Sąd Najwyższy nie przyjął skargi szpitala w sporze o płacę pielęgniarki

Sąd Okręgowy w Krakowie, wyrokiem z dnia 5 czerwca 2025 r., oddalił

apelację Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Ministerstwa

Spraw Wewnętrznych i Administracji w K. od wyroku Sądu Rejonowego dla

Krakowa - Nowej Huty w Krakowie z dnia 11 września 2024 r., zasądzającego na

rzecz powódki B. W. od strony pozwanej kwotę 18.346,56 zł wraz z ustawowymi

odsetkami za opóźnienie, liczonymi od kwot i od dat szczegółowo wskazanych w

wyroku.

I PSK 390/26

2

W sprawie ustalono, że powódka była zatrudniona w wymiarze pełnego etatu

od 18 lutego 2008 r., w tym od 1 stycznia 2020 r. na stanowisku pielęgniarki

specjalistki. W 2019 r. ukończyła studia wyższe na kierunku pielęgniarstwo oraz

ukończyła specjalizację w dziedzinie pielęgniarstwa anestezjologicznego i

intensywnej opieki. Od lipca 2021 r. do czerwca 2022 r. była zaliczona do 7 grupy

zawodowej ze współczynnikiem 1,06 i była zgłoszona do NFZ jako „specjalistka

pielęgniarka mgr”. W sierpniu 2022 r. Szpital proponował pielęgniarkom zawarcie

porozumień zmieniających umowy o pracę. Powódka odmówiła podpisania

porozumienia przewidującego, że jej wynagrodzenie zasadnicze od 1 lipca 2021 r.

wynosiłoby 5.775,78 zł (w ramach 5 grupy). Na oddziale anestezjologii i

intensywnej terapii pracują zarówno pielęgniarki z wykształceniem magisterskim i

specjalizacją, jak i z wykształceniem licencjackim, bądź z prawem wykonywania

zawodu i kursami kwalifikacyjnymi. Obowiązki pielęgniarek, w tym powódki, nie

uległy zmianie od lipca 2022 r. Od 1 lipca 2022 r. współczynnik pracy dla

pielęgniarek posiadających wyższe wykształcenie z posiadaną specjalizacją w

dziedzinie pielęgniarstwa lub dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia

wynosił 1,29 (grupa 2). Wynagrodzenie zasadnicze pielęgniarek specjalistek

wyliczone z uwzględnieniem tego wskaźnika wynosiło 7.304,66 zł miesięcznie.

Różnica między wynagrodzeniem wypłaconym, a obliczonym w ten sposób

wynosiła 1.528,88 zł miesięcznie.

Spór w sprawie dotyczył tego, czy do powódki zastosowanie powinien mieć

punkt drugi tabeli odpowiadający jej rzeczywistym kwalifikacjom, czy punkt piąty

odpowiadający minimalnym kwalifikacjom na zajmowanym przez powódkę

stanowisku. Analiza przepisów ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie

ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników

zatrudnionych w podmiotach leczniczych (jednolity tekst: Dz.U. z 2022 r., poz.

2139) nie mogła nastąpić w oderwaniu od zasad uregulowanych kodeksem pracy.

Ustawa nie miała wyłączać stosowania przepisów kodeksu pracy dotyczących

zasad ustalania wynagrodzenia, które może być wyższe niż najniższe

wynagrodzenie zasadnicze i powinno odpowiadać w szczególności rodzajowi

wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także

uwzględniać ilość i jakość świadczonej pracy. Istotne pozostawało ustalenie czy na

I PSK 390/26

3

stanowisku zajmowanym przez powódkę, zatrudnioną jako pielęgniarka

specjalistka, tytuł magistra jest wymagany. Kwalifikacje wymagane od pracowników

na poszczególnych rodzajach stanowisk w podmiotach leczniczych niebędących

przedsiębiorcami zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Zdrowia

z 20 lipca 2011 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od pracowników na

poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach leczniczych niebędących

przedsiębiorcami. Sąd Okręgowy uznał, że kwalifikacje wymagane, o których mowa

w obowiązującym od lipca 2022 r. załączniku do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r.,

to kwalifikacje zgodne z wyżej powołanym rozporządzeniem. Wobec tego

kwalifikacje posiadane przez powódkę należało uznać za wymagane na

zajmowanym przez nią stanowisku w rozumieniu załącznika do ustawy z dnia

8 czerwca 2017 r. i jako takie winny stanowić podstawę do zaliczenia jej do grupy

drugiej. Zatem wynagrodzenie zasadnicze powódki od 1 lipca 2022 r. winno być

określane według współczynnika pracy 1,29.

