Sąd Najwyższy odmówił rozpoznania skargi pracownicy o zasiłek chorobowy od prowizji

Sąd Okręgowy w Poznaniu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

wyrokiem z 11 kwietnia 2025 r., VIII Ua 54/24, oddalił apelację odwołującej się A.K.

wniesioną od wyroku Sądu Rejonowego Poznań Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z

23 września 2024 r., V U 675/24, oddalającego jej odwołanie od decyzji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w Poznaniu Gdańsku z 30 kwietnia 2024 r.

przyznającej odwołującej się zasiłek chorobowy od 2 grudnia 2023 r. do 29 marca

2024 r. z tytułu podlegania ubezpieczeniom jako pracownik u płatnika składek P. sp.

z o. o. od podstawy wymiaru 3.934,82 zł.

Odwołująca się zaskarżyła powyższy wyrok w całości skargą kasacyjną.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez

niezastosowanie art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach

pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

I USK 701/26

2

(jednolity tekst: Dz. U. z 2025 r., poz. 501 ze zm., dalej jako ustawa zasiłkowa) oraz

naruszenie prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c. przez przyjęcie

hipotetycznego zaniżonego wynagrodzenia wbrew historii wcześniejszego

wynagrodzenia jako istotny fakt dla rozstrzygnięcia sporu oraz wbrew logice oraz

doświadczenia życiowego na podstawie statystyk wynagrodzeń w branży

fotowoltaicznej.

Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie

art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. ze względu na występujące istotne zagadnienie prawne

oraz potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości.

Skarżąca sformułowała zagadnienie prawne: „Czy ZUS jest uprawniony do

ustalania podstawy wymiaru zasiłku w przypadku wynagrodzenia zmiennego w

sytuacji nie przepracowania pełnego miesiąca kalendarzowego na podstawie

obowiązującego minimalnego wynagrodzenia lub na podstawie oświadczenia

płatnika składek? Wskazała przy tym, że dotyczy to zwłaszcza sytuacji ustalania

hipotetycznej podstawy wymiaru zasiłku na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 2 oraz art.

49 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej, gdzie w przypadku wynagrodzenia zmiennego

nie ma możliwości ustalenia jakie wynagrodzenie osiągnąłby ubezpieczony, gdyby

przepracował cały miesiąc.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

W myśl art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej został oparty na

przesłankach wymienionych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., tj. występowaniu w

sprawie istotnego zagadnienia prawnego oraz potrzebie wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości.

Dla przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w związku z występowaniem

I USK 701/26

3

w sprawie istotnego zagadnienia prawnego konieczne jest przedstawienie

problemu o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym

orzecznictwie i wymagającego pogłębionej wykładni. Zagadnieniem prawnym jest

bowiem zagadnienie, które wiąże się z określonymi przepisami prawa materialnego

lub procesowego, których wyjaśnienie ma nie tylko znaczenie dla rozstrzygnięcia

konkretnej sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw.

Wskazanie na zagadnienie prawne uzasadniające wniosek o rozpoznanie skargi

kasacyjnej powinno nastąpić przez jego sformułowanie jako problemu prawnego

wymagającego rozstrzygnięcia, określenie przepisów prawa, w związku z którymi

powstało i wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Dopiero

wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do rozważenia, czy przedstawione

zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem "prawnym" oraz czy jest to

zagadnienie "istotne" (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II

CZ 35/01, OSNC 2002 Nr 1, poz. 11; z 13 sierpnia 2002 r., I PKN 649/01, OSNP

2004 Nr 9, poz. 158; z 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, Wokanda 2004 nr 7-8, poz.

51; z 10 stycznia 2012 r., I UK 305/11, LEX nr 1215784; z 23 marca 2012 r., II PK

284/11, LEX nr 1214575; z 10 września 2014 r., I CSK 729/13, LEX nr 1532950; z 2

grudnia 2014 r., II CSK 376/14, LEX nr 1622307; z 14 kwietnia 2015 r., II PK 217/14,

LEX nr 678073; z 28 października 2015 r., I PK 17/15, LEX nr 2021940; z 14

stycznia 2016 r., II CSK 382/15, LEX nr 2090999). Ponadto, istotnym zagadnieniem

prawnym w rozmienieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe,

nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego rozstrzygnięcie może przyczynić się

do rozwoju prawa. W konsekwencji nie można uznać, że w sprawie występuje

istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), jeśli Sąd Najwyższy zajął już

stanowisko w kwestii przedstawianej w skardze i wyraził swój pogląd we

wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające

zmianę tego poglądu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 marca 2010 r., II

UK 400/09, LEX nr 577468; z 19 stycznia 2012 r., I UK 328/11, LEX nr 1215423; z

19 marca 2012 r., II PK 294/11, LEX nr 1214578; z 10 kwietnia 2018 r., I CSK

733/17, LEX nr 2495968; z 10 kwietnia 2018 r., II PK 143/17, LEX nr 2525398; z 19

kwietnia 2018 r., I CSK 709/17, LEX nr 2486162; z 23 maja 2018 r., I CSK 33/18,

LEX nr 2508114).

