SN odmówił przyjęcia skargi M.W., zawieszona emerytura z FUS nie zostanie wypłacona

Decyzją z 28 marca 2024 r. (nr […]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Oddział w Szczecinie ustalił M.W., na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2021 r., poz.

291 ze zm.), emeryturę w kwocie ostatecznej. Jednocześnie organ rentowy

I USK 333/26

2

wskazał, że zawiesza wypłatę tego świadczenia - ze względu na zbieg świadczeń,

w związku z pobieraniem przez M.W. emerytury wojskowej z WBE.

Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych,

wyrokiem z 10 października 2024 r. (sygn. akt VI U 688/24), wydanym w sprawie

M.W., z odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w

Szczecinie o wypłatę świadczenia, oddalił odwołanie.

Na skutek apelacji odwołującego, Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 12 grudnia 2024 r. (sygn. akt III AUa

468/24), oddalił apelację.

Skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego wywiódł odwołujący, zaskarżając w

całości wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, zarzucając:

1. Naruszenie prawa materialnego:

1. art. 95 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych (dalej: ustawy emerytalnej) w zw. z art. 15a ustawy o

zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin oraz art. 7

pkt 1 ww. ustawy, poprzez ich błędną wykładnię i stwierdzenie tym samym,

że ubezpieczonemu nie przysługuje prawo do wypłaty zawieszonej

emerytury z FUS w sytuacji zbiegu ww. świadczenia z pobieraną emeryturą

wojskową, w sytuacji gdy z okoliczności niniejszej sprawy i prawidłowej

wykładni przepisów prawa wynika, że możliwe jest pobieranie przez

ubezpieczonego pełniącego służbę wojskową w okresie od 16 września

1975 r. do 31 grudnia 1997 r. dwóch świadczeń emerytalnych z systemu

ubezpieczeniowego i zaopatrzeniowego — o czym decyduje kryterium

różnicujące pod postacią braku możliwości obliczenia emerytury wojskowej

przy uwzględnieniu „cywilnego” stażu emerytalnego;

2. art. 7 pkt zeż (tak w skardze kasacyjnej – adnotacja Sądu Najwyższego),

poprzez ich błędną wykładnię i stwierdzenie tym samym, że

ubezpieczonemu nie przysługuje prawo do wypłaty zawieszonej emerytury z

FUS, w sytuacji zbiegu ww. świadczenia z pobieraną emeryturą wojskową, w

sytuacji gdy z okoliczności niniejszej sprawy i prawidłowej wykładni

przepisów prawa wynika, że możliwe jest pobieranie przez ubezpieczonego

I USK 333/26

3

pełniącego służbę wojskową w okresie od 16 września 1975 r. do 31 grudnia

1997 r. dwóch świadczeń emerytalnych z systemu ubezpieczeniowego i

zaopatrzeniowego - o czym decyduje kryterium różnicujące pod postacią

braku możliwości obliczenia emerytury wojskowej przy uwzględnieniu

„cywilnego” stażu emerytalnego;

3. art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, z którego wynika zasada równego traktowania,

tj. nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej

klasy (kategorii) zakładająca jednocześnie różne traktowanie podmiotów

różnych, tj. podmiotów, które nie posiadają wspólnej cechy istotnej oraz

zasadność wyboru takiego, a nie innego kryterium zróżnicowania

(pozostającego w związku z celem i treścią danej regulacji, wagą interesu,

któremu zróżnicowanie ma służyć i w odpowiedniej proporcji do wagi

interesów, które zostają naruszone w wyniku wprowadzonego różnicowania

oraz z normami konstytucyjnymi, zasadami, wartościami uzasadniającymi

odmienne traktowanie podmiotów podobnych), poprzez niewłaściwe jego

zastosowanie co skutkowało pozbawieniem ubezpieczonego prawa do

wypłaty zawieszonej emerytury z FUS jako pozostającej w zbiegu z

pobieraną emerytura wojskowa w sytuacji występowania w niniejszej

sprawie kryterium zróżnicowania uzasadniającego prawo do pobierania

dwóch świadczeń przez ubezpieczonego, który pełnił służbę wojskowa w

okresie od 16 września 1975 r. do 31 grudnia 1997 r. pod postacią braku

możliwości uwzględniania w wojskowej emeryturze jakiegokolwiek okresu

„cywilnego” stażu emerytalnego;

