Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi powoda o dyskryminację, zapłaci 4050 zł

Sąd Okręgowy w Warszawie XXI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych,

wyrokiem z 9 listopada 2023 r. (sygn. akt XXI P 61/20), wydanym w sprawie z

powództwa B.B. przeciwko P. S.A. w W., o odszkodowanie, oddalił powództwo w

I PSK 162/26

2

całości i zasądził od B.B. na rzecz P. S.A. w W. kwotę 8.100 zł, tytułem zwrotu

kosztów zastępstwa procesowego.

Na skutek apelacji powoda, Sąd Apelacyjny w Warszawie III Wydział Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 19 grudnia 2024 r. (sygn. akt III APa 5/24),

oddalił apelację i zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 6.075 zł, tytułem

zwrotu kosztów w postępowaniu apelacyjnym.

Skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego wywiódł powód, zaskarżając w

całości wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie, zarzucając rozstrzygnięciu:

I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy,

to jest:

a. art 378 § 1 k.p.c., art 382 k.p.c. w związku z art. 227 k.p.c., poprzez:

− nierozważenie wszystkich zgłoszonych w apelacji zarzutów i wniosków, tj.

nierozpoznanie wszystkich aspektów sprawy w zakresie oddalenia przez

Sąd II instancji powództwa;

− nieuwzględnienie części zebranego materiału dowodowego i pominięcie przy

rozważaniu szeregu istotnych okoliczności sprawy, a w konsekwencji

dokonanie niepełnych ustaleń faktycznych, czego konsekwencją było

zastosowanie przepisów prawa materialnego do nie w pełni ustalonego

stanu faktycznego uznając, że nie doszło do dyskryminowania, czy też

nierównego traktowania powoda;

b. art. 380 k.p.c. w związku z art. 381 k.p.c., poprzez niezasadne pominięcie

wniosku dowodowego powoda o przesłuchanie w charakterze świadka

wskazanej przez powoda osoby, jako spóźnionego z uwagi na fakt, że

powód dopiero w apelacji sprecyzował okoliczności, które miałyby stanowić

przedmiot zeznań tego świadka, co rzutowało na to, iż okoliczności

faktyczne sprawy nie zostały wyjaśnione zgodnie z twierdzeniami powoda,

tym samym pozbawiając go możliwości ich udowodnienia;

II. naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe

zastosowanie, a mianowicie:

a. art. 112 k.p., art 113 k.p. i art. 183a-183c k.p., polegające na niewłaściwym

zastosowaniu tych przepisów w stanie faktycznym niniejszej sprawy, co

I PSK 162/26

3

spowodowało zanegowanie przez Sąd II instancji, że powód był nierówno

traktowany i dyskryminowany przez pracodawcę (w tym dyskryminowany

płacowo);

b. art. 6 k.c. w związku z art. 183b § 1 k.p., poprzez jego niewłaściwe

zastosowanie, wobec nie przeniesienia przez Sąd ciężaru dowodu na

pozwanego pracodawcę, mimo że powód wykazał okoliczności, które

uprawdopodobniały jego gorsze traktowanie jak również to, że takie

różnicowanie było spowodowane przez zakazane przez prawo przyczyny, co

przy właściwym zastosowaniu art. 183b § 1 k.p. prowadziłoby do wniosku, że

pozwany pracodawca nie udowodnił, że nie dyskryminował powoda, co

oznacza, że ciężar dowodowy w takim stanie jest odwrócony;

c. art. 18 § 3 k.p., w związku z art. 112 k.p., poprzez ich niezastosowanie w

sytuacji zwykłego nierównego traktowania powoda (niedyskryminowania z

przyczyn określonych w art. 183a § 1 k.p.), kiedy:

− powód otrzymał dostrzegalnie niższe wynagrodzenie zmienne za 2016 r. od

podległych mu Dyrektorów Departamentu w Pionie Rynków i innych

Dyrektorów Pionów;

− powód w ogóle nie otrzymał premii za okres kiedy przebywał na urlopie

wypoczynkowym w 2017 r., w trakcie okresu wypowiedzenia;

