Sąd Najwyższy nie przyjął skargi byłego pracownika w sporze o zakaz konkurencji

Sąd Apelacyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 31 lipca 2025 r. oddalił

apelację powoda Z.C. od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 20

września 2024 r., oddalającego wniesione przez niego powództwo przeciwko G.

spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w G. o odszkodowanie z umowy o

zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy.

Powód wniósł skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia, zaskarżając

wyrok Sądu Apelacyjnego w całości. W podstawach skargi podniósł zarzut

I PSK 519/26

2

naruszenia przepisów, a mianowicie: art. 365 § 1 k.p.c. w zw. z art. 366 k.p.c. przez

błędną wykładnię wskazanych przepisów i uznanie, że Sąd pierwszej instancji oraz

Sąd drugiej instancji nie są związana przesądzeniem zasadności roszczenia

prawomocnym orzeczeniem Sądu Rejonowego w Goleniowie z dnia 19 listopada

2021 r. w sprawie IV P 161/19, a także naruszenie art. 1011 § 1 k.p. w zw.

z art. 210 § 1 k.s.h. w zw. z art. 58 § 1 k.c. oraz art. 3531 § 1 k.c. w zw. z art. 300

k.p. i 8 k.p. przez jego wadliwe zastosowanie i uznanie, że zasady współżycia

społecznego są podstawą do oddalenia powództwa w niniejszej sprawie, co do

zasady.

Z uwagi na wskazane naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i zmianę poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego przez orzeczenie

zgodnie z żądaniem pozwu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu

w Szczecinie oraz przyznanie powodowie od pozwanej zwrotu kosztów

postępowania. Skarżący wniósł również o nieobciążanie powoda kosztami w

postępowaniu kasacyjnym.

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżący wskazała

na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne, a mianowicie: „czy w

przypadku istnienia prawomocnego orzeczenia Sądu dotyczącego części

roszczenia, gdzie podstawą wyrokowania przesądzającą o zasadności roszczenia

jest istnienie i ważność czynności prawnej, przy rozpoznaniu w kolejnym procesie o

dalszą część tego samego roszczenia Sąd rozpoznający jest związany w

rozumieniu art. 365 § 1 k.p.c. w zw. z art. 366 k.p.c. ustaleniem istnienia

i ważności czynności prawnej, czy też - może uznać w ramach samodzielnej oceny,

iż czynność prawna jest nieważna i na takiej podstawie powództwo o pozostałą

część roszczenia oddalić?”.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwana Spółka wniosła o odmowę

przyjęcia jej do rozpoznania ewentualnie o oddalenie skargi i zasądzenie od

powoda na rzecz pozwanej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów

zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I PSK 519/26

3

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu

prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub

oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej.

Zgodnie z takim modelem skargi kasacyjnej, jej rozpoznanie następuje tylko

z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. W konsekwencji

tego, wśród istotnych wymagań skargi kasacyjnej ustawodawca wymienił

w art. 3984 § 2 k.p.c. obowiązek złożenia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania

i jego uzasadnienie. Wymóg ten wiąże się z tzw. przedsądem, polegającym między

innymi na możliwości odmowy przez Sąd Najwyższy przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.), a jego spełnienie powinno przybrać postać

wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie występujące

w sprawie okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one

ustawowemu katalogowi przesłanek (postanowienia Sądu Najwyższego z:

13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18, LEX nr 2508085; 13 września 2022 r.,

I USK 565/21, Legalis nr 2891720; 28 listopada 2024 r., III USK 262/23, Legalis nr

3171079; 17 grudnia 2025 r., II USK 343/24, LEX nr 3987251).

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.), zatem uzasadnienie wniosku o

przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się na wykazaniu, iż takie

okoliczności w sprawie zachodzą.

Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do

rozpoznania uzasadniony występującym w sprawie istotnym zagadnieniem

I PSK 519/26

4

prawnym. Nie można jednak uznać, że skarżący wykazał, że przesłanka ta w

niniejszej sprawie zaistniała. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu

Najwyższego istotnym zagadnieniem prawnym (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) jest

problem nowy - i dotychczas niewyjaśniony w orzecznictwie Sądu Najwyższego

oraz dla którego rozwikłania dotychczasowa judykatura jest niewystarczająca -

dotyczący ważnego abstrakcyjnego zagadnienia jurydycznego, którego

rozpatrzenie przyczyni się do rozwoju prawa i jurysprudencji, a także będzie miało

znaczenie nie tylko do oceny konkretnej, jednostkowej sprawy, ale również przy

rozstrzyganiu innych podobnych spraw.

