Sąd Najwyższy nie przyjął skargi emeryta o jednoczesne pobieranie dwóch świadczeń

Sąd Okręgowy w Zamościu, wyrokiem z 24 września 2024 r., po rozpoznaniu

odwołania S. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Biłgoraju

I USK 339/26

2

z 3 stycznia 2024 r., którą przyznano mu prawo do emerytury od 1 października 2023

r. i jednocześnie zawieszono jej wypłatę, oddalił odwołanie.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że S. M., urodzony […] 1949 r. ma ustalone

prawo do emerytury od 1 czerwca 1997 r. na podstawie art. 15 ustawy z dnia 18

lutego 1994 roku o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji

Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu

Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego,

Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej

Straży Pożarnej, Służby Celno - Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U.

2023 poz.1280 zez zm., zwanej „ustawą zaopatrzeniową”) w wysokości 6.413,96 zł,

zaś od 1 października 2023 r. z uwagi na podjęcie zatrudnienia po przejściu na

emeryturę zaopatrzeniową nabył prawo do emerytury z systemu powszechnego. W

decyzji przyznającej świadczenie emerytalne organ rentowy zawiesił jednak jego

wypłatę z uwagi na okoliczność, że ubezpieczony pobiera emeryturę wypłacaną

przez Zakład Emerytalno - Rentowy MSWiA, z czym skarżący nie zgodził się.

Na wstępie swych rozważań Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 2

ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2024 poz. 1631 ze zm., zwanej „ustawą

emerytalną”), świadczenia na warunkach i w wysokości określonych w ustawie

przysługują również żołnierzom zawodowym oraz funkcjonariuszom Policji, Urzędu

Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,

Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego

Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Biura Ochrony

Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej,

Służby Celno - Skarbowej i Służby Więziennej, jeżeli nie spełniają oni warunków do

nabycia prawa lub utracili prawo do świadczeń określonych w przepisach o

zaopatrzeniu emerytalnym tych osób, oraz członkom rodzin pozostałym po tych

osobach. Kolejno Sąd przytoczył regulację art. 95 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej,

stanowiącą, że w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń

przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane

przez zainteresowanego. Przepis ust. 1 stosuje się również, z uwzględnieniem

art. 96, w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty określonych w ustawie z prawem

do świadczeń przewidzianych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym osób, o

których mowa w art. 2 ust. 2, z wyjątkiem przypadku, gdy emerytura wojskowa lub

I USK 339/26

3

policyjna została obliczona według zasad określonych w art. 15a albo art. 18e ustawy

z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz

ich rodzin lub w art. 15a lub art. 15d lub art. 18e ustawy zaopatrzeniowej z dnia

18 lutego 1994 r. W myśl art. 15a ustawy zaopatrzeniowej emerytura dla

funkcjonariusza, który został przyjęty do służby po raz pierwszy po 1 stycznia

1999 r. wynosi 40 % podstawy jej wymiaru za 15 lat służby i wzrasta na zasadach

określonych w art. 15 ust. 1 pkt 1 i ust. 2-5 tej ustawy.

W ocenie Sądu pierwszej instancji zaskarżona decyzja odpowiada treści

powołanych przepisów ustawy emerytalnej. Wynika z nich, że w przypadku osób

uprawnionych do emerytury z ubezpieczenia społecznego w zbiegu z prawem do

świadczeń przewidzianych w przepisach dotyczących zaopatrzenia emerytalnego

tzw. służb mundurowych, wymienionych w art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej, wypłaca

się wyłącznie jedno z tych świadczeń. Reguła pobierania jednego świadczenia

emerytalno- rentowego znalazła swoje odzwierciedlenie również w art. 7 ust. 1 pkt 1

ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z którym w razie zbiegu prawa do emerytury lub

renty przewidzianych w ustawie z prawem do emerytury lub renty przewidzianych w

odrębnych przepisach wypłaca się świadczenie wyższe albo wybrane przez osobę

uprawnioną, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.