− powód otrzymywał niższe wynagrodzenie od swojego podwładnego;

d. art. 183e § 1 k.p., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, kiedy po

napisaniu przez powoda skargi na bezpośredniego przełożonego,

pracodawca nie zagwarantował mu bezpieczeństwa przed negatywnymi

konsekwencjami podjętych przez niego działań związanych z naruszeniem

przepisów prawa pracy, co w dalszej kolejności przełożyło się na jego

nierówne traktowanie pod kątem warunków pracy i płacy;

e. art. 9 § 1 k.p., art. 94 pkt 5 k.p. w związku z art. 112 i 113 k.p., poprzez ich

niezastosowanie celem ustalenia treści poszczególnych postanowień w

regulaminie zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących

stanowiska kierownicze w banku, w sytuacji kiedy bliżej nieokreślona

decyzja Prezesa Zarządu pozwanego banku o wstrzymaniu wypłaty

powodowi premii mogła zastąpić postanowienia obowiązującego i wiążącego

I PSK 162/26

4

w tej mierze regulaminu zmiennych składników wynagrodzeń, stanowiącego

źródło pozaustawowego prawa pracy, który nie przewidywał takiego

rozwiązania jakim było wstrzymanie wypłaty premii, co w konsekwencji

spowodowało nieterminową wypłatę tego świadczenia na tle wszystkich

innych Dyrektorów objętych postanowieniami tej procedury oraz nierówne

traktowanie i dyskryminowanie powoda;

f. § 9 ust. 1 i § 10 ust. 5 regulaminu zmiennych składników wynagrodzeń dla

osób zajmujących stanowiska kierownicze w związku z art. 9 § 1 k.p., art. 112

k.p. i art. 113 k.p., poprzez ich niezastosowanie celem ustalenia treści

poszczególnych postanowień w regulaminie zmiennych składników

wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w banku i uznanie,

że pracodawca miał prawo do niewystawiania powodowi karty celów, w

związku z czym zapłata premii za okres urlopu wypoczynkowego byłaby

niezasadna i dodatkowo uzasadniona tym, że powód został zwolniony z

obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia umowy o pracę, co

skutkowało nierównym traktowaniem i dyskryminowaniem powoda;

g. § 15 ust. 2 pkt 3 regulaminu zmiennych składników wynagrodzeń dla osób

zajmujących stanowiska kierownicze w związku z art. 9 § 1 k.p,, art. 112 k.p. i

art. 113 k.p. oraz art. 94 pkt 9 k.p., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe

zastosowanie, co skutkowało bezpodstawnym obniżeniem wypłaty należnej

powodowi premii oraz brakiem zastosowania obiektywnych i sprawiedliwych

kryteriów oceny wobec powoda oraz wyników jego pracy w I półroczu

2016 r., czego konsekwencją było nierówne traktowanie i dyskryminowanie

powoda;

h. § 5 ust. 2 umowy o zakazie konkurencji w czasie trwania stosunku pracy

oraz po ustaniu zatrudnienia 5 maja 2008 r., w związku z art. 65 § 1 i 2 k.c. i

art. 112 k.p. oraz art. 113 k.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie w sytuacji,

kiedy pozwany pracodawca posłużył się z pozoru poprawną podstawą

rozwiązania tej umowy, w celu ukrycia prawdziwej przyczyny takiego

działania, co skutkowało nierównym traktowaniem powoda i jego

dyskryminowaniem przy rozwiązaniu tej umowy;

I PSK 162/26

5

i. art. 42 § 1 i 2 k.p. w związku z art. 112 k.p. i art. 113 k.p., poprzez jego

niezastosowanie w sytuacji, kiedy faktyczne terminowe wstrzymanie wypłaty

premii, jako składnika wynagrodzenia powoda oraz brak wystawienia karty

celów na 2017 r. nie nastąpiło w oparciu o pisemne wypowiedzenie

zmieniające, lecz na mocy jednostronnej bliżej nieokreślnej decyzji Prezesa

Zarządu pozwanego pracodawcy, co w konsekwencji doprowadziło do

nierównego traktowania i dyskryminacji powoda.

W związku ze stawianymi zarzutami, powód wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w całości oraz przekazanie temu Sądowi

sprawy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania

kasacyjnego, ewentualnie (w razie niezasadności zarzutów procesowych),

uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w całości i jego zmianę,

poprzez uwzględnienie apelacji powoda oraz zasądzenie od pozwanego banku na

rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego za

postępowanie przed Sądem I i II instancji oraz kosztów postępowania kasacyjnego

według norm przepisanych.

Skarżący wniósł też o przyjęcia do rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej

na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., gdyż jest ona oczywiście uzasadniona.

W ocenie powoda, zaskarżone orzeczenie zapadło wskutek ewidentnego i

rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego oraz materialnego, co

skutkowało wydaniem oczywiście nieprawidłowego wyroku.

