SN odmówił przyjęcia skargi emeryta. Nie może pobierać wojskowej i powszechnej naraz

Sąd Okręgowy w Warszawie, wyrokiem z 8 lipca 2022 r. zmienił zaskarżoną

decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddziału w Warszawie z 5 sierpnia

2020 r., w której organ rentowy przyznał J.B. od 1 czerwca 2020 r. emeryturę i

zawiesił ją z powodu zbiegu prawa do więcej niż jednego świadczenia, w ten sposób,

że nakazał organowi rentowemu podjęcie wypłaty świadczenia (pkt I) oraz zasądził

od organu rentowego na rzecz odwołującego się zwrot kosztów zastępstwa

prawnego (pkt II).

Sąd Okręgowy ustalił, że J.B. (ur. […]1953 r.) w okresie od 1972 r. do 2001 r.

pełnił służbę wojskową. W związku z zakończeniem pełnienia służby wojskowej

odwołującemu się przyznano od 1 października 2021 r. prawo do emerytury

I USK 325/26

2

wojskowej na podstawie ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu

emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin, z uwzględnieniem okresów służby

wojskowej od 15 września 1975 r. do 30 września 2001 r.

Odwołujący się po zakończeniu służby wojskowej pozostawał w zatrudnieniu

i podlegał ubezpieczeniu z powszechnego systemu ubezpieczeń. 25 czerwca 2020 r.

złożył do organu rentowego wniosek o emeryturę z powszechnego systemu

ubezpieczeń.

Sąd Okręgowy wskazał, że ubezpieczony domagał się przyznania prawa do

wypłaty dwóch emerytur jednocześnie - emerytury wojskowej jak i emerytury z

powszechnego systemu ubezpieczeń.

Przechodząc do rozważań prawnych Sąd Okręgowy podniósł, że zgodnie

art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2020. poz. 53), w razie zbiegu u jednej osoby

prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych

świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego, zaś w myśl art. 95 ust. 2,

przepis ust. 1 tej ustawy stosuje się również, z uwzględnieniem art. 96, w razie

zbiegu prawa do emerytury lub renty określonych w ustawie z prawem do świadczeń

przewidzianych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym osób, o których mowa w

art. 2 ust. 2, z wyjątkiem przypadku, gdy emerytura wojskowa lub policyjna została

obliczona według zasad określonych w art. 15a albo art. 18e ustawy z dnia

10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich

rodzin lub w art. 15a lub art. 18e ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu

emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego,

Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu

Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży

Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby

Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.

Sąd Okręgowy podkreślił, że art. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych umożliwia emerytowanym żołnierzom zawodowym i

funkcjonariuszom służb mundurowych nabycie prawa do emerytury z powszechnego

systemu emerytalnego, po spełnieniu ustawowych przesłanek. Sąd powołał się na

wyrok Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2019 r. (I UK 426/17), w którym uznano za

właściwy taki kierunek wykładni art. 95 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej, z którego

wynika, że użyte w ust. 2 tego artykułu sformułowanie „emerytura (...) obliczona

I USK 325/26

3

według zasad określonych w art. 15a albo art. 18e ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r.

o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych” oznacza odwołanie się do

zasad obliczenia emerytury wojskowej określonych w tych przepisach, a więc z

uwzględnieniem wyłącznie służby wojskowej, co z kolei uzasadnia prawo do

pobierania dwóch emerytur „wypracowanych” niezależnie od siebie. O wyjątku od

zasady pobierania jednego świadczenia nie decyduje zatem data przyjęcia do służby,

ale brak możliwości obliczenia emerytury wojskowej przy uwzględnieniu „cywilnego”

stażu emerytalnego, przy czym ten „brak możliwości” nie zachodzi wtedy, gdy emeryt

wojskowy nie decyduje się na złożenie wniosku o doliczenie po zwolnieniu ze służby

wojskowej okresów składkowych i nieskładkowych, choć mogą one zwiększyć

podstawę wymiaru emerytury do 75%, lecz wówczas, gdy wynikające z przepisów

prawa uwarunkowania nie pozwalają na wykorzystanie stażu „cywilnego” w

emeryturze wojskowej. Wspólnym mianownikiem uzasadniającym prawo do dwóch

świadczeń są uwarunkowania wynikające z przepisów prawa niepozwalające na

wykorzystanie stażu „cywilnego” w emeryturze wojskowej, a nie wybór emeryta

wojskowego.