Sąd Okręgowy podniósł, że zagadnienie związane z prawem do pobierania

jednego ze zbiegających się świadczeń emerytalno-rentowych zostało omówione w

orzecznictwie Sądu Najwyższego, przy czym przed 15 grudnia 2021 r. judykatura nie

była w tym względzie jednolita. Ostatecznie, rozstrzygając problem różnych

poglądów prezentowanych w orzecznictwie, Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów

wydał 15 grudnia 2021 r. uchwałę (III UZP 7/21). W ocenie Sądu Najwyższego

uprawnione jest zarówno przyjęcie, że w art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej chodzi

wyłącznie o odesłanie do zasad, a więc jedynie do sposobów obliczenia emerytury

wojskowej określonych w art. 15a i art. 18e ustawy zaopatrzeniowej jak i uznanie, że

owe zasady nie mogą abstrahować od dwóch odrębnych kręgów adresatów owych

zasad, gdyż są one odnoszone tylko do nich, skoro unormowane w powołanych

przepisach zasady obliczenia emerytur wojskowych dotyczą jedynie „żołnierzy

powołanych do zawodowej służby wojskowej po raz pierwszy po 1 stycznia 1999 r.”

oraz „żołnierzy powołanych do zawodowej służby wojskowej po raz pierwszy po

31 grudnia 2012 r.”, natomiast nie żołnierzy, którzy pozostawali w służbie przed

2 stycznia 1999 r. gdyż zasady obliczania przysługującej im emerytury wojskowej

I USK 339/26

4

określają art. 14 i art. 15 ustawy zaopatrzeniowej, przewidujące między innymi

możliwość doliczenia do wysługi emerytalnej okresów „stażu cywilnego”. Tylko dla tej

grupy adresatów ustawodawca wprowadził możliwość równoczesnego pobierania

emerytury wojskowej i emerytury powszechnej, odbierając im równocześnie prawo

do wzrostu emerytury wojskowej z tytułu doliczenia stażu „cywilnego”.

Sąd Okręgowy uwzględniając pogląd Sądu Najwyższego zaprezentowany w

w powołanej uchwale, dodatkowo mając na uwadze fakt, że wysokość emerytury

zaopatrzeniowej wnioskodawcy nie została obliczona wyłącznie na podstawie

okresów tej służby, lecz przy uwzględnieniu innych przebytych okresów składkowych

i nieskładkowych przyjął, że odwołujący się, pomimo, że nabył prawo do emerytury

mundurowej, jak również emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu

ukończenia powszechnego wieku emerytalnego, to jest uprawniony do pobierania

wyłącznie jednego z tych świadczeń.

Na skutek apelacji S. M. Sąd Apelacyjny w Lublinie, wyrokiem z 22 stycznia

2025 r. oddalił apelację (pkt I) i orzekł o kosztach postępowania obciążając

odwołującego się obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego na rzecz

organu rentowego (pkt II).

Sąd Apelacyjny w całości podzielił i przyjął za własne ustalenia faktyczne

poczynione przez Sąd Okręgowy i przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego

wyroku, a także poczynione przez ten Sąd rozważania prawne.

Sąd drugiej instancji podniósł, że w wyroku z 17 listopada 2022 r. (I USKP

7/22) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zasady obliczenia emerytury dla funkcjonariusza,

który pozostawał w służbie przed 2 stycznia 1999 roku zostały określone w art. 15

ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Zasady obliczenia emerytury dla funkcjonariusza

przyjętego do służby po 1 stycznia 1999 r. zostały sprecyzowane w art. 15a i art. 15aa

tej ustawy, natomiast regulacja zasad obliczania emerytury funkcjonariusza

przyjętego po raz pierwszy do służby po 31 grudnia 2012 r. ujęta została w art. 18e

w związku z art. 18a tej ustawy. Ustawa nie przewiduje możliwości obliczenia

emerytury funkcjonariusza przyjętego do służby przed 2 stycznia 1999 r. według

zasad określonych w art. 15a, 15aa lub 18e ustawy zaopatrzeniowej, co determinuje

konkluzję, że zgodnie ze ścisłą wykładnią językową art. 7 tej ustawy w związku z

art. 95 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej mogą być wypłacane równocześnie: emerytura

policyjna i emerytura z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku, gdy

emerytura policyjna została obliczona według zasad określonych w art. 15a ustawy

I USK 339/26

5

zaopatrzeniowej (funkcjonariuszowi, który został powołany do służby po raz pierwszy

po 1 stycznia 1999 r.), albo w art. 18e w związku z art. 18a ustawy zaopatrzeniowej

