Zasiłki ponad 322 tys. zł przy działalności bez przychodów. SN nie przyjął skargi

Wyrokiem z dnia 25 listopada 2021 r., IV U 915/20 Sąd Okręgowy w Zielonej

Górze oddalił odwołanie M.S. od decyzji z dnia 31 grudnia 2019 r., Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Zielonej Górze stwierdzającej, że

ubezpieczona jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą w

okresie od 26 marca 2013 r. do 14 maja 2019 r. nie podlega obowiązkowo

ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu oraz dobrowolnemu

I USK 211/26

2

ubezpieczeniu chorobowemu oraz zasądził od odwołującej się na rzecz organu

rentowego kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Wyrokiem z dnia 12 września 2024 r., III AUa 105/22 Sąd Apelacyjny w

Poznaniu oddalił apelację (pkt 1.) oraz za zasądził od ubezpieczonej na rzecz

pozwanego 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu apelacyjnym z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu

świadczenia, za czas od dnia uprawomocnienia się pkt 2 orzeczenia do dnia

zapłaty (pkt 2.).

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku ubezpieczona zarzuciła

naruszenie: 1. art.382 k.p.c. w zw. z art. art. 2352 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1

k.p.c.; 2. art. 6 i art. 8 k.p.a. w zw. art. 16 § 1 k.p.a w związku z art. 123 ustawy z

dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015 r.,

poz. 121 ze zm., dalej ustawa systemowa); 3. art. 8 k.p.a w zw. art. 16 § 1 k.p.a w

zw. art. 123 k.p.a.; 4. art. 13 ust. 4 ustawy systemowej w zw. z art. 17 ust. 1 i art. 35

ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999r. o świadczeniach pieniężnych z

ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa; 5. art. 13 ust. 4

ustawy systemowej; 6. art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej w zw. art. 3 Prawo

przedsiębiorców (dawniej art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca uzasadniła

oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej.

Skarżąca podniosła, że sąd zarzucił ubezpieczonej, że podwyższyła

podstawę wymiaru składek bezpośrednio przed rozpoczęciem korzystania ze

świadczeń z ubezpieczenia społecznego. W związku z tym skarżąca zadała pytanie

o przepisy zakazujące deklarowanie wyższej podstawy przed pobraniem zasiłków.

Zaznaczyła, że przedmiotem rozpoznania niniejszej sprawy było podleganie pod

ubezpieczenia a nie kwestionowanie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia

społeczne, których ZUS nigdy nie podważał.

Za niesłuszny skarżąca wskazała zarzut Sądu drugiej instancji wobec

ubezpieczonej, że powinna zamknąć lub zawiesić działalność gospodarczą z

powodu długotrwałych chorób swoich i dziecka.

I USK 211/26

3

Dla skarżącej nie jest również zrozumiałe dlaczego Sąd drugiej instancji w

swoich rozstrzygnięciach stwierdza, że ubezpieczona od marca 2013 r. nie miała

zamiaru prowadzić działalności gospodarczej skoro działalność ta w 2013 r.

przynosiła przychody i dopiero w momencie gdy ubezpieczona przebywała na

zasiłkach w kolejnych latach działalność przestała przynosić przychody ze względu

na usprawiedliwiony przestój.

Stwierdzenie, że ubezpieczona w momencie zajścia w ciążę, urodzenia

dziecka i pobrania z tego tytułu zasiłków nie miała zamiaru dalej prowadzić

działalności gospodarczej, mimo że działalność ta wcześniej była prowadzona

przez 2 lata i okres ten nie jest podważany, a także przeszła postępowanie

wyjaśniające organu rentowego w 2013 r., który nie stwierdził żadnych

nieprawidłowości i zasiłki zostały ubezpieczonej wypłacone stanowi naruszenie art.

2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Sąd drugiej instancji nie odniósł się do tego, że w 2013 r. ubezpieczona

jedynie w lipcu i sierpniu 2013 r. wykonała 71 usług, więc Sąd pierwszej instancji

nieprawidłowo ustalił, że w momencie wznowienia działalności gospodarczej

ubezpieczona wykonała jedynie kilka czynności. Takie ustalenia zostały powielone

Sąd drugiej instancji.

Mając na względzie powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego

wyroku w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie

odwołania ubezpieczonej od decyzji organu rentowego w całości i zmianę decyzji

poprzez ustalenie, że ubezpieczona podlega obowiązkowym ubezpieczeniom:

emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu

chorobowemu od dnia 26 marca 2013 r. do 14 maja 2019 r., zasądzenie od organu

rentowego na rzecz ubezpieczonej kosztów dotychczasowego postępowania, w

tym kosztów zastępstwa adwokackiego za postępowanie przed Sądem pierwszej i

drugiej instancji oraz kosztów postępowania kasacyjnego według norm

przepisanych; przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania; wstrzymanie

skuteczności wyroku do czasu zakończenia się postępowania kasacyjnego;

rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, względnie o uchylenie wyroku Sądu

drugiej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd

I USK 211/26

4

Apelacyjny w Poznaniu oraz zasądzenie od organu rentowego na rzecz

ubezpieczonej zwrotu kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego

według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o wydanie

postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i

zasądzenie od skarżącej na rzecz pozwanego organu rentowego kosztów

zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym wraz z odsetkami w

wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia

pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je

zasądzono, do dnia zapłaty, a w razie nieuwzględnienia tego wniosku o oddalenie

skargi kasacyjnej z uwagi na brak uzasadnionych podstaw i o zasądzenie od

skarżącej na rzecz pozwanego organu rentowego kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu kasacyjnym wraz z odsetkami w wysokości odsetek

ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia

uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).

