

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

I PSK 151/26

10

opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. 2026 r., poz. 118).

DS.

[SOP]