(funkcjonariuszowi powołanemu po raz pierwszy do służby po 31 grudnia 2012 r. Sąd

Najwyższy poddał analizie także, podnoszoną przez apelującego, funkcję ocenianej

regulacji z punktu widzenia konstytucyjnych zasad równości i sprawiedliwości

społecznej. W tym zakresie powołał się na stanowisko wyrażone przez Sąd

Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 24 stycznia 2019 r. (I UK 426/17), zgodnie z

którym dla analizy ukształtowanego w art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej zbiegu

świadczeń nie ma znaczenia art. 67 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż w odniesieniu do

wynikającego z tego przepisu prawa do zabezpieczenia społecznego ustawodawca

dysponuje dużą swobodą, co potwierdza powołane w wymienionym wyroku

orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Także Europejski Trybunał Praw

Człowieka w decyzjach z 11 grudnia 2018 r. nr 39247/12 i nr 41178 uznał uprawnienie

państwa - strony Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności,

do samodzielnego kształtowania systemu zabezpieczenia społecznego, w tym do

wprowadzenia zasady wypłaty jednego świadczenia, w myśl której

świadczeniobiorcy nie można przyznać jednocześnie dwóch świadczeń. Dlatego

ocena budzącej wątpliwości regulacji powinna być dokonywana pod kątem

konstytucyjnych zasad równości i sprawiedliwości społecznej. Trzeba zauważyć, że

co do pierwszej z tych zasad w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego przyjmuje

się, że równo należy traktować osoby należące do tej samej kategorii, tzn.

posiadające te same lub podobne cechy relewantne. Jednocześnie przyjmuje się

jednak, że równym traktowaniem jest także uzasadnione odstępstwo (tzw.

dyferencjacja praw i obowiązków), z tym że argumenty na rzecz takiego traktowania

muszą mieć charakter relewantny, a więc pozostawać w bezpośrednim związku z

celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest kontrolowana norma,

oraz służyć realizacji tego celu i treści, nadto mieć charakter proporcjonalny, co

oznacza, że waga interesu, któremu ma służyć różnicowanie sytuacji adresatów

normy, musi być zbilansowana z interesami, które zostaną naruszone w wyniku

nierównego potraktowania podmiotów podobnych oraz być związane z innymi

wartościami, zasadami czy normami konstytucyjnymi uzasadniającymi odmienne

potraktowanie podmiotów podobnych Zasady sprawiedliwości społecznej, których

potrzeba stosowania szczególnie silnie występuje w prawie ubezpieczeń

I USK 339/26

6

społecznych, uznaje się z kolei za uzasadnienie dyferencjacji sytuacji prawnej

podmiotów.

Odnosząc te ogólne uwagi do analizowanego zagadnienia zbiegu prawa do

świadczeń z dwóch różnych systemów, Sąd Apelacyjny zgodził się ze stanowiskiem

Sądu Najwyższego, że przyjęcie założenia, zgodnie z którym dyferencjacja

uprawnień funkcjonariuszy objętych ustawą zaopatrzeniową w zakresie prawa do

wypłaty świadczeń emerytalnych w zbiegu jest związana wyłącznie z datą powołania

ich do służby (przed i po 1 stycznia 1999 r.) i stanowi jej konsekwencję, oznaczałoby

ich nierówne traktowanie, co stara się wykazać w apelacji skarżący. Inaczej jednak