W pierwszej kolejności skarżący wskazał, że Sąd Apelacyjny nie odniósł się

do wszystkich zarzutów apelacyjnych i bezpodstawnie pominął zgłaszane przez

powoda wnioski dowodowe. W konsekwencji w wyniku zaniechań dowodowych

Sąd II instancji powielił błędy Sądu Okręgowego i dokonał subsumpcji na podstawie

nie w pełni ustalonego stanu faktycznego.

Skarżący zaznaczył też, że Sąd nałożył na powoda ciężar udowodnienia

faktu dyskryminacji, zwalniając pozwanego pracodawcę z obowiązku wykazania

obiektywnych i zgodnych z prawem przesłanek zróżnicowania sytuacji powoda

względem innych dyrektorów. Powód wskazał też na uznanie prymatu

nieudokumentowanej, arbitralnej decyzji Zarządu pozwanej spółki nad zakładowym

I PSK 162/26

6

regulaminem premiowania, co usankcjonowało bezpodstawne wstrzymanie, a

następnie obniżenie premii powoda. Ponadto, Sąd nie uwzględnił faktu, że

pozwana spółka nie przeciwdziałała dyskryminacji i naruszyła zasady współżycia

społecznego w procesie rozwiązywania stosunku pracy i umowy o zakazie

konkurencji.

Na zakończenie uzasadnienia wniosku w ocenie skarżącego Sąd zignorował

fakt, że niekorzystne decyzje pracodawcy (rozwiązanie umowy o pracę i umowy o

zakazie konkurencji w tym samym dniu, wstrzymanie premii) miały charakter

odwetowy za złożenie przez powoda skargi na bezpośredniego przełożonego

(działanie w charakterze sygnalisty).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwana spółka wniosła o wydanie

postanowienia w przedmiocie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i

zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów

zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie oddalenie skargi

kasacyjnej oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu, w tym

kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna powoda nie kwalifikuje się do przyjęcia i merytorycznego

rozpoznania.

Podkreślić należy, że skarga kasacyjna podlega badaniu (na etapie

przedsądu) w zakresie spełnienia przez nią warunków formalnych. Zgodnie z

art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność

postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając

na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu,

I PSK 162/26

7

ustawodawca zagwarantował, że skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek

zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek, wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma, w

konsekwencji, zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i

procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą być

zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się instrumentem

wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie w każdej

sprawie, nawet takiej, w której prawomocne orzeczenie zostało wydane w

warunkach błędu w subsumpcji, czy też wyniku wadliwej wykładni prawa, skarga

kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. W przeciwnym bowiem razie Sąd

Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom, sądem trzeciej instancji, a

jego zadaniem nie jest przecież dokonywanie korekty ewentualnych błędów w

zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej indywidualnej sprawie.

Formułując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania strona

skarżąca wskazała, że jest ona oczywiście uzasadniona – przywołano więc

przesłankę przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Oczywista zasadność miałaby

polegać na oczywistym naruszeniu prawa – w uzasadnieniu wskazano szereg

przepisów, zarówno materialnych jak i procesowych, naruszonych przez Sąd II

instancji. Z uzasadnienia wniosku nie wynika jednak, że w niniejszej sprawie mamy

rzeczywiście do czynienia z powyższą przesłanką przedsądu – poza polemiką ze

stanowiskiem Sądu II instancji skarżący nie wykazał kwalifikowanego naruszenia

jakichkolwiek przepisów prawa. Trudno mówić o kwalifikowanym naruszeniu

przepisów prawa przez Sąd odwoławczy, które miałoby być widoczne „na pierwszy

rzut oka”, uzasadniając to stanowisko na ponad siedmiu stronach pisanych do tego

drobnym drukiem.

Należy przypomnieć, że z ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego

wynika jednoznacznie, że odwołanie się do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

wymaga nie tylko powołania się na okoliczność, że skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, iż przesłanka ta rzeczywiście

zachodzi. Oznacza to, że strona skarżąca musi wskazać, w czym (w jej ocenie)

wyraża się „oczywistość” zasadności skargi oraz podać argumenty wykazujące, że

rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób oczywisty. Sam zarzut naruszenia

I PSK 162/26

8

(nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi bowiem

wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Strona

skarżąca powinna więc w wywodzie prawnym wykazać kwalifikowaną postać

naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającą na jego

oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05,

OSNC 2006 nr 4, poz. 75; z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531;

z 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126 i z 1 stycznia 2012 r., I PK 104/11,

LEX nr 1215774). Ponadto, przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej rozumie

się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej instancji w sposób

ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171). Takiej

okoliczności strona skarżąca jednak nie wykazała.