Sąd Okręgowy podzielił stanowisko zaprezentowane w powyższym wyroku

Sądu Najwyższego, w świetle, którego w sytuacji, kiedy występuje brak możliwości

obliczenia emerytury wojskowej przy uwzględnieniu „cywilnego” stażu emerytalnego,

ubezpieczony ma możliwość pobierania dwóch świadczeń emerytalnych z

odrębnych systemów ubezpieczeniowego i zaopatrzeniowego.

Sąd Okręgowy wskazał, że odwołujący się nie ma możliwości włączenia

okresów „cywilnego” stażu emerytalnego do algorytmu obliczenia wysokości

emerytury policyjnej, która został obliczona na podstawie art. 15a ustawy z dnia 18

lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy. Zmiana wysługi emerytalnej w

konsekwencji doliczenia okresów cywilnego zatrudnienia po zwolnieniu ze służby

wojskowej do posiadanej dotychczas przez ubezpieczonego wysługi emerytalnej w

wojsku, pozostawałaby bez wpływu na wysokość świadczenia wojskowego,

ponieważ maksymalna wysokość emerytury nie może przekraczać 75% podstawy

wymiaru.

W związku z powyższym, zdaniem Sądu Okręgowego, odwołujący się ma

prawo do pobierania dwóch emerytur „wypracowanych” niezależnie od siebie

(wojskowej oraz cywilnej). Odpowiednio długa służba przy spłaszczeniu podstawy

I USK 325/26

4

wymiaru emerytury wojskowej do maksymalnie 75%, sprawiają, że „cywilne” okresy

ubezpieczenia w żaden sposób nie zwiększałyby świadczenia wojskowego.

Na skutek apelacji organu rentowego Sąd Apelacyjny w Warszawie, wyrokiem

z 29 listopada 2024 r., zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 1 w ten sposób, że oddalił

odwołanie (pkt I) oraz zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 2 w ten sposób, że nie

obciążył J.B. kosztami procesu (pkt II) oraz nie obciążył J.B. kosztami procesu w

postępowaniu apelacyjnym (pkt III).

Sąd Apelacyjny przytoczył treść art. 95 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r.

poz. 504, zwanej „ustawą emerytalną”) i podniósł, że jego wykładnia nie była w

orzecznictwie jednolita. Przedstawił przy tym linię orzeczniczą dotyczącą interpretacji

art. 95 ww. ustawy i wskazał, że istniejące rozbieżności usunęła uchwała składu

siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z 15 grudnia 2021 r. (III UZP 7/21), w której Sąd

Najwyższy zajął stanowisko, zgodnie z którym ubezpieczonemu, który pozostawał w

zawodowej służbie wojskowej przed 2 stycznia 1999 r. i pobiera emeryturę wojskową

wynoszącą 75% podstawy jej wymiaru, obliczoną bez uwzględnienia okresów

składkowych i nieskładkowych, z tytułu których jest uprawniony również do emerytury

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe

lub wybrane przez uprawnionego (art. 95 ust. 1 i 2 ww. ustawy w związku z art. 7

ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych

oraz ich rodzin; Dz. U. z 2020 r. poz. 586 ze zm.).

Sąd Apelacyjny podniósł, że w pełni aprobuje prezentowane wyżej stanowisko

i argumentację, mając na względzie zarówno powagę autorytetu Sądu Najwyższego

rozpoznającego zagadnienie prawne w składzie siedmiu sędziów, jak i z racji

kompleksowej wykładni art. 95 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej. Zaznaczył przy tym, że

omówiona wyżej uchwała potwierdza przeważające w dotychczasowym

orzecznictwie stanowisko judykatury co do braku możliwości jednoczesnej wypłaty

dwóch świadczeń w przypadku ich zbiegu. Powyższe stanowisko jest akceptowane

w aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych.