ten problem był postrzegany, jak argumentował Sąd Najwyższy w wyroku

z 24 stycznia 2019 r., gdyby dostrzec, że nie chodzi w powołanej regulacji o samą

datę powołania do służby jako determinantę różnych uprawnień w przypadku zbiegu

prawa do świadczeń emerytalnych, lecz o to, że te dwie grupy funkcjonariuszy były

objęte w okresie odbywania tej służby różnymi systemami emerytalnymi, co data

powołania ich do służby jedynie ilustruje. Okoliczność ta, polegająca na

wprowadzeniu od 1 stycznia 1999 r. systemu „zdefiniowanej składki” w miejsce

systemu „zdefiniowanego świadczenia” i związane z tym istotne różnice w zakresie

unormowania sposobu opłacania składek na powszechne ubezpieczenie społeczne

przez żołnierzy powołanych do służby przed 1 stycznia 1999 r. jak i po tym dniu, nie

może pozostać bez znaczenia dla ustalania zakresu podmiotów, którym przysługuje

równe traktowanie. Stanowi ona bowiem istotną cechę różniącą te podmioty. Taką

cechą może być też zróżnicowanie ze względu na zachowaną w stosunku do jednej

tylko grupy żołnierzy (funkcjonariuszy) możliwość zwiększenia emerytury przez

doliczenie do wysługi emerytalnej „stażu cywilnego”. Nie można zatem na podstawie

art. 32 Konstytucji RP, zasad sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa,

rozumieć w odniesieniu do świadczeń z ubezpieczenia społecznego w ten sposób,

że wszyscy mają prawo do takich samych świadczeń. Równość wobec prawa

oznacza jednakowe traktowanie osób spełniających takie same warunki. Jeżeli

ustawa przyznaje uprawnienia określonemu kręgowi osób spełniających wymagane

warunki, osoby nienależące do tego kręgu nie mogą powoływać się na zasadę

równości, skoro wymaganych warunków nie spełniają. Równość wobec prawa należy

rozumieć jako równość szans, a nie równość w zakresie wszystkich uprawnień.

I USK 339/26

7

Wskazując na powyższe Sąd Apelacyjny uznał, że wyrok Sądu Okręgowego

odpowiada prawu i brak jest podstaw do jego zmiany, co skutkowało oddaleniem

apelacji.

Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wniósł S. M. Skarżący

zaskarżył wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu i zasądzenie od strony pozwanej

na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W podstawach skargi kasacyjnej skarżący zarzucił naruszenie art. 32

Konstytucji RP, art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej w związku z art. 15a ustawy o

zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych, art. 67 ust. 1 Konstytucji, art. 64

ust. 1 i 2 w zw. z art. 67 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 1

Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności

w zw. z art. 14 tej Konwencji, art. 7 oraz 44 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 10 grudnia

1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał

się na potrzebę wykładni art. 95 ust. 1 i 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1251 ze zm.)

budzącego poważne wątpliwości w świetle uchwalenia ustawy z 12 maja 2022 r. o

zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin,

ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa

Wewnętrznego, Agencji Wywiadu. Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby

Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej,

Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej,

Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin oraz niektórych innych

ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1115) która wprowadziła zasadę, że żołnierz przyjęty po

raz pierwszy do służby po 1 stycznia 1999 r., a przed 1 października 2003 r., który

ma co najmniej 25 lat służby, będzie mógł uwzględnić w wysłudze emerytalnej tzw.

okresy pracy cywilnej poprzedzające lub przypadające po zwolnieniu ze służby, jeżeli

jego emerytura będzie wynosić mniej niż 75% podstawy jej wymiaru, gdy

dotychczasowa wykładnia przyjmowana przez Sąd Najwyższy podaje za cechę

różnicującą żołnierzy będących w służbie przed 1 stycznia 1999 r. i przyjętych po tej

dacie okoliczność, że żołnierz przyjęty po 1 stycznia 1999 r. nie miał możliwości

doliczenia „cywilnych” okresów pracy do emerytury wojskowej, posiadał zaś

uprawnienie do otrzymywania dwóch emerytur.