W przypadku powołania jako podstawy wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego skarżący

powinien odpowiednio sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa,

na których tle zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną

uzasadniającą możliwość rozbieżnych ocen prawnych, a także świadczącą o

istotności tego zagadnienia. Sformułowane zagadnienie winno odwoływać się w

sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega

jednoznacznej wykładni, a którego wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy przyczyni się

do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego. Rolą Sądu Najwyższego, jako

najwyższego organu sądowego w Rzeczypospolitej Polskiej, nie jest działanie

w interesie indywidualnym, lecz powszechnym, poprzez ochronę obowiązującego

porządku prawnego przed dowolnością orzekania i ujednolicanie praktyki

stosowania prawa pozytywnego i jego rozwoju (por. postanowienia Sądu

Najwyższego z: 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000 nr 7-8, poz. 147;

16 kwietnia 2008 r., I CZ 11/08, LEX nr 393883; 28 października 2015 r., I PK 19/15,

LEX nr 2021941; 19 listopada 2024 r., I USK 501/23, Legalis nr 3170724;

18 marca 2025 r., I PSK 108/24, LEX nr 3847038).

Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla

ukierunkowania praktyki sądowej i samej sprawy, w której zagadnienie powstało,

wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas rozstrzygnięte

w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany. Interpretacja

zagadnienia nie może sprowadzać się do zwykłej wykładni prawa i jego

zastosowania w konkretnym stanie faktycznym. Nie może zatem mieć charakteru

I PSK 519/26

5

kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do

kwalifikacji prawnej szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego

orzeczenia (postanowienia Sądu Najwyższego z: 8 września 2008 r., III UK 52/2008,

LEX nr 1675330; 8 czerwca 2021 r., I USK 157/21, LEX nr 3218495; 24 kwietnia

2025 r., I CSK 1454/24, LEX nr 3855379; 23 października 2025 r., III USK 178/25,

LEX nr 3940634; 18 grudnia 2025 r., I CSK 3807/24, LEX nr 3984652). W sprawie

zatem nie występuje więc istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1

pkt 1 k.p.c., jeżeli ocena sformułowanego przez skarżącego problemu jest

jednoznaczna, polega na zwykłej wykładni prawa i jego zastosowaniu do

określonych w konkretnej sprawie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia Sądu drugiej

instancji (postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 grudnia 2007 r., I PK 220/07,

LEX nr 864044; 10 stycznia 2014 r., III UK 59/13, LEX nr 1648611; 31 stycznia

2018 r., II UK 147/17, LEX nr 3373309; 12 września 2023 r., III USK 310/22, Legalis

nr 2985380; 19 maja 2026 r., I PSK 463/26, Legalis nr 3986648). Mając na uwadze

powyższe rozważania, należy stwierdzić, że powód nie wykazała istnienia

powołanej przesłanki przedsądu.

Sformułowane w skardze kasacyjnej pytanie nie spełnia kryteriów, jakie

stawia się tej przesłance w celu wykazania istotnego zagadnienia prawnego. Nie

zostało sformułowane w sposób uogólniający (uniwersalny) a udzielenie

odpowiedzi, wymaga odniesienia się do jej szczegółowych elementów podstawy

faktycznej. Nie zostało zatem przedstawione w sposób abstrakcyjny tak, aby

udzielenie odpowiedzi przez Sąd Najwyższy mogło stanowić wkład w wykładnię

jurysprudencji także dla innych podobnych spraw, lecz sprowadza się w istocie do

zakwestionowania poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych i ich oceny przez

Sąd odwoławczy. Nie zostało wykazane również za pomocą argumentów prawnych,

że przedstawiony przez skarżącego problem nie został rozstrzygnięty

w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go ma znaczenie nie tylko dla

wyjaśnienia tej konkretnej sprawy, ale także i innych podobnych spraw,

przyczyniając się do rozwoju prawa.