4. art. 5 ust. 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, poprzez jego

błędną wykładnię i tym samym pozbawienie ubezpieczonego prawa do

wypłaty zawieszonej emerytury z FUS jako pozostającej w zbiegu z

pobieraną emeryturą wojskową w sytuacji występowania w niniejszej

sprawie kryterium uzasadniającego prawo do pobierania dwóch świadczeń

przez ubezpieczonego, który pełnił służbę wojskową w okresie od 16

września 1975 r. do 31 grudnia 1997 r. pod postacią braku możliwości

uwzględniania w wojskowej emeryturze jakiegokolwiek okresu „cywilnego”

stażu emerytalnego;

I USK 333/26

4

5. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik

sprawy, tj. art. 385 k.p.c., poprzez oddalenie apelacji ubezpieczonego mimo,

że była ona zasadna i winna zostać uwzględniona.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i jego zmianę w całości, poprzez uwzględnienie apelacji ubezpieczonego w

całości i wypłatę ubezpieczonemu świadczenia emerytalnego bez zawieszania

prawa do niego, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w

Szczecinie z uwzględnieniem kosztów postępowania kasacyjnego wywołanego

niniejszą skargą. W każdym zaś przypadku zasądzenie od organu rentowego na

rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy

prawnego w postępowaniu, według norm przepisanych.

Skarżący wniósł także o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

powołując się na dwie podstawy. W pierwszej kolejności skarżący stwierdził, że w

sprawie istnieje potrzeba rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia prawnego, tj.

udzielenia odpowiedzi na pytanie: czy możliwym jest jednoczesne pobierania

świadczenia z powszechnego oraz emerytury wojskowej czy też pobieranie

jednego z tych świadczeń skutkuje koniecznością zawieszenia wypłaty drugiego ze

świadczeń? Kolejno skarżący odniósł się do tego, że skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona, gdyż wypracowanie prawa do dwóch świadczeń, tj.

emerytury powszechnej oraz wojskowej powinno prowadzić do wypłaty dwóch

świadczeń, gdyż odmienna interpretacja narusza konstytucyjną zasadę równości

ubezpieczonych oraz obowiązujący w polskim systemie prawnym, poprzez w

szczególności wiążące umowy międzynarodowe zakaz pracy przymusowej.

W odpowiedzi na wywiedzioną skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o

odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie, w przypadku

przyjęcia skargi do rozpoznania oddalenie jej w całości oraz zasądzenie od

ubezpieczonego na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I USK 333/26

5

Skarga kasacyjna wywiedziona w niniejszej sprawie sformułowana została w

sposób, który uniemożliwia jej przyjęcie do dalszego, merytorycznego rozpoznania.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że skarga kasacyjna podlega badaniu

(na etapie przedsądu) w zakresie spełnienia przez nią warunków formalnych.

Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność

postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając

na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu,

ustawodawca zagwarantował, że skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek

zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek, wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma, w

konsekwencji, zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i

procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą być

zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się instrumentem

wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie w każdej

sprawie, nawet takiej, w której prawomocne orzeczenie zostało wydane w

warunkach błędu w subsumpcji, czy też wyniku wadliwej wykładni prawa, skarga

kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. W przeciwnym bowiem razie Sąd

Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom, sądem trzeciej instancji, a

jego zadaniem nie jest przecież dokonywanie korekty ewentualnych błędów w

zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej indywidualnej sprawie.

Strona skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

wskazała, że w niniejszej sprawie występuje istotne zagadnienie prawne oraz

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona - odwołała się więc do przesłanek

przedsądu wskazanych w przepisie art. 3989 § 1 pkt 1 i pkt 4 k.p.c. Należy więc

podkreślić, że wadliwy jest sam sposób sformułowania wniosku – co świadczy o

jego bezpodstawności. Nie można bowiem twierdzić, że skarga jest oczywiście

uzasadniona - co oznacza oczywistą bezzasadność zaskarżonego orzeczenia, a

więc niewymagającą jakichkolwiek dociekań lub analiz, a jednocześnie wskazywać

I USK 333/26

6

na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego - wymagającego z

natury rzeczy pogłębionych rozważań (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 17 lipca

2019 r., III CSK 148/19, LEX nr 2751796 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z

26 kwietnia 2018 r., IV CSK 577/17, LEX nr 2497710). Tego typu argumentacja,

nawet w sytuacji podnoszenia jej w sposób „ewentualny”, podważa zasadność

wniosku.

Przypomnieć należy, że w uzasadnieniu wniosku wskazującego na

występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, winno zostać

sformułowane zagadnienie prawne oraz powinny zostać przedstawione argumenty

prawne, które wykażą możliwość różnorodnej oceny zawartego w nim problemu.

Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w judykaturze, skarżący ma w tym zakresie

obowiązek wywiedzenia i uzasadnienia występującego w sprawie problemu

prawnego w sposób zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu

zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z: 19 marca 2012 r., II PK 296/11, LEX nr

1214580; 11 czerwca 2013 r., II UK 71/13, LEX nr 1331300; 16 maja 2018 r., III UK

151/17, LEX nr 2553867; 12 maja 2021 r., I USK 163/21, LEX nr 3252537).

Oznacza to w praktyce, że zagadnienie prawne musi odpowiadać określonym

wymaganiom, a mianowicie: 1) być sformułowane w oparciu o okoliczności

mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd

ustaleń (wyrok Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 1996 r., II UR 5/96, OSNAPiUS

1997 nr 3, poz. 39 i postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP

33/01, LEX nr 52571, z 5 lipca 2023 r., I CSK 6182/22, LEX nr 3578533), 2) być

przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. A. Góra-Błaszczykowska,

Środki zaskarżenia w postępowaniu cywilnym. Komentarz do art. 367-42412 k.p.c.,

Warszawa 2014, komentarz do art. 3989 wraz z przytoczonym orzecznictwem;

postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr

57240; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z 5 grudnia 2008 r.,

III CZP 119/08, LEX nr 478179, z 13 lipca 2023 r., I CSK 2570/22, LEX nr

3582702), 3) pozostawać w związku z rozpoznawana sprawą i 4) dotyczyć

I USK 333/26

7

zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (a zatem poważne) wątpliwości.

Istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się zaś w tym, że w danej sprawie

występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa lub funkcje

precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Twierdzenie o

występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy, kiedy

przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd

Najwyższy lub gdy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z

odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (por. postanowienia

Sądu Najwyższego: z 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468, z 7 lutego

2019 r., I UK 29/18, LEX nr 2617355 i z 27 kwietnia 2021 r., II PSK 68/21, LEX nr

3252281).

Sąd Najwyższy zajmował się już problemem podniesionym przez stronę

skarżącą i poglądy w tym zakresie uznać należy za ugruntowane. Przywołać w tym

miejscu trzeba uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia

2021 r. (III UZP 7/21), dotycząca przepisu art. 95 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia

1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (OSNP

2022 nr 6, poz. 58, str. 67). Celem tej uchwały było ujednolicenie praktyki

orzeczniczej w tym zakresie, w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości

przez Sąd Najwyższy. W uzasadnieniu powołanej uchwały Sąd Najwyższy wyjaśnił

powody, dla których nie można zaakceptować stanowiska skarżącego, że powinien

otrzymywać świadczenia w zbiegu, a tym samym wyznaczył standard

interpretacyjny spornego przepisu. Brzmienie art. 95 ust. 2 ustawy o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych powinno być dekodowane - z uwagi

na jego treść - nie tylko za pomocą językowych metod interpretacyjnych, ale

również wymagane jest sięgnięcie do reguł pozajęzykowych. Z tego względu zwrot

„z wyjątkiem przypadku, gdy emerytura wojskowa (...) została obliczona według

zasad określonych w art. 15a albo 18e ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o

zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa

Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby

Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej,

Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej,

Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t.j. Dz.U. z 2020 r.,

I USK 333/26

8

poz. 723 ze zm.)”, daje podstawę do przyjęcia, że ów wyjątek należy interpretować

nie tylko przedmiotowo, to znaczy wyłącznie przez pryzmat zasad obliczania

emerytury wojskowej wynikających z art. 15a albo 18e ustawy zaopatrzeniowej, ale

także podmiotowo, co oznacza konieczność wzięcia pod uwagę adresatów tych

przepisów. Stanowisko powyższy zostało powielone w kolejnych orzeczeniach

Sądu Najwyższego (zob. m. in. postanowienia Sądu Najwyższego z: 25 września

2024 r., III USK 304/23, Legalis nr 3130532; 13 listopada 2024 r., III PSK 79/24,

Legalis nr 3171058; z 11 marca 2025 r., III USK 118/24 Legalis nr 3202221 czy

wyrok Sądu Najwyższego z 26 listopada 2024 r., II USKP 155/23, OSNP 2025 nr 8,

poz. 80).

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2

k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a o kosztach

postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. w związku z

art. 39821 k.p.c. w związku z art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 9 ust.

2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 118).

DS.

[a.ł]