I USK 339/26

8

Zdaniem skarżącego, skoro ustawa z 12 maja 2022 r. umożliwiła żołnierzom

powołanym do służby po 1 stycznia 1999 r. na uwzględnienie w wojskowej

emeryturze okresu „cywilnego” stażu emerytalnego, to utrzymany brak możliwości

pobierania dwóch emerytur przez żołnierzy będących w służbie przed 2 stycznia

1999 r. prowadzić może do różnego traktowania tych grup żołnierzy z uwagi na datę

przyjęcia do służby.

Skarżący wskazując na rozbieżności w orzecznictwie podniósł, że w części

wyroków Sądu Najwyższego (tj. 4 grudnia 2013 r., II UK 223/13, 8 maja 2012 r., II UK

237/11 oraz z 24 maja 2012 r., II UK 261/11) Sąd Najwyższy opowiedział się

przeciwko możliwości jednoczesnego pobierania świadczenia wypłacanego z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz z zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy

zawodowych oraz ich rodzin. Natomiast w innych orzeczeniach, między innymi w

wyroku Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2019 r., I UK 426/17, wskazano, że o

zastosowaniu wyjątku od zasady wypłacania jednego świadczenia decyduje brak

możliwości obliczenia emerytury wojskowej przy uwzględnieniu „cywilnego” stażu

emerytalnego, a nie data przyjęcia żołnierza zawodowego do służby wojskowej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o odmowę przyjęcia

jej do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz od

skarżącego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz

z odsetkami.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie spełniła ustawowych wymagań warunkujących przyjęcie

jej do merytorycznego rozpoznania.

Stosownie do art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę

kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne

(pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi

nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).

Zgodnie natomiast z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymagania formalne skargi

kasacyjnej, powinna ona zawierać wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania i jego

uzasadnienie. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien być

tak sformułowany, aby wynikało z niego w sposób nie budzący wątpliwości, że w

I USK 339/26

9

sprawie zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w art. 3989 § 1 pkt

1-4 k.p.c., a jego uzasadnienie winno zawierać argumenty świadczące o tym, że

rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba

merytorycznego rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest

bowiem (kolejnym) zwykłym środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego

rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, lecz

pozainstancyjnym, nadzwyczajnym instrumentem zaskarżenia prawomocnego

orzeczenia, z uwagi na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego.

Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem

weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego

orzeczenia.

Skarżący oparł wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

potrzebie wykładni art. 95 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1749, zwanej

„ustawą emerytalną”) wskazując na występujące rozbieżności w orzecznictwie.

Należy zatem przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na potrzebę wykładni przepisów

prawa wymaga od skarżącego określenia, które przepisy wymagają wykładni Sądu

Najwyższego, ze wskazaniem, na czym polegają związane z tym poważne

wątpliwości, lub z przedstawieniem rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. m.in.

postanowienie Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, Biuletyn SN

2002 nr 7, s. 10). Ponadto konieczne jest opisanie tych wątpliwości lub rozbieżności,

wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także

przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej (por. m.in. postanowienie Sądu

Najwyższego z 3 listopada 2003 r., II UK 184/03, z 22 czerwca 2004 r., III UK 103/04,

czy też z 17 grudnia 2007 r., I PK 233/07). W przypadku powoływania się na

rozbieżności w orzecznictwie konieczne jest także, choćby przykładowe, wskazanie

orzeczeń, w których ten sam przepis prawa był odmiennie wykładany. Nie istnieje

jednak potrzeba wykładni przepisów prawnych (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) ani nie

występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), jeżeli

Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia prawnego lub

wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, a nie

zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (por.

I USK 339/26

10

postanowienie Sądu Najwyższego z 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP 2003 nr

13, poz. 5).