Skargę kasacyjną wywiódł pełnomocnik strony pozwanej, zaskarżając wyrok

Sądu Okręgowego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania wskazał na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego

w postaci potrzeby ujednolicenia reguł stosowania art. 3 ust. 1 ustawy z dnia

8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego

niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (w brzmieniu po

1 lipca 2022 r.) w związku z poz. nr 7 i 8 załącznika do ustawy z dnia 8 czerwca

2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, w szczególności

wyjaśnienia czy odwołanie ustawodawcy do pojęcia wykształcenia „wymaganego"

należy interpretować jako wykształcenie „posiadane", a tym samym każdą

pielęgniarkę posiadającą tytuł zawodowy magistra ze specjalizacją należy

przypisać do grupy drugiej zaszeregowania; a także wyjaśnienie, jak przedstawiona

przez Sąd Najwyższy interpretacja ma się do reguł wyrażonych w art. 5 k.p., art. 78

§ 1 k.p., art. 183c k.p., art. 11 k.p. czy art. 262 § 1 pkt 1 k.p.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódka wniosła o wydanie

postanowienia odmawiającego przyjęcia jej do rozpoznania oraz zasądzenie od

I PSK 390/26

4

strony pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania kasacyjnego, w tym

kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem

nowy, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu

Najwyższego, a dla jego rozwiązania dotychczasowe orzecznictwo jest

niewystarczające. Jeżeli skarżący jako przesłankę uzasadniającą przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania wskazuje występowanie w sprawie istotnego

zagadnienia prawnego, to powinien zagadnienie to przedstawić przez jego

sformułowanie z przytoczeniem przepisów prawa, na tle których ono powstało,

przytoczyć argumenty prawne prowadzące do rozbieżnych ocen prawnych, a także

wykazać, że jest to zagadnienie, którego rozwiązanie jest istotne nie tylko dla

rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, lecz także dla praktyki sądowej

(postanowienia Sądu Najwyższego: z 24 maja 2016 r., I CSK 666/15, Legalis nr

1482763; z 24 października 2023 r., II PSK 151/22, Legalis nr 3002865). Istotne

zagadnienie prawne to problem prawny rzeczywiście istniejący, dotychczas

nierozstrzygnięty, opracowany na podstawie własnej analizy orzecznictwa, a nawet

doktryny, po której to w pierwszej kolejności sam skarżący może stwierdzić, że

istotne zagadnienie prawne powinno być rozpoznane przez Sąd Najwyższy

(podobnie jak pytanie prawne w trybie art. 390 k.p.c.). W przeciwnym razie funkcja

pierwszej podstawy przedsądu będzie bezprzedmiotowa i postępowanie kasacyjne

stanie się kolejną instancją sądową. Przedstawione zaś tytułowe zagadnienie nie

jest instytucją nową.

Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie odniósł się już do kwestii zaliczania

pracowników do grupy zawodowej w oparciu o załącznik do ustawy z dnia

8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego

niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, składania

wypowiedzenia zmieniającego w celu realizacji przepisów tej ustawy, a także

I PSK 390/26

5

dopuszczalności różnicowania wynagrodzenia pracowników. Należy przyjąć za

Sądem Najwyższym (postanowienie z dnia 17 listopada 2025 r., III PSK 73/25), w

którego uzasadnieniu odniesiono się do analogicznych – jak w sprawie - problemów.