Na tym tle Sąd Apelacyjny nie podzielił oceny prawnej ustalonego stanu

faktycznego, dokonanej przez Sąd Okręgowy. Z okoliczności sprawy wynika

jednoznacznie, że decyzją Wojskowego Biura Emerytalnego przyznano J.B. prawo

do emerytury wojskowej z uwzględnieniem wysługi lat - okresu służby wojskowej w

łącznym wymiarze 29 lat, co prowadziło do uzyskania procentowego wymiaru

I USK 325/26

5

świadczenia wynoszącego 75 %. Wypracowany przez odwołującego się staż

„cywilny” nie mógł zostać uwzględniony do wzrostu pobieranej przez niego emerytury

wojskowej, która już w dacie jej przyznania osiągnęła maksymalną wartość podstawy

wymiaru, lecz mógł jedynie zostać wykorzystany do obliczenia dodatkowego,

niezwiązanego z nią, powszechnego świadczenia emerytalnego.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego w realiach rozpatrywanego przypadku nie

znajduje też zastosowania przepis art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej z racji tego, że

J.B. pozostawał w służbie wojskowej przed 2 stycznia 1999 r. i przyznane mu przez

Wojskowe Biuro Emerytalne świadczenie nie zostało obliczone wedle zasad

określonych w art. 15a albo art. 18e ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu

emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Okoliczność ta, w świetle

stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu cytowanej wyżej uchwały siedmiu sędziów

Sądu Najwyższego, nie stanowi wyjątku od ogólnej zasady wypłacania jednego

świadczenia. Tym samym Sąd ten przyjął, że chociaż J.B. nabył prawo do emerytury

wojskowej, jak również emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu

ukończenia powszechnego wieku emerytalnego, to jest uprawniony do pobierania

tylko jednego z tych świadczeń - korzystniejszego bądź wybranego przez siebie.

Sąd Apelacyjny podkreślił przy tym, że emerytura wojskowa odwołującego się

jest znacznie wyższa od przyznanej mu emerytury powszechnej. W tym zaś

kontekście skarżona przez niego decyzja ZUS w zakresie, w jakim organ rentowy

zawiesił wypłatę emerytury powszechnej jako świadczenia mniej korzystnego niż

pobierana przez niego emerytura wojskowa - była zgodna z art. 95 ust. 1 i 2 oraz art.

103a ustawy emerytalnej.

Mając na względzie powyższe Sąd Apelacyjny uznał apelację organu

rentowego za zasadną, co skutkowało zmianą zaskarżonego wyroku.

Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wniósł J.B. Zaskarżając

wyrok w zakresie punktu I wyroku wniósł o jego uchylenie w zaskarżonej części i

przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania i

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa procesowego,

z uwzględnieniem kosztów dotychczasowego postępowania, wraz z odsetkami.

We wniosku ewentualnym skarżący wniósł o uchylenie, na podstawie

art. 39816 k.p.c., zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji w skarżonej części i

orzeczenie co do istoty sprawy przez uwzględnienie odwołania oraz zasądzenie od

organu na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów

I USK 325/26

6

zastępstwa procesowego, według norm przepisanych wraz z odsetkami, w

wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia

pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono

do dnia zapłaty.

W podstawach skargi kasacyjnej skarżący zarzucił naruszenie przepisów

prawa materialnego tj. art. 95 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 53, ze zm.) w

związku z art. 15a ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym

żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 1994 r., Nr 10, poz. 36 ze zm.) oraz

naruszenie art. 32 i art. 67 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący podniósł,

że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne, które ujął w formie

następujących pytań:

1. czy użyte w art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej pojęcie „została obliczona na

zasadach określonych w art. 15a lub 18e ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o

zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin” oznacza

emeryturę, która została przyznana na podstawie wyżej wymienionych

przepisów, tzn. niewystarczające jest obliczenie emerytury na zasadach

określonych w tych przepisach, a konieczne jest spełnienie także kryteriów

podmiotowych w nich określonych (moment powołania do służby wojskowej),

2. czy możliwa jest taka wykładnia przepisów art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej w

związku z art. 15a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych,

która powodowałaby różnicowanie analogicznej sytuacji emerytów w jednej

grupie zawodowej bez istotnej przyczyny.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący podniósł,

że wykładnia art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej, a w szczególności użytego w tym

przepisie zwrotu: „z wyjątkiem przypadku, gdy emerytura wojskowa lub policyjna

została obliczona według zasad określonych w art. 15a albo art. 18e ustawy z dnia

