Sąd Najwyższy nie przyjął skargi o dodatek nocny, powód zapłaci 1800 zł kosztów

Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych wyrokiem z 27 lutego 2024 r., VI Pa 34/23, w sprawie z powództwa T.

P. przeciwko G. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W., S. spółce z

ograniczoną odpowiedzialnością w W. i S. spółce z ograniczoną

I PSK 18/26

2

odpowiedzialnością w W., oddalił apelację powoda od wyroku Sądu Rejonowego w

Gorzowie Wielkopolskim z 17 maja 2023 r., IV P 129/21, oddalającego powództwo

o zapłatę dodatku za pracę w porze nocnej.

Powód wniósł do Sądu Najwyższego skargę kasacyjną zaskarżając ten

wyrok w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżący wskazał, że skarga jest oczywiście uzasadniona z dwóch przyczyn. Po

pierwsze w ocenie skarżącego Sąd odwoławczy rozpoznając apelację strony

powodowej nie rozpoznał wszystkich zarzutów apelacji. Sąd w żaden sposób nie

rozstrzygnął bowiem zgłaszanego przez stronę powodową zarzutu dotyczącego

ustalenia „prawdziwego pracodawcy” i konieczności dla jego ustalenia dokonania

odpowiedniej wykładni przepisów prawnych pozwalającej przeciwdziałać

nadużywaniu podmiotowości prawnej przez pozwanych w zakresie swobody

tworzenia podmiotów, tj. zarzutu naruszenia prawa materialnego w postaci art. 3

k.p. w związku. z art. 8 k.p. Po drugie, w ocenie skarżącego, oczywista zasadność

skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wynika z faktu, że „sąd uznał cały materiał

dowodowy za wiarygodny uznania, iż sposób realizacji stosunku prawnego przez

powoda jest sprzeczny z istotą pracowniczego zatrudnienia i cechami istotnymi dla

stosunku pracy”.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

orzeczenia oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi w innym składzie; przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania oraz o zasądzenie od pozwanych solidarnie na rzecz

powoda kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa

adwokackiego według norm przepisanych, wraz z ustawowymi odsetkami za

opóźnienia liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia zasądzającego

należność tytułem zwrotu kosztów procesu do dnia zapłaty.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany G. sp. z o.o. wniósł o wydanie

postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na

brak wskazanej przez powoda przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania, ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od

powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

I PSK 18/26

3

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego

rozpoznania.

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). W związku z

tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że

zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie,

a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc

pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi

przez Sąd Najwyższy.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której

rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,

skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest

trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w

zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z 21 czerwca 2022 r., II USK 549/21, LEX nr

3453130; z 14 września 2016 r., V CSK 143/16, LEX nr 2135552; z 21 czerwca

2016 r., V CSK 21/16, LEX nr 2069457; z 1 grudnia 2015 r., I PK 71/15, LEX nr

2021944).

W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi

kasacyjnej został oparty na przesłankach z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. – oczywista

zasadność.

Ustosunkowując się do przywołanej przesłanki oczywistej zasadności skargi

kasacyjnej należy stwierdzić, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu

Najwyższego przesłanka ta wynika zwykle z oczywistego, widocznego prima facie

I PSK 18/26

4

naruszenia przepisów prawa polegającego na sprzeczności wykładni lub

stosowania prawa z jego brzmieniem lub powszechnie przyjętymi regułami

interpretacji. Nie chodzi zatem o takie naruszenie prawa, które może stanowić

podstawę skargi w rozumieniu art. 3984 k.p.c., lecz o naruszenie kwalifikowane (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z: 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr

453107; 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109; 26 lutego 2001 r., I PKN

15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 494; 17 października 2001 r., I PKN 157/01,

OSNP 2003 nr 18, poz. 437; 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 nr 6, poz.

100, czy wyrok Sądu Najwyższego z 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr

375616). Przy czym przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest

oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego,

lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście

nieprawidłowego orzeczenia.

Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu

(przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona (por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 7 stycznia 2003 r., I PK

227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230; 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr

442743; 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i 9 czerwca 2008 r., II UK

37/08, LEX nr 494133). Skarżący musi więc wykazać, że następstwa wytkniętej w

skardze wadliwości postępowania i orzekania były tego rodzaju (bądź skali), że

kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie

orzeczenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 10 lutego 1997 r., I CKN

57/96, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 82; 24 października 2006 r., II PK 38/06, LEX nr

950620 oraz wyroki Sądu Najwyższego z: 17 marca 2006 r., I CSK 63/05, LEX nr

179971; 5 grudnia 2007 r., II PK 103/07, LEX nr 863973; 16 czerwca 2011 r., III UK

213/10, LEX nr 950436) oraz wskazać konkretne, naruszone przez sąd przepisy i

przytoczyć odpowiednie argumenty wyjaśniające, dlaczego te przepisy zostały, jego

zdaniem, w tak ewidentny sposób naruszone. A zatem, skoro uzasadnienie

wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania odwołujące się do przyczyny określonej

w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., powinno koncentrować się na wykazaniu "oczywistości"

zasadności skargi, to nie może sprowadzać się do odwołania się do uzasadnienia

podstaw kasacyjnych bądź też do ich powtórzenia choćby nawet w zmodyfikowanej

I PSK 18/26

5

formie, ani być sformułowane w sposób, który wymagałby oceny ich zasadności

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 maja 2018 r., IV CSK 618/17, LEX nr

2500419).

