Skarga kasacyjna ZUS o odsetki od zwrotu składek nieprzyjęta do rozpoznania

Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2024 r., VIII U 2345/23 Sąd Okręgowy w

Lublinie zmienił dwie decyzje z dnia 9 sierpnia 2023 r. Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych Oddziału w Lublinie i przyznał prawo do ustawowych odsetek za

opóźnienie w zwrocie pobranych składek L.J. od kwoty 59.458,19 zł od dnia 26

lutego 2018 r. do dnia 7 sierpnia 2023 r., a M.J. od kwoty 41.688.49,19 zł od dnia

26 lutego 2018 r. do dnia 7 sierpnia 2023 r. (pkt I. i II.); zasądził od organu

I USK 219/26

2

rentowego na rzecz L.J. oraz M.J. kwoty po 3.600 zł wraz z ustawowymi odsetkami

za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem

zwrotu kosztów procesu (pkt II. i IV.).

Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2024 r., III AUa 376/24 Sąd Apelacyjny w Lublinie

oddalił apelację ubezpieczonych oraz zasądził od organu rentowego na rzecz L.J. i

M.J. tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, kwoty po 2.700 zł z

odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu

świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego

orzeczenia o kosztach.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku organ rentowy zarzucił

naruszenie: 1. art. 378 § 1 k.p.c. oraz 328 § 2 k.p.c, w zw. z art. 1 k.p.c.; 2. art. 24

ust. 6e ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych

(Dz. U. z 2024 r., poz. 497 ze zm.).

Skarżący wskazał, że skarga kasacyjna zasługuje na przyjęcie do

rozpoznania, albowiem jest oczywiście uzasadniona co wynika z zarzutów

zawartych w podstawach skargi kasacyjnej oraz z ich uzasadnienia.

Skarżący stwierdził, że wystarczające jest zestawienie treści przepisu art. 24

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wraz z ustaleniami dokonanymi w

toku postępowania, iż nie można na pierwszy rzut oka przypisać organowi

rentowemu winy w wadliwie prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym przez

Komornika Sądowego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciel, aż do

czasu zakończenia egzekucji nie miał wiedzy dotyczącej zakresu tytułów i czasu

prowadzenia egzekucji sądowej będącej przedmiotem zbiegu, która uzasadniałaby

choćby podejrzenie nieprawidłowego prowadzenia egzekucji łącznej.

Zdaniem skarżącego wystarczy dokonanie wykładni językowej art. 24 ustawy

o systemie ubezpieczeń społecznych, aby stwierdzić, że sądy dokonały jej w

oczywiście wadliwy sposób.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu

Apelacyjnego w Lublinie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a w

sytuacji uznania przez Sąd Najwyższy, że podstawa naruszenia prawa jest

oczywiście uzasadniona, o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenia co do

I USK 219/26

3

istoty sprawy; wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w

Lublinie do czasu zakończenia postępowania kasacyjnego, gdyż jego wykonanie

powoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowoduje trudne do

odwrócenia skutki; rozstrzygnięcie o kosztach procesu i zasądzenie na rzecz

Zakładu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa

procesowego według norm prawem przepisanych.

W odpowiedziach na skargę kasacyjną ubezpieczone wniosły o nieprzyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej oraz

w obu przypadkach zasądzenie od organu rentowego na ich rzecz kosztów

postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).

W niniejszej skardze skarżący wskazuje, że przyjęcie skargi kasacyjnej

wynika z oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona wówczas, jeżeli zaskarżone

tą skargą orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś

oczywiste naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby

dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania

prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01,

OSNAPiUS 2002 Nr 20, poz. 494 oraz z dnia 17 października 2001 r., I PKN

157/01, OSNP 2003 Nr 18, poz. 437) i jest możliwe do przyjęcia tylko wówczas, gdy

jest ono z góry widoczne dla każdego prawnika, bez potrzeby głębszej analizy

I USK 219/26

4

prawniczej, gdy jest zupełnie pewne i nie może ulegać żadnej wątpliwości, gdy

podniesione zarzuty naruszenia wskazanych przepisów są zasadne prima facie,

bez dokonywania głębszej analizy tekstu tych przepisów i bez doszukiwania się ich

znaczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2008 r., I UK

11/08, LEX Nr 491538). Powołanie się przez autora skargi kasacyjnej na

przesłankę zawartą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje go zatem do

przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do wykazania kwalifikowanej

postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na

jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi za oczywiście uzasadnioną, tj.