10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin

lub w art. 15a lub art. 15d lub art. 18e ustawy... (zaopatrzeniowej)”, jest w

dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego przedmiotem rozbieżności,

czego przykładem jest pogląd wyrażony w wyroku z 24 stycznia 2019 r., (I UK 426/17)

w którym wyjaśniono, że użyte wart. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej sformułowanie

"emerytura (...) obliczona według zasad określonych w art. 15a albo art. 18e ustawy

I USK 325/26

7

z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych"

oznacza odwołanie się do zasad obliczenia emerytury wojskowej określonych w tych

przepisach, a więc z uwzględnieniem wyłącznie służby wojskowej, co z kolei

uzasadnia prawo do pobierania dwóch emerytur „wypracowanych” niezależnie od

siebie. Zatem o wyjątku od zasady pobierania jednego świadczenia nie decyduje data

przyjęcia do służby, ale brak możliwości obliczenia emerytury wojskowej przy

uwzględnieniu „cywilnego” stażu emerytalnego.

Z kolei w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z

17 lutego 2010 r. (II UZP 10/09) oraz w wyrokach: z 8 maja 2012 r. (II UK 237/11) i z

4 grudnia 2013 r. (II UK 223/13) stwierdzono, że zasada pobierania jednego

świadczenia (wyższego lub wybranego przez uprawnionego) w razie zbiegu u jednej

osoby prawa do kilku świadczeń (art. 95 ust. 1 ustawy emerytalnej) dotyczy również

zbiegu prawa do emerytury lub renty określonych w tej ustawie z prawem do

świadczeń przewidzianych w ustawie zaopatrzeniowej. Świadczeniobiorca, który

pozostawał w zawodowej służbie wojskowej przed 2 stycznia 1999 r., uprawniony do

renty wojskowej i pobierający to świadczenie, nie może więc jednocześnie pobierać

świadczenia powszechnego, mimo że spełnił warunki do jego nabycia i prawo to

zostało mu przyznane. Podobna rozbieżność na tle wykładni art. 95 ust. 2 ustawy

emerytalnej ujawniła się także w orzeczeniach sądów powszechnych.

Organ rentowy nie ustosunkował się do zarzutów i wniosków skargi

kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia jej do rozpoznania.

Stosownie do art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę

kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne

(pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi

nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).

Zgodnie natomiast z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymagania formalne skargi

kasacyjnej, powinna ona zawierać wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania i jego

uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności

I USK 325/26

8

wymienionych w powołanym art. 3989 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie winno zawierać

argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w

ustawie kryteria, istnieje potrzeba merytorycznego rozpoznania skargi przez Sąd

Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym) środkiem zaskarżenia

przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego

postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element

interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc

instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę

zaskarżonego orzeczenia.

Jeśli chodzi o zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., jest

to zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego

wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. W świetle utrwalonego

orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego przyczyny (przesłanki) przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.,

przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze

względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne polega na

sformułowaniu samego zagadnienia wraz ze wskazaniem konkretnego przepisu

prawa, na tle którego to zagadnienie powstało, oraz przedstawieniu argumentów

prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, w tym także na

sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego (por. m.in. postanowienia

Sądu Najwyższego: z 23 maja 2018 r., I CSK 33/18, LEX nr 2508114; z 16 maja

2018 r., II CSK 15/18, LEX nr 2499790).

Wywód skarżącego powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy

przedstawianiu przez sąd odwoławczy, na podstawie art. 390 § 1 k.p.c., zagadnienia

prawnego budzącego poważne wątpliwości (por. postanowienie Sądu Najwyższego

z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, LEX nr 1102817). Analogicznie należy traktować

wymagania konstrukcyjne samego zagadnienia prawnego, formułowanego w ramach

przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz jego związek ze sprawą i skargą kasacyjną,

która miałaby zostać rozpoznana przez Sąd Najwyższy. Zagadnienie prawne

powinno być, przede wszystkim, sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące

się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571),

a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić

Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do

I USK 325/26

9

samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. postanowienia Sądu

Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240;

z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z 5 grudnia 2008 r., III CZP

119/08, LEX nr 478179). Jednocześnie powinno pozostawać w związku z

rozpoznawaną sprawą, co oznacza, że sformułowane zagadnienie prawne musi mieć

wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy i dotyczyć zagadnienia budzącego

rzeczywiście istotne (poważne) wątpliwości (por. postanowienia Sądu Najwyższego:

z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, LEX nr 864002; z 22 listopada 2007 r., I CSK

326/07, LEX nr 560504).