Zwrócić także należy uwagę, że Sąd Najwyższy jednolicie przyjmuje, że z

ustanowionego w art. 378 § 1 k.p.c. obowiązku rozpoznania sprawy w granicach

apelacji nie wynika konieczność osobnego omówienia przez sąd w uzasadnieniu

wyroku każdego argumentu apelacji. Za wystraczające należy uznać odniesienie

się do sformułowanych w apelacji zarzutów i wniosków w sposób wskazujący na to,

że zostały one przez sąd drugiej instancji w całości rozważone przed wydaniem

orzeczenia (zob. wyroki Sądu Najwyższego z: 9 maja 2023 r., III USKP 63/22,

LEX nr 3564786; 12 stycznia 2023 r., I USKP 93/21, LEX nr 3352082; 19 maja

2021 r., II PSKP 19/21, LEX nr 3289337; 11 kwietnia 2018 r., II PK 20/17, LEX nr

2509623). Artykuł 378 § 1 k.p.c. nie stanowi podstawy do kwestionowania przez

stronę skarżącą trafności rozpatrzenia zarzutów i wniosków apelacji, nawet

wówczas, gdyby przedstawione przez Sąd drugiej instancji poglądy jurydyczne były

jawnie wadliwe (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 20 marca 2024 r., II USKP 111/22,

Lex nr 3695751; wyrok Sądu Najwyższego z 17 listopada 2025 r., I USKP 181/24,

Legalis nr 3291726).

Także przepis art. 382 k.p.c. może tylko wyjątkowo stanowić

usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, jeżeli skarżący wykaże, że sąd

drugiej instancji bezpodstawnie pominął część zebranego w sprawie materiału,

orzekając wyłącznie na podstawie materiału zgromadzonego przed sądem

I PSK 162/26

9

pierwszej instancji albo oparł swe merytoryczne orzeczenie na własnym materiale,

z pominięciem wyników postępowania dowodowego przeprowadzonego przez sąd

pierwszej instancji, a uchybienie to, mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Należy

przy tym odróżnić sytuację, w której sąd drugiej instancji nie uzupełnia

postępowania dowodowego od sytuacji, gdy sąd przy ferowaniu wyroku pomija

materiał zgromadzony w sprawie. Regulacja z art. 382 k.p.c. ma charakter ogólnych

wytycznych, skierowanych do sądu orzekającego w danej sprawie, wobec czego ze

swej istoty nie może być w postępowaniu apelacyjnym naruszona (samodzielnie) w

sposób kwalifikowany, widoczny „na pierwszy rzut oka (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 3 grudnia 2025 r., III USK 367/24, Legalis nr 3314458).

Zgodzić należy się z pełnomocnikiem strony pozwanej, który w odpowiedzi

na skargę kasacyjną podniósł, że uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej koncentruje się w przeważającej części na ustaleniach faktycznych i

pokrywa się z uzasadnieniem zarzutów kasacyjnych. Sąd Apelacyjny w pełni

podzielił dokonane przez Sąd Okręgowy ustalenia faktyczne oraz rozważania

prawne. Tymczasem zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. oraz art. 39813 § 2 k.p.c.,

podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalania faktów lub

oceny dowodów, a Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi

stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. Związanie to wyklucza nie tylko

przeprowadzenie w jakimkolwiek zakresie dowodów, lecz także badanie czy sąd

drugiej instancji nie przekroczył granic swobodnej ich oceny. Z tego punktu

widzenia każdy zarzut skargi kasacyjnej, nawet zarzucający naruszenia przepisów

prawa materialnego, który ma na celu polemikę z ustaleniami faktycznymi sądu

drugiej instancji, z uwagi na jego sprzeczność z art. 3983 § 3 k.p.c., jest a limine

niedopuszczalny. Sąd Najwyższy nie pełni bowiem roli trzeciej instancji sądowej, a

skarga kasacyjna nie może być wykorzystywana jako instrument pozwalający na

kwestionowanie niesatysfakcjonującego stronę rozstrzygnięcia sądu drugiej

instancji.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 §

2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a o kosztach

postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. w związku z

art. 39821 k.p.c. w związku z art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 9

I PSK 162/26

10

ust. 1 pkt 2 i § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października

2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2026 r.

poz. 118).

DS.

[SOP]