I USK 701/26

4

Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

twierdzeniu o istnieniu potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt

2 k.p.c.) wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne

wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje

wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu

do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 23 maja 2018 r., I CSK 31/18, LEX nr

2508113; z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, LEX nr 424365). Powołanie się na

tę przyczynę kasacyjną zakłada więc nie tylko wskazanie przepisu prawa i

stwierdzenie, że - w ocenie skarżącego - wywołuje on wątpliwości. Konieczne jest

również wykazanie, że wątpliwości te mają rzeczywisty i poważny charakter,

wyjaśnienie na czym one polegają, ich uzasadnienie, a także wskazanie

rozbieżnych wariantów interpretacyjnych, z odwołaniem się do dotychczasowych

poglądów orzecznictwa i dostępnego piśmiennictwa (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 571/17, LEX nr 2497706), a w

szczególności przytoczenie i poddanie analizie rozbieżnych orzeczeń sądów w celu

wykazania, że rozbieżności te mają swoje źródło w różnej wykładni przepisu, bądź

też przedstawienia argumentów wskazujących, że wykładnia przeprowadzona

przez sąd drugiej instancji sprzeczna jest z jednolitym stanowiskiem doktryny lub

orzecznictwa Sądu Najwyższego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 24

kwietnia 2018 r., III UK 123/17, LEX nr 2496319).

Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że skarżąca nie zdołała

wykazać występowania w sprawie wskazanych przez siebie przesłanek przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, ponieważ kwestie przedstawione we wniosku o

przyjęcie skargi do rozpoznania były już przedmiotem wypowiedzi Sądu

Najwyższego i nie wywołują obecnie rozbieżności w orzecznictwie.

Po pierwsze, wbrew odmiennemu stanowisku skarżącej, kwestia uprawnień

organu rentowego do ustalania wysokości podstawy wymiaru składki

ubezpieczeniowej nie jest zagadnieniem nowym i nie budzi wątpliwości. Prowizja,

która jest składnikiem wynagrodzenia zależnym od nakładu pracy nie może być w

całości uwzględniona w wysokości świadczenia zasiłkowego. Jest to bowiem

I USK 701/26

5

zmienny składnik wynagrodzenia, którego wysokość zależy od wyników pracy, np.

obrotu, sprzedaży czy liczby zawartych transakcji. W przeciwieństwie do stałego

wynagrodzenia zasadniczego, prowizja nie jest gwarantowana i może się różnić w

zależności od osiągniętych rezultatów. Przy ustalaniu zasiłku chorobowego,

prowizja z zasady jest uwzględniana jako średnia z 12 miesięcy poprzedzających

chorobę (art. 36 ust. 1 ustawy zasiłkowej). Jednak prowizja, która jest zależna od

nakładu pracy, nie może być wliczona w całości, ponieważ jej wysokość w danym

okresie może nie odzwierciedlać faktycznego wynagrodzenia w czasie niezdolności

do pracy. W szczególności, gdy pracownik nie przepracował całego miesiąca.

Ponadto w skardze nie podano, jakie konkretnie przepisy wymagają zdaniem

odwołującej się wykładni. Niewątpliwie we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania nie nawiązano do treści przepisów prawa, nie określono zatem,

których przepisów domaga się wykładni i nie wyjaśniono, na czym polegają

trudności w dekodowaniu norm prawnych. Nie przedstawiono argumentacji

jurydycznej, za pomocą, której wykazano by, że w sprawie występuje potrzeba

wykładni przepisów prawnych. Tymczasem wniosek o przyjęcie skargi do

rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast

przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po

przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba

te elementy muszą być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie

przedstawione i uzasadnione. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i

skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w jej uzasadnieniu

podstaw pozostałych elementów konstrukcyjnych, ani tym bardziej się ich domyślać

(postanowienia Sądu Najwyższego: z 24 września 2015 r., II PK 27/15, LEX nr

2019527; 10 marca 2016 r., II CSK 10/16, LEX nr 2009500; 20 października 2016 r.,

I PK 59/16, LEX nr 2160130; 12 czerwca 2019 r., II UK 255/18, LEX nr 2688935; 3

lipca 2024 r., III PSK 126/23, LEX nr 3732398).

Sąd Najwyższy stwierdza ponadto, że w jego orzecznictwie nie budzi

jakichkolwiek wątpliwości, iż celem zasiłku chorobowego jest zrekompensowanie

dochodu utraconego wskutek niezdolności do pracy z powodu choroby. Już tylko z

tego względu wysokość zasiłku chorobowego nie może być zdecydowanie wyższa

lub niższa niż dochód, jaki ubezpieczony otrzymałby, gdyby nie chorował. Jak

I USK 701/26

6

bowiem trafnie stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 16 maja 2006 r., I UK

291/05 (OSNP 2007 nr 11-12, poz. 169; por. także powołany wcześniej wyrok Sądu

Najwyższego z 18 marca 2015 r., I UK 223/14) kompensowane z ubezpieczenia

społecznego może być to wynagrodzenie, którego pracownik faktycznie nie

uzyskuje w związku z chorobą, czyli należne od aktualnego pracodawcy, a nie takie,

które ubezpieczony osiągał w przeszłości, przed zajściem zdarzenia chronionego

ubezpieczeniem chorobowym. Zasiłek chorobowy zastępuje bowiem zarobek

utracony w czasie, w którym ów zasiłek jest wypłacany (por. wyrok Sądu

Najwyższego z 4 czerwca 2012 r., I UK 13/12, LEX nr 1218583).

Wobec niewykazania przez skarżącą istnienia powołanych przesłanek

przedsądu, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł o odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

[SOP]