Podniesione w niniejszej sprawie zagadnienia prawne i wątpliwości

interpretacyjne, czy też rozbieżności orzecznicze zostały już jednoznacznie

rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Nie istnieje zatem potrzeba

wykładni przepisów prawnych, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii

tego zagadnienia prawnego lub wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we

wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające

potrzebę zmiany tego poglądu (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 3 marca

2020 r., II PK 36/19, LEX nr 3034647 i z 12 maja 2020 r., I UK 128/19, LEX nr

3026475).

Przechodząc do meritum wskazać należy, że niezależnie od tego, że we

wcześniejszym orzecznictwie sądowym art. 95 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2025 r. poz.

1749, zwanej „ustawą emerytalną”) nie był wykładany w sposób jednolity, co

doprowadziło do rozbieżności w orzecznictwie, to jednak rozbieżność ta została

usunięta w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 15 grudnia 2021 r.

(III UZP 7/21, LEX nr 3274620), której skarżący zdaje się nie dostrzegać i nie

uwzględniać w przedstawionej argumentacji. W uzasadnieniu tej uchwały wyrażono

pogląd prawny, który Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, zgodnie

z którym ubezpieczonemu, który pozostawał w zawodowej służbie wojskowej przed

2 stycznia 1999 r. i pobiera emeryturę wojskową wynoszącą 75% podstawy jej

wymiaru obliczoną bez uwzględnienia okresów składkowych i nieskładkowych, z

tytułu których jest uprawniony również do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez

ubezpieczonego {art. 95 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z art. 7 ustawy z dnia

I USK 325/26

10

10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich

rodzin (Dz.U. z 2020 r., poz. 586 ze zm.)}.

Sąd Najwyższy w motywach powołanej uchwały zgodził się ze stanowiskiem

wyrażanym w niektórych wcześniejszych orzeczeniach, że przyjęcie założenia,

zgodnie z którym dyferencjacja uprawnień żołnierzy w zakresie prawa do wypłaty

świadczeń emerytalnych w zbiegu jest związana wyłącznie z datą powołania ich do

służby wojskowej (przed i po 1 stycznia 1999 r.) i stanowi jej konsekwencję,

oznaczałoby ich nierówne traktowanie. Inaczej jednak ten problem musi być

postrzegany, gdyby założyć, a założenie takie jest w pełni uprawnione, że nie chodzi

w nim o samą datę powołania do służby jako determinantę różnych uprawnień w

przypadku zbiegu prawa do świadczeń emerytalnych, lecz o to, że te dwie grupy

żołnierzy były objęte w okresie odbywania służby różnymi systemami emerytalnymi,

co data powołania ich do służby jedynie ilustruje. Okoliczność ta, polegająca na

wprowadzeniu od 1 stycznia 1999 r., w ramach generalnej reformy emerytalnej,

systemu „zdefiniowanej składki” w miejsce systemu „zdefiniowanego świadczenia” i

związane z tym istotne różnice w zakresie unormowania sposobu opłacania składek

na powszechne ubezpieczenie społeczne przez żołnierzy powołanych do służby do

1 stycznia 1999 r., jak i po tym dniu, nie może pozostać bez znaczenia dla ustalania

zakresu podmiotów, którym przysługuje równe traktowanie. Może ona bowiem zostać

uznana za istotną cechę różniącą te podmioty. Taką cechą może być też

zróżnicowanie ze względu na zachowaną w stosunku do jednej tylko grupy żołnierzy

możliwość zwiększenia emerytury wojskowej przez doliczenie do wysługi emerytalnej

„stażu cywilnego”. Wówczas sytuacja prawna tych żołnierzy mogłaby być oceniana

jako podobna do żołnierzy powołanych do służby po 1 stycznia 1999 r. Podobieństwo

obu tych grup polegałoby natomiast wyłącznie na tym, że jedni i drudzy są

żołnierzami zawodowymi, ale posiadającymi różne uprawnienia w zakresie sposobu

obliczania ich emerytur. Niezależnie jednak od tego, które z tych założeń zostałoby

przyjęte, da się je z całą pewnością obronić jako dozwolone naruszenie zasady

równości przy uwzględnieniu „testu” wynikającego z orzecznictwa Trybunału

Konstytucyjnego.