W niniejszej skardze skarżąca wskazuje, że przyjęcie skargi kasacyjnej

wynika z oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona wówczas, jeżeli zaskarżone

tą skargą orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś

oczywiste naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby

dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania

prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por.

I USK 211/26

5

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01,

OSNAPiUS 2002 Nr 20, poz. 494 oraz z dnia 17 października 2001 r., I PKN

157/01, OSNP 2003 Nr 18, poz. 437) i jest możliwe do przyjęcia tylko wówczas, gdy

jest ono z góry widoczne dla każdego prawnika, bez potrzeby głębszej analizy

prawniczej, gdy jest zupełnie pewne i nie może ulegać żadnej wątpliwości, gdy

podniesione zarzuty naruszenia wskazanych przepisów są zasadne prima facie,

bez dokonywania głębszej analizy tekstu tych przepisów i bez doszukiwania się ich

znaczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2008 r., I UK

11/08, LEX Nr 491538). Powołanie się przez autora skargi kasacyjnej na

przesłankę zawartą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje go zatem do

przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do wykazania kwalifikowanej

postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na

jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi za oczywiście uzasadnioną, tj.

podlegającą uwzględnieniu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 11

grudnia 2009 r., II PK 223/09, LEX Nr 585777 oraz z dnia 3 lutego 2010 r., II PK

304/09, LEX Nr 602695). Innymi słowy, jeżeli skarżący powołuje się na oczywistą

zasadność skargi, to powinien zawrzeć w niej wywód prawny, z którego ta

oczywista zasadność będzie wynikała. Ma to być przy tym zasadność łatwo

dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 7 maja 2010 r., V CSK 459/09, LEX Nr 602638).

Zdaniem Sądu Najwyższego, oceniany w niniejszym postępowaniu wniosek

skarżącej o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia wyżej

określonych kryteriów.

Należy dostrzec, że uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania nie pozwala na ustalenie, jaki przepis bądź przepisy zostały zdaniem

skarżącej naruszone w stopniu kwalifikowanym, przemawiającym za oczywistą

zasadnością skargi. W części skargi poświęconej uzasadnieniu tego wniosku nie

został przytoczony, ani nawet wskazany, żaden przepis prawa. Taka konstrukcja

wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wyklucza ocenę, że skarga jest

oczywiście uzasadniona.

I USK 211/26

6

Należy ponadto wskazać, że skarga kasacyjna służy kontroli prawidłowości

stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń

faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia.

W rozpoznawanej sprawie stwierdzono, że brak jest podstaw do uznania, iż

odwołująca w okresie oznaczonym zaskarżoną decyzją organu rentowego,

prowadziła działalność gospodarczą w rozumieniu wymogów z art. 2 ustawy o

swobodzie działalności gospodarczej, a później art. 3 ustawy Prawo

Przedsiębiorców, tj. by działalność ta była ciągła, systematyczna, zorganizowana i

ukierunkowana w każdym miesiącu spornego okresu na uzyskanie zarobku. Sąd

Apelacyjny wskazał na brak faktycznego ukierunkowania w ramach działalności na

osiągnięcie zysku - odwołująca nie osiągała też żadnych przychodów z tytułu

prowadzenia działalności gospodarczej, a przychód odwołującej w spornym okresie

sprowadzał się z otrzymania zasiłków z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Mimo

tak nieznacznego wymiaru wykonywanych czynności przez odwołującą, zgłoszenie

do ubezpieczeń i składanie wniosków o świadczenia skutkowało wypłatą na rzecz

odwołującej kwoty ponad 322 000 zł - przy rażąco nieproporcjonalnym jej wkładzie

w system ubezpieczeń społecznych.

Należy zauważyć, że zarzuty podniesione w ramach uzasadnienia wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania sformułowane zostały w taki sposób,

aby podważyć przyjęte przez Sąd odwoławczy ustalenia faktyczne i przyjętą ocenę

dowodów, co nie może odnieść skutku w postępowaniu kasacyjnym ze względu na

treść art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie 3989 § 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego

orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., 98 § 11 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. w

związku z art. art. 391 § 1 k.p.c. i art. 39821 k.p.c.

[it]

[SOP]

I USK 211/26

7