W wyroku z dnia 23 kwietnia 2025 r., I PSKP 3/25 (OSNP 2025 nr 10, poz. 98) Sąd

Najwyższy przyjął, że od dnia 1 lipca 2022 r. cechą kwalifikującą do grupy

zawodowej, o której mowa w załączniku do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o

sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1473)

było legitymowanie się pielęgniarki tytułem zawodowym: magister pielęgniarstwa

albo legitymowanie się położnej tytułem: magister położnictwa, z wymaganą

specjalizacją w dziedzinie pielęgniarstwa lub w dziedzinie mającej zastosowanie w

ochronie zdrowia, a także wykonywanie pracy na stanowiskach, gdzie wymagane

były takie kwalifikacje zawodowe, przy czym determinantem podstawowym było

adekwatne wykształcenie i specjalizacja. Sąd Najwyższy uznał, że jeśli

ustawodawca ze względów społecznych zdecydował się na ograniczenie swobody

kształtowania wysokości wynagrodzenia w zawodach związanych ze służbą

zdrowia, wówczas wykładnia prokonstytucyjna i funkcjonalna wymaga, aby

limitowanie dolnego progu wynagrodzeń było jednoznaczne, łatwe do stosowania

przez pracowników, pracodawców oraz finalnie przez sąd. Już z samego brzmienia

ustawy osoba zainteresowana powinna ustalić, czy jej wynagrodzenie odpowiada

najniższemu wynagradzaniu ustawowemu. W tym kontekście ustalanie dolnego

limitu wynagrodzenia zasadniczego pielęgniarek nie mogło więc podlegać

arbitralnej decyzji pracodawcy lub takiego ustalenia struktury organizacyjnej

jednostki służby zdrowia, aby żadna pielęgniarka nie mogła się ubiegać o

wynagrodzenie z wyższej grupy załącznika do analizowanej ustawy.

W ocenie Sądu Najwyższego, określenie wysokości najniższych

wynagrodzeń zasadniczych oraz wzajemnych relacji między wynagrodzeniami dla

poszczególnych kategorii zawodowych pracowników medycznych nie wyłącza

ogólnych przepisów prawa pracy normujących zasady ustalania wynagrodzenia za

pracę, w tym zakłada możliwość różnicowania wysokości wynagrodzeń

poszczególnych pracowników w zależności od posiadanego doświadczenia

zawodowego, na przykład stażu pracy, dodatkowych kwalifikacji. Nie ma przeszkód

I PSK 390/26

6

formalnych, aby pracownicy z niższym wykształceniem, ale z większym

doświadczeniem zawodowym, byli analogicznie wynagradzani, jak osoby zaliczone

do grupy drugiej. Zatem korzystna dla pracowników zmiana ustawowych warunków

wynagradzania, co do zasady, nie wymaga dokonywania wypowiedzeń

zmieniających. Sąd Najwyższy w powoływanym wyroku zwrócił uwagę, że

analizowana ustawa nie przewiduje konieczności dokonywania wypowiedzeń

zmieniających, bowiem oparta została na paradygmacie korzystnego dla

pracowników podwyższenia wynagrodzeń minimalnych (uzgodnionych ze stroną

społeczną w komisji trójstronnej). Jeśli natomiast nowelizacja zostałaby przez

pracodawcę powiązana ze zmianą zakładowego systemu wynagradzania,

jurysdykcyjne zasady weryfikacji korzystności bądź niekorzystności postanowień

nowego regulaminu wynagradzania pracowników w porównaniu do

dotychczasowych warunków płacowych zostały wyjaśnione w uchwale składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2004 r., III PZP 3/04

(OSNP 2005 nr 4, poz. 49), z której wynika obowiązek zachowania trybów

wypowiedzenia lub porozumienia zmieniającego także wtedy, gdyby ukształtowane

nowym układem (regulaminem) wynagrodzenie nie ulegało obniżeniu.

W przypadku wypowiedzeń zmieniających, pozwanego obciążałby

obowiązek podania zrozumiałej przyczyny wypowiedzenia w odniesieniu do sytuacji

indywidualnych pracowników, przy czym powołanie się w uzasadnieniu

wypowiedzenia tylko na konieczność wykonania art. 5a omawianej ustawy byłoby

niewystarczające, co z przyczyn formalnych implikowałoby uwzględnienie odwołań

pracowników.

Z uwagi na powyższe, wobec nieziszczenia się przesłanek przedsądu, Sąd

Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. O kosztach

postępowania orzeczono w myśl art. 98 § 1 w związku z art. 39821 k.p.c.

AGM

[a.ł]

I PSK 390/26

7