Po pierwsze, celem oraz treścią wprowadzonego przez ustawodawcę

zróżnicowania jest „wpasowanie” żołnierzy pozbawionych prawa do wzrostu

emerytury wojskowej z tytułu doliczenia „stażu cywilnego” w nowy system

ubezpieczeń społecznych bazujący na zdefiniowanej składce, który w dużym stopniu

I USK 325/26

11

oznacza realizację zasady wzajemności składki i prawa do świadczenia oraz

abstrahuje od solidarnościowego charakteru świadczeń z zabezpieczenia

społecznego.

Po drugie, moment wprowadzenia omawianej dyferencjacji wskazuje na

związanie jej z przyjętym w ustawie emerytalnej procesem stopniowego wygaszania

dotychczasowych uprawnień emerytalnych na rzecz jednolitego, powszechnego

systemu. Proces ten jest zaś w pełni akceptowany zarówno w orzecznictwie, jak i w

doktrynie prawa ubezpieczeń społecznych (por. m.in. wyroki Trybunału

Konstytucyjnego: z 22 czerwca 1999 r., K. 5/99, OTK ZU 1999 Nr 5, poz. 100, z 4

stycznia 2000 r., K. 18/99, OTK ZU 2000 Nr 1, poz. 1 oraz K. 1/00, OTK 2000 Nr 6,

poz. 185 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z 16 czerwca 2011 r., III UK 217/10, LEX

nr 950438 i z 26 kwietnia 2016 r., I UK 151/15, LEX nr 2050671).

Wprawdzie ów proces stopniowego wygaszania „starych” uprawnień

emerytalnych w ustawie emerytalnej został oparty przede wszystkim na wieku

świadczeniobiorców, jednakże łatwo założyć jego adekwatność także w odniesieniu

do daty powołania do służby decydującej o zakresie regulacji zaopatrzeniowych,

zwłaszcza że drugim z czynników powodujących eliminację dotychczasowego

(„starego”) sytemu emerytalnego jest określona w ustawie data graniczna

przypadająca na 31 grudnia 2008 r. (por. art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej).

Po trzecie, wspomniana dyferencjacja ma charakter proporcjonalny, gdyż

bilansuje ją regulacja zawarta w art. 18i ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy

zawodowych.

Po czwarte, trudne do pogodzenia z zasadami sprawiedliwości społecznej

byłoby postawienie jednych żołnierzy powołanych do służby przed 2 stycznia 1999 r.

w sytuacji lepszej (a przez to nierównej) od takich samych żołnierzy, którym wzrost

emerytury wojskowej z tytułu uwzględnienia samych okresów służby pozwalałby na

uzyskanie tego świadczenia w wysokości tylko nieznacznie niższej niż 75% podstawy

wymiaru.

Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni aprobuje

ten kierunek wykładni art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej przyjęty w omówionej uchwale

powiększonego składu Sądu Najwyższego z 15 grudnia 2021 r. Nie dostrzega też we

wniosku skarżącego argumentów, które uzasadniałyby podjęcie kroków w kierunku

jego zmiany. Sąd Najwyższy zauważa równocześnie, że Sąd drugiej instancji

dokonał wykładni w pełni zgodnej z powołaną uchwałą i w konsekwencji zasadnie

I USK 325/26

12

zmienił wyrok Sądu Okręgowego.

Co istotne, również w kolejnych orzeczeniach Sąd Najwyższy podtrzymał

zaprezentowaną w motywach ww. uchwały wykładnię (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego: z 19 lipca 2022 r., III USK 502/21, LEX nr 3482066 i 21 czerwca 2023 r.,

III USK 235/22, LEX nr 3571903 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z 13 kwietnia

2023 r., II USKP 214/21, LEX nr 3578807 oraz z 12 lipca 2023 r., II USKP 18/22, LEX

nr 3580375).

Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy doszedł

do przekonania, że skarżący nie wykazał potrzeby przyjęcia jego skargi kasacyjnej

do merytorycznego rozpoznania, dlatego też, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzekł

o odmowie przyjęcia jej do rozpoznania.

[SOP]