podlegającą uwzględnieniu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 11

grudnia 2009 r., II PK 223/09, LEX Nr 585777 oraz z dnia 3 lutego 2010 r., II PK

304/09, LEX Nr 602695). Innymi słowy, jeżeli skarżący powołuje się na oczywistą

zasadność skargi, to powinien zawrzeć w niej wywód prawny, z którego ta

oczywista zasadność będzie wynikała. Ma to być przy tym zasadność łatwo

dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 7 maja 2010 r., V CSK 459/09, LEX Nr 602638). Sam zarzut

naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi

bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Skarżący powinien więc w wywodzie prawnym wykazać kwalifikowaną postać

naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającą na jego

oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ

61/05, OSNC 2006 nr 4 poz. 75; z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr

198531; z dnia 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126; z dnia 10 stycznia

2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774).

Zdaniem Sądu Najwyższego, oceniany w niniejszym postępowaniu wniosek

organu rentowego o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia wyżej

określonych kryteriów.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania rozpoczyna się od

stwierdzenia, że skarga kasacyjna zasługuje na przyjęcie do rozpoznania,

I USK 219/26

5

albowiem jest oczywiście uzasadniona co wynika z zarzutów zawartych w

podstawach skargi kasacyjnej oraz z ich uzasadnienia.

W związku z tym należy podkreślić, że błędne jest założenie, iż podstawa

kasacyjna (art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.) zastępuje lub uzupełnia podstawę przedsądu.

Podstawy kasacyjne i podstawy przedsądu to odrębne elementy skargi kasacyjnej

(art. 3983 § 1 k.p.c. w związku z art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c. oraz art. 3989 § 1 k.p.c. w

związku z art. 3984 § 2 k.p.c.). Podstawy kasacyjne podlegają rozpoznaniu dopiero

po przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania. Oznacza to, że skarżący we

wniosku powinien samodzielnie, czyli odrębnie od podstawy kasacyjnej, wskazać i

wykazać podstawę przedsądu, nawet gdyby dotyczyło to szczególnej podstawy

przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., która jako jedyna ma na uwadze

indywidulany interes skarżącego w przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania ze

względu na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. O tym, że skarga jest

oczywiście uzasadniona nie może decydować argumentacja zawarta w

uzasadnieniu jej podstaw (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia

2008 r., II PK 347/07, LEX nr 465860). Nie jest zatem dopuszczalne przenoszenie

argumentacji służącej wykazaniu przyczyny kasacyjnej do uzasadnienia podstaw

kasacyjnych ani odwoływanie się do tego uzasadnienia (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2018 r., III CSK 337/17, LEX nr 2483656 czy z dnia

11 kwietnia 2018 r., II UK 277/17, LEX nr 2490632).

Pełnomocnik powinien wskazać, na czym polega oczywista zasadność

skargi i należycie to uzasadnić. Takiego uzasadnienia w skardze kasacyjnej brak.

Skarżący nie wskazał, na czym jego zdaniem polega oczywista zasadność skargi,

ograniczył się jedynie do wyartykułowania ogólnych twierdzeń. Sąd Najwyższy nie

widzi sprzeczności z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami,

ani oczywiście błędnej, widocznej na pierwszy rzut oka wykładni lub widocznego w

taki sposób niewłaściwego zastosowania prawa. A tylko w takiej sytuacji wskazana

przesłanka uzasadnia przyjęcie skargi. Innych przesłanek skarżący nie podaje.

Należy także zauważyć, że zarzuty podniesione w ramach uzasadnienia

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania sformułowane zostały w taki

sposób, aby podważyć przyjęte przez Sąd odwoławczy ustalenia faktyczne i

I USK 219/26

6

przyjętą ocenę dowodów, co nie może odnieść skutku w postępowaniu kasacyjnym

ze względu na treść art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie 3989 § 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego

orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., 98 § 11 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. w

związku z art. art. 391 § 1 k.p.c. i art. 39821 k.p.c.

[it]

[SOP]