Zdaniem Sądu Najwyższego, oceniany w niniejszym postępowaniu wniosek

skarżącego nie spełnia wyżej określonych kryteriów. Choć bowiem rację ma

skarżący, że we wcześniejszym orzecznictwie sądowym art. 95 ust. 2 ustawy

emerytalnej nie był wykładany w sposób jednolity, co doprowadziło do orzeczniczych

rozbieżności, których przykładem są m.in. wskazane w skardze orzeczenia, to jednak

zostały one usunięte w drodze wydanej przez Sąd Najwyższy uchwały składu

siedmiu sędziów z 15 grudnia 2021 r., (III UZP 7/21, LEX nr 3274620), na którą

powołał się słusznie Sąd drugiej instancji. Wyrażono w niej pogląd prawny, zgodnie

z którym ubezpieczonemu, który pozostawał w zawodowej służbie wojskowej przed

2 stycznia 1999 r. i który pobiera emeryturę wojskową wynoszącą 75% podstawy jej

wymiaru obliczoną bez uwzględnienia okresów składkowych i nieskładkowych, z

tytułu których jest uprawniony również do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez

uprawnionego (art. 95 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej w związku z art. 7 ustawy z dnia

10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich

rodzin, Dz.U. z 2020 r., poz. 586 ze zm.; zwanej „ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym

żołnierzy”).

Sąd Najwyższy w motywach tej uchwały zgodził się między innymi ze

stanowiskiem, że przyjęcie założenia, zgodnie z którym dyferencjacja uprawnień

żołnierzy w zakresie prawa do wypłaty świadczeń emerytalnych w zbiegu jest

związana wyłącznie z datą powołania ich do służby wojskowej (przed i po 1 stycznia

1999 r.) i stanowi jej konsekwencję, oznaczałaby ich nierówne traktowanie. Inaczej

jednak ten problem musi być postrzegany, gdyby założyć, a założenie takie jest w

pełni uprawnione, że nie chodzi w nim o samą datę powołania do służby jako

determinantę różnych uprawnień w przypadku zbiegu prawa do świadczeń

emerytalnych, lecz o to, że te dwie grupy żołnierzy były objęte w okresie odbywania

służby wojskowej różnymi systemami emerytalnymi, co data powołania ich do służby

jedynie ilustruje. Okoliczność ta, polegająca na wprowadzeniu od 1 stycznia 1999 r.

systemu „zdefiniowanej składki” w miejsce systemu „zdefiniowanego świadczenia” i

związane z tym istotne różnice w zakresie unormowania sposobu opłacania składek

na powszechne ubezpieczenie społeczne przez żołnierzy powołanych do służby do

1 stycznia 1999 r., jak i po tym dniu, nie może pozostać bez znaczenia dla ustalania

I USK 339/26

11

zakresu podmiotów, którym przysługuje równe traktowanie. Może ona bowiem

zostać uznana za istotną cechę różniącą te podmioty. Taką cechą może być też

zróżnicowanie ze względu na zachowaną w stosunku do jednej tylko grupy żołnierzy

(przynajmniej potencjalną) możliwość zwiększenia emerytury wojskowej przez

doliczenie do wysługi emerytalnej „stażu cywilnego”. Wówczas sytuacja prawna tych

żołnierzy mogłaby być oceniana co najwyżej jako jedynie podobna do żołnierzy

powołanych do służby po 1 stycznia 1999 r. Podobieństwo obu tych grup polegałoby

natomiast wyłącznie na tym, że jedni i drudzy są żołnierzami zawodowymi, ale

posiadającymi różne uprawnienia w zakresie sposobu obliczania emerytur.

Niezależnie jednak od tego, które z tych założeń zostałoby przyjęte, możliwa

jest skuteczna obrona - jako dozwolonego - naruszenia zasady równości przy

uwzględnieniu „testu” wynikającego z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.

Po pierwsze bowiem, celem oraz treścią wprowadzonego przez ustawodawcę

zróżnicowania jest niejako „wpasowanie” żołnierzy pozbawionych prawa do wzrostu

emerytury wojskowej z tytułu doliczenia „stażu cywilnego” w nowy system

ubezpieczeń społecznych bazujący na zdefiniowanej składce, która w dużym stopniu

oznacza realizację zasady wzajemności składki i prawa do świadczenia oraz

abstrahuje od solidarnościowego charakteru świadczeń zabezpieczeniowych.