Uwzględniając powyższe wytyczne należy wskazać, że skarżący nie zdołał

wykazać tak rozumianych przesłanek przedsądu.

Skarżący stawia zarzut nierozpoznania wszystkich zarzutów podniesionych

w apelacji, twierdząc, że zarzut ten dowodzi oczywistej, widocznej prima facie,

kwalifikowanej wady zaskarżonego orzeczenia. Okoliczność, że uzasadnienie

zaskarżonego wyroku nie zawiera szczegółowej analizy każdego z zarzutów

apelacji, nie prowadzi do wniosku, że zaskarżone orzeczenie jest oczywiście

wadliwe. Z ustanowionego w art. 378 § 1 k.p.c. obowiązku rozpoznania sprawy w

granicach apelacji nie wynika konieczność osobnego omówienia przez sąd w

uzasadnieniu wyroku każdego argumentu podniesionego w apelacji. Za

wystarczające należy uznać odniesienie się do sformułowanych w apelacji

zarzutów i wniosków w sposób wskazujący na to, że zostały one przez sąd drugiej

instancji w całości rozważone przed wydaniem orzeczenia (por. np. wyrok Sądu

Najwyższego z 22 sierpnia 2018 r., III UK 119/17, LEX nr 2542602; postanowienie

Sądu Najwyższego z 10 lipca 2019 r., III PK 139/18, LEX nr 2692800;

postanowienie Sądu Najwyższego z 9 grudnia 2015 r., II CSK 265/15, LEX nr

2148629). Zarzut skarżącego w konfrontacji z treścią uzasadnienia zaskarżonego

wyroku nie pozwala na stwierdzenie, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał zarzutów

apelacji, a przez to w sposób oczywisty i kwalifikowany naruszył prawo.

Odnosząc się do drugiego z argumentów mających świadczyć o potrzebie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania należy podkreślić, że zasadnicze

znaczenie w procesie sądowego badania, czy dany stosunek prawny jest

stosunkiem pracy, ma ustalenie faktyczne, czy praca wykonywana w ramach

analizowanego stosunku prawnego rzeczywiście ma cechy wymienione w art. 22 §

1 k.p. W tym celu bada się okoliczności i warunki, w jakich dana osoba wykonuje

czynności na rzecz innego podmiotu prawa i dopiero w wyniku tego badania

(poczynienia stosownych ustaleń) rozstrzyga się, czy czynności te świadczone są w

warunkach wskazujących na stosunek pracy. W wyroku z 10 kwietnia 2018 r., II UK

10/17 (LEX nr 24900052), Sąd Najwyższy uwypuklił, że przyjęcie koncepcji

I PSK 18/26

6

pracowniczego zatrudnienia musi graniczyć z pewnością, że w sprawie doszło do

świadczenia pracy podporządkowanej, niezależnie od jego nasilenia i rodzaju.

Sąd ocenia zatem, czy zebrane dowody ujawniają właściwości świadczenia

pracy. W sytuacji, gdy dostrzega atypowe formy wykonywania pracy (brak

podporządkowania, ciągłości świadczenia pracy), to zanegowanie tytułu

pracowniczego ubezpieczenia nie tylko nie sprzeciwia się prawu, ale odpowiada

jego treści (postanowienie Sądu Najwyższego z 6 września 2022 r., II USK 667/21,

LEX nr 3416129).

W rozpoznawanej sprawie Sąd drugiej instancji uznał, że w stanie

faktycznym sprawy nie została spełniona jedna z konstytutywnych i podstawowych

cech stosunku pracy przewidziana w art. 22 § 1 k.p., jaką jest wykonywanie pracy

podporządkowanej. Za sprzeczny z cechami istotnymi stosunku pracy Sąd

odwoławczy uznał sposób realizacji omawianego stosunku prawnego, z uwagi na

okoliczność, że wynagrodzenie wypłacane było za pracę wykonaną, ponadto strony

miały swobodę w ustalaniu grafiku oraz nie było konieczności osobistego

świadczenia pracy.

Sposób motywowania przez autora skargi kasacyjnej jej oczywistej

zasadności sprowadza się do polemiki z poczynionymi przez Sąd drugiej instancji

ustaleniami faktycznymi. Tymczasem w myśl art. 3983 § 3 oraz art. 39813 § 2 k.p.c.,

podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalania faktów lub

oceny dowodów, a Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi

stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. Skarżący w istocie kwestionuje

zatem dokonaną przez Sąd ocenę dowodów i wynikające z niej ustalenia faktyczne,

co zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. uchyla się spod kontroli kasacyjnej. Podkreślić

należy, że pod pretekstem kwalifikowanego naruszenia prawa materialnego nie

można zmierzać do podważenia dokonanej w sprawie oceny dowodów.

Wobec niewykazania przez skarżącego powołanej przesłanki przedsądu,

Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 98 § 1 i § 11

k.p.c.

[a.ł]

I PSK 18/26

7