W rozpoznawanej sprawie skarżący, powołując się na wątpliwości

interpretacyjne, odwołuje się do art. 365 § 1 k.p.c. a przedstawione przez

skarżącego zagadnienie prawne nie jest zagadnieniem nowym. Przepis ten był

I PSK 519/26

6

przedmiotem analizy Sądu pierwszej, jak i Sądu drugiej instancji. Słusznie zatem

podniósł Sąd Apelacyjny, że wynikające z tego przepisu związanie prawomocnym

wyrokiem Sądu Rejonowego w Goleniowe nie mogło mieć wpływu przy

rozstrzyganiu zasadności powództwa w niniejszej sprawie. Sąd Apelacyjny uznał, iż

brak jest jakichkolwiek podstaw, które powodowałyby, że Sąd rozstrzygając

przedmiotową sprawę, miałyby być związane tym rozstrzygnięciem. W sprawie

IV P 161/19 Sąd Rejonowy w Goleniowie zasądził na rzez powoda kwoty po 500

złotych miesięcznie tytułem odszkodowania z umowy o zakazie konkurencji po

ustaniu zatrudnienia. W uzasadnieniu wyroku wyjaśniając motywy rozstrzygnięcia,

Sąd ten wskazał, że pozwana uznała żądanie odszkodowawcze z tytułu zakazu

konkurencji, do kwoty 500 zł i z tego powodu powództwo w tym zakresie

częściowego odszkodowania w wysokości do kwoty 500 złotych było w pełni

zasadne, nie odnosząc się do zasadności roszczenia powoda z tytułu zakazu

konkurencji ponad zasądzone kwoty.

W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że związanie prawomocnym

wyrokiem dotyczy zarówno faktu jego istnienia, jak i treści samego rozstrzygnięcia.

Innymi słowy, moc wiążąca prawomocnego orzeczenia (art. 365 § 1 k.p.c.)

zapadłego między tymi samymi stronami w nowej sprawie o innym przedmiocie

polega na zakazie dokonywania ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z osądzoną

sprawą (art. 366 k.p.c.; zob. np. wyroki Sądu Najwyższego z: 23 czerwca 2009 r.,

II PK 302/08, OSNP 2011, nr 3-4, poz. 34; 8 marca 2010 r., II PK 249/09, OSNP

2011, nr 17-18, poz. 225). Oznacza to, że istnieje m.in. nakaz przyjmowania, iż stan

prawny kształtuje się tak, jak to wynika z sentencji prawomocnego orzeczenia,

albowiem przedmiotem prawomocności materialnej jest jedynie ostateczny rezultat

rozstrzygnięcia, a nie przesłanki, które do niego doprowadziły. Sąd nie jest zatem

związany ani ustaleniami faktycznymi poczynionymi w innej sprawie, ani poglądami

prawnymi wyrażonymi w uzasadnieniu zapadłego wyroku. Wynikający z art. 365 § 1

k.p.c. stan związania ograniczony jest bowiem, co do zasady, tylko do

rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów

(wyrok Sądu Najwyższego z 6 czerwca 2019 r., II CSK 224/18, LEX nr 2688850 i

szeroko w nim przywołane orzecznictwo). Powaga rzeczy osądzonej rozciąga się

na motywy wyroku w granicach, w których stanowią one konieczne uzupełnienie

I PSK 519/26

7

rozstrzygnięcia, niezbędne dla wyjaśnienia jego zakresu, a przede wszystkim

indywidualizacji sentencji wyroku jako rozstrzygnięcia o przedmiocie sporu, i w

jakich motywy wyroku określają istotę danego stosunku prawnego (A. Partyk (w:)

Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Art. 1–50539. Tom I,

red. O. M. Piaskowska, Gdańsk 2026, art. 365).

Stwierdzając, że nie zachodzą określone w art. 3989 § 1 k.p.c., przyczyny

przyjęcia skargi do rozpoznania, Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2

k.p.c. jak w punkcie pierwszym, uznał również, że w świetle przytoczonych

okoliczności (zważając na wcześniejsze zwolnienie powoda od kosztów sądowych i

dotychczasowy przebieg postępowania) zachodziły podstawy do uwzględnienia

wniosku o zasądzenie od powoda na rzez pozwanej kosztów postępowania na

podstawie art. 98 § 1, § 11 i § 3 k.p.c., art. 99 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c.,

uwzględniając stawkę minimalną z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

(jednolity tekst: Dz.U. z 2026 r., poz. 118), o czym postanowił w punkcie drugim.

(J.K.)

[SOP]