Po drugie, moment wprowadzenia omawianej dyferencjacji wskazuje na

związanie jej z przyjętym w ustawie emerytalnej procesem stopniowego wygaszania

dotychczasowych uprawnień emerytalnych na rzecz jednolitego, nowego

powszechnego systemu. Proces ten jest zaś w pełni akceptowany zarówno w

orzecznictwie, jak i w doktrynie prawa ubezpieczeń społecznych (por. m.in. wyroki

Trybunału Konstytucyjnego: z 22 czerwca 1999 r., K. 5/99, OTK ZU 1999 Nr 5, poz.

100, z 4 stycznia 2000 r., K. 18/99, OTK ZU 2000 Nr 1, poz. 1 oraz K. 1/00, OTK

2000 Nr 6, poz. 185 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z 16 czerwca 2011 r., III UK

217/10, LEX nr 950438 i z 26 kwietnia 2016 r., I UK 151/15, LEX nr 2050671).

Wprawdzie ów proces stopniowego wygaszania „starych” uprawnień emerytalnych

w ustawie emerytalnej został oparty przede wszystkim na wieku (a konkretnie dacie

urodzenia) świadczeniobiorców, jednakże łatwo założyć jego adekwatność także w

odniesieniu do daty powołania do służby decydującej o zakresie regulacji

zaopatrzeniowych, zwłaszcza że drugim z czynników powodujących eliminację

dotychczasowego („starego”) sytemu emerytalnego jest określona w ustawie data

I USK 339/26

12

graniczna przypadająca na dzień 31 grudnia 2008 r. (por. art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy

emerytalnej).

Po trzecie, wspomniana dyferencjacja ma charakter proporcjonalny, gdyż

bilansuje ją (omówiona wcześniej) regulacja art. 18i ustawy o zaopatrzeniu

emerytalnym żołnierzy.

Po czwarte, trudne do pogodzenia z zasadami sprawiedliwości społecznej

byłoby postawienie jednych żołnierzy powołanych do służby przed 2 stycznia 1999 r.

w sytuacji lepszej (a przez to nierównej) od takich samych żołnierzy, którym wzrost

emerytury wojskowej z tytułu uwzględnienia samych okresów służby pozwalałby na

uzyskanie tego świadczenia w wysokości tylko nieznacznie niższej niż 75%

podstawy wymiaru (na przykład 74%).

Sąd Najwyższy w obecnym składzie w pełni aprobuje kierunek wykładni

art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej przyjęty w omówionej uchwale powiększonego

składu Sądu Najwyższego z 15 grudnia 2021 r. (III UZP 7/21). Nie dostrzega też we

wniosku skarżącego o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania żadnych

argumentów, które uzasadniałyby potrzebę jego zmiany.

Skoro wskazana wyżej uchwała podjęta została na skutek istniejących

rozbieżności interpretacyjnych na kanwie omawianych przepisów, to nieuprawnione

jest powoływanie się we wniosku na rozbieżności w orzecznictwie.

Sąd Najwyższy zauważa równocześnie, że Sądy meritii dokonały

rozstrzygnięcia w sprawie opierając się właśnie na wykładni ww. przepisów prawa,

zgodnej z powołaną uchwałą.

Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy doszedł do

przekonania, że skarżący nie wykazał potrzeby przyjęcia jego skargi kasacyjnej do

merytorycznego rozpoznania, wobec czego opierając się na podstawie art. 3989 § 2

k.p.c., orzekł o odmowie przyjęcia jej do rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego, orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i

§ 3 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. w związku z art. 108 § 1 k.p.c. w kwocie

wynikającej z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z

2023 r. poz. 1935 ze zm.), a w zakresie odsetek - na podstawie art. 98 § 11 k.p.c.

[a.ł]

I USK 339/26

13